Thời cơ để Việt Nam nâng quan hệ với Hoa Kỳ lên Đối tác chiến lược

Bài phân tích của TS. Phạm Quý Thọ
2021-08-23
Share
Thời cơ để Việt Nam nâng quan hệ với Hoa Kỳ lên Đối tác chiến lược Phó tổng thống Mỹ Kamala Harris phát biểu ở Singapore hôm 23/8/2021
Reuters

Nâng quan hệ Việt Nam – Hoa kỳ lên thành đối tác chiến lược là phù hợp với lợi ích của hai quốc gia trong bối cảnh hiện nay. Những động thái mạnh mẽ của Hoa Kỳ trong khu vực để triển khai chính sách “xoay trục” sang châu Á, vượt qua cả những chỉ trích gay gắt về sự kiện Afghanistan sụp đổ ngày 15/8/2021 mới đây, củng cố thêm chính sách của Tổng thống Joe Biden với tầm nhìn về trật tự thế giới mới. Việt Nam có liên quan và có lợi ích về nhiều vấn đề trong chính sách này, trong đó có an ninh trên biển Đông, chống đại dịch COVID-19, hỗ trợ cải cách và phát triển kinh tế của Việt Nam. Bởi vậy, việc nâng quan hệ giữa hai nước lên thành Đối tác chiến lược vào thời điểm này là thời cơ thuận lợi.

Bối cảnh trật tự thế giới mới Hoa Kỳ đang thúc đẩy chính sách xoay trục sang châu Á, Phó tổng thống Hoa Kỳ Kamala Harris đang có chuyến công du hai quốc gia Đông Nam Á, Singapore và Việt Nam, chứng tỏ Hoa Kỳ vẫn tiếp tục hiện diện tại châu Á. Theo kế hoạch, bà Harris sẽ tới Việt Nam ngày 24/8. Mục đích của chuyến đi là tăng cường quan hệ và mở rộng hợp tác kinh tế với hai đối tác quan trọng của Mỹ trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Theo tuyên bố của Nhà Trắng, trong chuyến đi này, Phó tổng thống sẽ thảo luận với Chính phủ Việt Nam về các vấn đề lợi ích chung, bao gồm an ninh khu vực, ứng phó toàn cầu với đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu, và nỗ lực chung của Hoa Kỳ trong việc thúc đẩy một trật tự dựa trên luật pháp quốc tế". Gần một tháng trước, vào cuối tháng 7, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin cũng đã có chuyến thăm Việt Nam với mục đích tăng cường "Liên minh và quan hệ đối tác mạnh mẽ là chìa khóa để duy trì trật tự dựa trên quy tắc ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương" nhằm đối phó với sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực này và trên thế giới.

Chính sách “xoay trục” sang châu Á được thực hiện bởi những động thái mạnh mẽ, liên tục dựa trên học thuyết với tầm nhìn về trật tự thế giới mới, trong đó Tổng thống Joe Biden có vai trò cập nhật và thúc đẩy. Nguyên Tổng thống Donald Trump đã từng loại bỏ chính sách can dự với hy vọng chào đón Trung Quốc gia nhập nền kinh tế toàn cầu sẽ khiến nước này trở thành một “bên liên quan có trách nhiệm” và mang lại cải cách chính trị. Tuy nhiên, Trung Quốc đang thể hiện ngược lại trong thực tế: quân sự hoá ở Biển Đông, áp đặt chế độ đảng trị đối với Hồng Kông, đe dọa Đài Loan, giao tranh với Ấn Độ và làm cản trở các giá trị dân chủ trong các cơ quan quốc tế. Nhiều quốc gia tỏ ra lo lắng trước chính sách ngoại giao “chiến lang” này.

Nước Mỹ chia rẽ về một số vấn đề, nhưng thống nhất về đối phó với Trung Quốc, Tổng thống Joe Biden đang thúc đẩy học thuyết về Trung Quốc, cuộc đấu tranh giữa các hệ thống chính trị đối thủ, dựa trên niềm tin rằng, Trung Quốc “ít quan tâm đến việc chung sống mà quan tâm nhiều hơn đến sự thống trị”. Hoa Kỳ vẫn làm việc với Trung Quốc trong các lĩnh vực có lợi ích chung, như biến đổi khí hậu, nhưng chống lại tham vọng của họ ở những vấn đề “hung hăng”, đồng thời với củng cố sức mạnh trong nước và tăng cường quan hệ với các đồng minh để tăng cường sức mạnh kinh tế, công nghệ, ngoại giao, quân sự và giá trị dân chủ của họ.

Chính quyền Tổng thống Joe Biden đang bị chỉ trích gay gắt về việc không lập kế hoạch đầy đủ cho sự sụp đổ nhanh chóng của Afghanistan. Ngày 15/8 Kabul rơi vào tay phe Taliban khiến tình hình trở nên hỗn loạn, và việc rút quân Mỹ, sơ tán công dân nước ngoài đang gặp khó khăn, tuy nhiên ông Biden vẫn khẳng định rằng việc rút quân là đúng đắn và cần thiết để tập trung vào việc đối mặt với những thách thức lớn hơn. Hơn thế, học thuyết Biden dường như được cập nhật thêm rằng Hoa Kỳ “không cố gắng tái tạo một quốc gia thông qua triển khai quân sự. Không chiến đấu vô thời hạn trong một cuộc xung đột không vì lợi ích quốc gia của Mỹ, không chiếm đóng hay tham dự các cuộc nội chiến nước ngoài. Và, ở cấp độ chiến thuật, có thể tham gia vào hoạt động chống khủng bố nhưng không phải chống nổi dậy và sẽ sử dụng sức mạnh để nhắm vào các mối đe dọa trực tiếp đối với Hoa Kỳ.

Bài học được rút ra là việc áp đặt thể chế cho các đối tác là chính sách thất bại và cần phải thay đổi. Nó có ý nghĩa quan trọng tạo cơ sở quan hệ mới với các đối tác, đặc biệt những quốc gia có chế độ chính trị khác biệt như Việt Nam. Đây là một trong những điểm nhấn mà ông Biden đang dùng để “kết thúc kỷ nguyên hậu 9/11” và quyết tâm đối mặt với những thách thức và cơ hội trong nhiều thập kỷ tới.

Việt Nam có quan hệ Đối tác toàn diện với Hoa Kỳ từ tháng 7/2013. Những nguyên tắc cơ bản được duy trì và thúc đẩy như tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, chế độ chính trị và con đường phát triển của nhau vì lợi ích của hai nước, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển của khu vực. Đến nay mối quan hệ này đã đạt tầm mức cao hơn, thực chất hơn cả về chính trị và kinh tế, cả về song phương và đa phương, từ đó niềm tin được củng cố và tạo cơ sở để nâng quan hệ giữa hai nước trở thành đối tác chiến lược để hai bên cùng phát triển trong bối cảnh mới.

Chính sách tự do hàng hải quốc tế của Hoa Kỳ và các đồng minh phù hợp với lợi ích lâu dài đảm bảo an ninh biển đảo của Việt Nam. Trong đó, Trung Quốc tự vẽ “đường chín đoạn” ở Biển Đông và đang dùng sức mạnh quân sự đe doạ các quốc gia có chủ quyền tại đây. Việt Nam luôn thể hiện quan điểm giải quyết tranh chấp biển đảo trong khu vực và trên thế giới cần dựa trên quan hệ đa phương và luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Mới đây, ngày 10/8, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính khẳng định lại quan điểm này tại phiên Thảo luận mở cấp cao trực tuyến với chủ đề “Tăng cường an ninh biển: Một lĩnh vực hợp tác quốc tế” do Thủ tướng Ấn Độ chủ trì.

000_9H62ZG.jpg
Bộ trưởng Quốc phòng VN Phan Văn Giang và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin ở Hà Nội hôm 29/7/2021. AFP

Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng ủng hộ Việt Nam trong những vấn đề chống biến đổi khí hậu - vấn đề đang nghiêm trọng, nhất là biển dâng và xâm nhập mặn đồng bằng sông Cửu Long liên quan đến kìm hãm dòng chảy sông Mê Kông từ thượng nguồn bị chặn bởi hàng chục nhà máy thuỷ điện của Trung Quốc.

Đối với vấn đề cấp bách như chống đại dịch COVID-19 đang bùng phát mạnh ở Việt Nam, chính phủ Hoa Kỳ vừa hỗ trợ hơn năm triệu liều vắc-xin và thiết bị y tế mà không ràng buộc bất cứ điều kiện tiên quyết nào. Đây là sự thể hiện thiện chí cụ thể được công chúng tích cực đón nhận ở Việt Nam nhưng tương phản với thái độ miễn cưỡng chủng ngừa vắc-xin Trung Quốc…

Niềm tin giữa hai quốc gia vì lợi ích chung đang được quan tâm từ cả hai phía dựa trên khung khổ chính sách mới có thể đặt nền tảng cho việc nâng cấp quan hệ Việt Nam – Hoa kỳ. Thủ tướng Phạm Minh Chính là nhân vật được kỳ vọng cho những chính sách đột phá. Ông đã phát biểu thể hiện quan điểm của Việt Nam về những vấn đề quan hệ quốc tế và khu vực tại Hội nghị quốc tế: Tương lai châu Á tổ chức vào cuối tháng 5/2021, rằng “cần một khuôn khổ hợp tác mới với những đột phá cần thiết để vừa giúp nền kinh tế trụ vững qua đại dịch, vừa đặt nền tảng cho sự phát triển bền vững và bao trùm trong tương lai.”

Ở Việt Nam mỗi quyết định chính trị quan trọng cần có sự lãnh đạo tập thể Bộ Chính trị. Sau Đại hội 13, sự đồng thuận tập thể dễ đạt được hơn, không chỉ bởi vì sự ổn định nội bộ, mà hơn thế, bởi vì Việt Nam cần có nhân tố thúc đẩy cho thời kỳ phát triển mới. Bởi vậy, việc nâng cấp quan hệ thành Đối tác chiến lược toàn diện với Hoa Kỳ là thời cơ và như một “cú hích” cho một mô hình phát triển kinh tế nhanh dựa vào động lực và thể chế thị trường, dựa vào đầu tư nước ngoài có chất lượng từ và các đối tác như Hoa Kỳ và phương Tây.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

Nguyễn Văn
Nguyễn Văn says:
23/08/2021 13:18

Hà Nội cũng đã có những ngoại giao đối tác chiến lược với nhiều nước, kể cả Tàu Cộng, nhưng để làm gì, có giúp ích gì được cho VN khi bị chính Tàu Cộng là nước có quan hệ chiến lược với VN nhưng luôn xâm lấn chủ quyền biển đảo và chiếm đoạt lợi ích của VN?

Thế giới ngày nay đánh bài ngửa. Bà phó tổng thống Mỹ đến VN thăm chính thức có ý nghĩa sâu xa hơn nhiều so với tầm nâng cấp chiến lược với Hà Nội. Thật ra ý nghĩa "toàn diện" hay "chiến lược" đối với Mỹ không quan trọng bằng hành động, và chính vì vậy mà bà phó tổng thống đương nhiệm đích thân tới thăm VN.

Một chuyến thăm chính thức VN là một thông điệp mạnh mẽ cho không chỉ với Hà Nội mà cho cả khối ASEAN và các nước khác trong khu vực nhưng quan trọng chính là một thông điệp Mỹ muốn gửi cho Tàu Cộng biết là Mỹ sẽ bảo vệ lợi ích của Mỹ tại vùng đất này.
nv

Anonymous says:
23/08/2021 15:43

Đúng như tác giả nhận định, đây là một "THỜI CƠ" - mang lại rất nhiều lợi ích kinh tế cho băng đảng Độc tài.
Chứ không phải cho nhân dân VN, nếu Mỹ không đề cập đến nhân quyền, đòi Hà Nội phải trả tự do cho những người bị tù đày vì họ đã đòi quyền làm người cho nhân dân VN, thì kinh tế VN càng phát triển, xã hội VN sẽ càng bất công, người giàu càng giàu, người nghèo càng nghèo!

Chẳng cần "dạy đĩ vén váy". Dù Hà Nội có nâng cấp quan hệ với Mỹ hiện ở tầm "đối tác toàn diện", lên tầm "đối tác chiến lược", thì nó vẫn dưới tầm quan hệ của Hà Nội với Tàu Cộng, là "đối tác chiến lược toàn diện", hay được Tàu Cộng gọi là quan hệ "16 chữ vàng, 4 tốt".

Do vậy, nâng được quan hệ với Mỹ lên tầm "đối tác chiến lược", Hà Nội vẫn không sợ làm Trung Cộng phật lòng, không chỉ có lợi về kinh tế, mà còn lừa bịp được nhân dân về cái "thiên tài" lãnh đạo của băng đảng lưu manh
Thời cơ VÀNG.

Nhân Dân Asean
Nhân Dân Asean says:
23/08/2021 21:29

Trung quốc không quan tâm đến bình đẳng các nước mà ĐCSTQ luôn quan tâm đến thống trị thế giới, ĐCSTQ quan tâm làm sao để từng nước trên thế giới nếu không là lãnh thổ của Trung quốc thì phải lệ thuộc hoàn toàn vào Trung quốc, do Trung quốc chi phối và điều khiển. Trung quốc sẽ cầu kết với một số nước thuộc nhóm khủng bố tìm cách phá rối Mỹ và đồng minh,tìm mọi cách lật đỗ cho bằng được Mỹ để lên ngôi bá chủ toàn cầu. Đường lưỡi bò trên biển Đông tự Trung quốc vẽ ra rồi nói chủ quyền lịch sử trong khi là một bên tham gia ký công ước LHQ về luật biển. Rõ ràng đây là con sâu hai mặt rất nguy hiểm cho toàn cầu. Trung quốc luôn chời trò chơi mờ ám, nói chung chung không rõ ràng chờ cơ hội lật lọng ghế giới. Trung quốc phát ngôn dạng hồ đồ, chuyên đổ lỗi cho nước khác nhất là Mỹ và một số nước phản đối hành động phi pháp của Trung quốc. Trung quốc luôn đem quan hệ kinh tế ra để hù dọa các nước hòng để các nước co thể nhượng bộ chủ quyền cho Trung quốc xâm chiếm. Biển Đông là nơi có tính chiến lược cho ý tưởng thôn tính thế giới của ĐCSTQ nên Trung quốc tìm mọi chiêu trò thôn tính cho bằng được toàn bộ biển Đông. Vì khi chiếm được toàn bộ biển Đông, Trung quốc chỉ cần cho tàu, máy bay chạy quanh biển Đông là đe dọa được toàn bộ 11 nước Đông Nam Á, từ đó không chế toàn vùng Châu Á - Thái Bình dương và mở đường để Trung quốc thôn tính thế giới. Khi chiếm được toàn bộ biển Đông, Trung quốc sẽ hạ lệnh mọi tàu bè và máy bay qua lại nơi đây phải xin phép và được sự cho phép của Trung quốc và bắt các nước phải đóng lệ phí qua lại nơi đây hàng năm có thể lên đến hàng trăm tỷ USD. Như vậy các quan chức Trung quốc chỉ cần ngồi chơi điều hành thế giới cũng có tiền ăn no mập mặt và tự hào tự cao, tự ca ngợi Trung quốc thuộc tài ba lỗi lạc.

Duy Hữu, USA
Duy Hữu, USA says:
23/08/2021 21:44

Sóng đã đổi hướng, gió đã đổi chiều, Mỹ đã đổi chiêu.

Một thông điệp mạnh mẽ Tổng thống Joe Biden qua Phó Tổng thống Kamela Harris muốn gủi đến Nhà nước là Đảng Búa Liềm Việt Cộng và nhân dân Viêt Nam, nhất là đến Nhà nước là Đảng Búa Liềm Tàu Cộng và nhân dân Trung Hoa.

Nhân dân Hoa Kỳ và chính quyền Hoa Kỳ, của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, cương quyết và kiên trì bằng bất cứ giá nào, bảo vệ các giá trị và quyền lợi chính đáng, chính danh, chính nghĩa của nhân dân và đất nước Hoa Ky, đặc biệt quyền tự do hàng hải trong vùng Biển Đông.

Nói cho cùng, tiểu nhược quốc Việt Nam cần nâng cao đối tác chiến lược với đại cường quốc kinh tế, quân sự Hoa Kỳ, nếu muốn bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước Việt Nam trước những xâm phạm, xâm chiếm, xâm lăng của Đảng Tàu Cộng hơn là Hoa Kỳ cần để bảo vệ quyền
tự do hàng hải của Hoa Kỳ và các nước trên thế giới.

Trong bao năm qua Trung Cộng đã chiếm giữ các đảo ở Hoàng Sa, Trường Sa của Viêt Nam, nhưng Hoa Kỳ vẫn đi qua, đi lại tư do trong vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa và Tàu Cộng đéo làm được gì Hoa Ky, cho dù quân " cụ Hồ " Việt Cộng đéo dám vào vùng biển bị Tàu Cộng xâm chiếm này, chỉ dám gọi là " vung tranh chấp ".

Đảng Búa Liềm Việt Cộng và Đảng Búa Lìêm Tàu Cộng, độc đảng, độc tài, độc địa, muốn độc quyền bảo vệ đặc quyên, đặc lơi, bất chính, bất công, bất nhân, của Đảng,Tổng đảng trương, đảng trưởng, đảng viên, cán bộ, tướng tá, công an, con buôn, tài phiệt Búa Liềm, của Búa Liềm,
do Búa Liềm, vì Búa Liềm ...

Đó là chuyện của hai Đảng cơ đỏ Búa Liềm với nhau... Đó là chuyện của hai đảng này đối với hai nhân dân Việt Nam và nhân dân Trung Hoa.

Nói cho cùng, nhân dân Hoa Kỳ và chính quyền Hoa Ky không có muốn, không có thể giúp nhân dân Việt Nam và nhân dân Trung Hoa..
nếu nhân dân Viêt Nam và nhân dân Trung Hoa không có muốn chủ đông, không có thể chủ động....

Đứng lên đáp lời sông núi... Đứng Lên, Lên Tiếng... Stand Up, Speak Out...
Đấu tranh cho Độc lập, cho Tự do, Nhân quyền, cho Dân chủ, Dân quyền, cho Hạnh phúc của chính mình, của gia đình và nhân dân mình.

Ý dân là ý trời. Ý trời là ý dân.
Trời không giúp được dân, nếu dân không tự giúp mình.
Trời cũng tôn trọng quyền tự do của dân, quyền làm người tự do của con người tự do.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang