Khoảng trống quyền lực ở Washington đe doạ tới Biển Đông

RFA
2020-12-23
Share
Khoảng trống quyền lực ở Washington đe doạ tới Biển Đông Hình minh hoạ. Hình chụp hôm 16/10/2019: máy bay chiến đấu của Mỹ trên tàu sân bay USS Ronald Reagan ở Biển Đông
AFP

Liệu lịch sử có lặp lại?       

Vào thời điểm Tổng thống đắc cử Joe Biden có bài phát biểu mừng chiến thắng tại Delaware, hai máy bay ném bom chiến lược B-1B đã cất cánh từ Căn cứ Không quân Andersen tại đảo Guam để thực hiện lộ trình tới Biển Đông. 

Theo một quan chức thuộc lực lượng Mỹ đồn trú tại Nhật Bản, 2 chiếc B-1B đã bay qua Kênh Bashi giữa đảo Yami của Philippines và đảo Lan Tự (Orchid), Đài Loan, trước khi bay dọc Biển Đông.

Bên cạnh đó, một quan chức Nhà Trắng trao đổi trong một cuộc họp báo trực tuyến: Mỹ tiến hành chiến dịch này nhằm cảnh báo Trung Quốc tránh đưa ra các hành vi khiêu khích nhằm vào Mỹ và các đồng minh của Washington trong giai đoạn chuyển giao chính trị hiện nay”. 

Nhiều người lo ngại về khoảng trống chính trị kéo dài tại Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump có những động thái thách thức kết quả bầu cử, điều mà giới chức cho rằng có thể ảnh hưởng đến cán cân quyền lực giữa lực lượng vũ trang mà Mỹ và Trung Quốc triển khai trong khu vực. Giới chức Mỹ có lý do để bất an, nhất là bởi chỉ 4 tháng sau cuộc bầu cử tổng thống Mỹ hồi năm 2000, một máy bay Trung Quốc đã va chạm với máy bay tuần tra Mỹ tại Biển Đông. Thời điểm đó, nước Mỹ cũng đang quay cuồng với các hỗn loạn hậu bỏ phiếu, sự kiện chỉ kết thúc sau đó 36 ngày với việc ứng cử viên Al Gore thừa nhận thất bại trước George W. Bush dù thắng phiếu phổ thông. Lần này, cả Washington và Lầu Năm Góc đều đang đặc biệt lo ngại về những bất ổn chính trị do phe của Tổng thống Trump từ chối thừa nhận thất bại trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại các khu vực lân cận Trung Quốc ngày càng leo thang.

Nguy cơ đụng độ quân sự

Tháng 7 vừa qua, quân đội Mỹ đã triển khai 3 đội tàu sân bay tới Biển Đông và Biển Hoa Đông, cũng như tiến hành các cuộc tập trận tại Biển Đông và xung quanh Đài Loan. Vào giữa những năm 1990, khi khủng hoảng bùng lên tại Eo biển Đài Loan, Mỹ cũng chỉ cử 2 tàu sân bay tới khu vực tại thời điểm mối quan hệ song phương với Trung Quốc căng thẳng chưa từng có từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1979.

Về phần mình, Trung Quốc cũng đã tiến hành các cuộc tập trận tại những vùng biển lân cận. Ngày 26/8, Trung Quốc đã phóng hai tên lửa đạn đạo DF-21D – sát thủ diệt tàu sân bay, và hai tên lửa đạn đạo DF-26, loại vũ khí có khả năng nhắm tới các mục tiêu tại đảo Guam. Quyết định phóng tên lửa đạn đạo tối tân của Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp đã đẩy căng thẳng lên mức chưa từng có.

Katsutoshi Kawano, cựu Tham mưu Trưởng Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, bình luận: Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở mức nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh kết thúc… Va chạm quân sự bất ngờ là mối nguy có thật”. 

Mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa chính quyền Trump với Đài Loan cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến các căng thẳng mới nhất giữa Washington và Bắc Kinh, dù câu chuyện phía sau phức tạp hơn.

Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc đã thúc đẩy chương trình xây dựng lực lượng quân đội ngày càng tân tiến. Một trong những điểm nổi bật của kế hoạch này là việc thành lập Lực lượng Hỗ trợ Chiến lược với khả năng kiểm soát không gian mạng và không gian vũ trụ; cũng như Lực lượng Tên lửa, chịu trách nhiệm chung về hoạt động phóng tên lửa đạn đạo. Một quan chức quân đội Mỹ bình luận: Khả năng tác chiến điện tử và chống tên lửa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã vượt qua Mỹ”. Nhận thức được diễn biến này, Bộ Quốc phòng Mỹ đã nêu rõ Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh chiến lược” trong báo cáo Chiến lược Quốc phòng (NDS) công bố hồi tháng 1/2018. Elbridge Colby, quan chức chịu trách nhiệm chỉ đạo nội dung văn bản này khi đảm đương cương vị Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng về chiến lược, đã cho biết: Trung Quốc và PLA hiện là mối đe dọa đáng kể nhất đối với lợi ích của Mỹ, chủ yếu là với các cấu trúc liên minh và quan hệ đối tác mà Mỹ xây dựng… Chúng tôi xây dựng NDS để ngăn Trung Quốc trở thành cường quốc bá chủ châu Á”.

Giới tướng lĩnh quân đội, Quốc hội và nhiều bộ khác trong chính phủ Mỹ cùng có chung quan điểm này và khó có khả năng mọi chuyện sẽ thay đổi ngay cả khi chính quyền có sự chuyển giao. Và Trung Quốc hiểu rõ điều đó. Giáo sư John Mearsheimer, chuyên nghiên cứu các vấn đề chính trị quốc tế tại Đại học Chicago, chia sẻ quan điểm mà ông rút ra từ sau cuộc gặp với một số quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Trung Quốc trong chuyến công du tháng 10/2019: Hầu hết những người tôi nói chuyện cùng đều tin rằng việc Trump thắng hay thua trong cuộc bầu cử năm 2020 đều không ảnh hưởng đến mối quan hệ Mỹ-Trung... Người Trung Quốc tin rằng Mỹ có thành kiến và luôn muốn nhằm vào Trung Quốc, và sẽ không có gì thay đổi điều đó”. 

Chính quyền Trump đã khiến mối quan hệ với các đồng minh của Mỹ đặc biệt căng thẳng bằng cách gia tăng áp lực đòi hỏi nước sở tại phải tăng chi phí cho lực lượng Mỹ đồn trú và một trong những mục tiêu của chính quyền Biden sắp tới là đảo ngược xu thế này. Một quan chức cấp cao trong đảng Dân chủ, người tham dự cuộc họp trực tuyến mà Biden và các quan chức thân cận tiến hành hôm 31/10, vài ngày trước cuộc bầu cử, cho biết: Biden liên tục nhấn mạnh việc tái thiết quan hệ với các đồng minh”. Một động thái phản ánh lập trường này là việc Biden từng xác nhận lại với Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide trong cuộc điện đàm ngày 12/11 rằng quần đảo Senkaku đang tranh chấp ở Biển Hoa Đông là thuộc phạm vi Điều 5 của Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ, điều khoản quy định Mỹ sẽ bảo vệ Nhật Bản trong trường hợp đồng minh bị tấn công vũ trang. Những khẳng định của Biden được cho là trái ngược hẳn với lập trường mà ông từng tuyên bố vào tháng 12/2013 khi đến thăm Nhật Bản với tư cách là phó tổng thống trong chính quyền Obama. Khi đó, ông không kêu gọi Trung Quốc thu hồi quyết định thiết lập Vùng nhận dạng phòng không ở Biển Hoa Đông, và cũng không nói rằng quần đảo Senkaku thuộc phạm vi của Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật.

000_8XM6TZ.jpg
Hình minh hoạ. Tổng thống tân cử Joe Biden phát biểu ở Delaware hôm 22/12/2020. AFP

Những nhận thức của chính quyền Mỹ và quan điểm cá nhân của Biden về Trung Quốc đã thay đổi đáng kể kể từ thời điểm đó. Tuy nhiên, vẫn chưa có những yếu tố rõ ràng xác định chính sách an ninh mà chính quyền Biden sẽ triển khai trong thời gian tới. Tổng thống đắc cử đã liệt kê các vấn đề ưu tiên đối với chính quyền ngay khi nhậm chức là đưa nước Mỹ vượt qua dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona (COVID-19), tái thiết nền kinh tế và hàn gắn những chia rẽ về chủng tộc và xã hội từng trở nên trầm trọng dưới thời Donald Trump.                    

Nước Mỹ đang đối mặt với rất nhiều thách thức, buộc Biden trước mắt phải đặc biệt tập trung vào các vấn đề đối nội. Những bình luận đầy tích cực của Biden về việc ưu tiên các cam kết đối với liên minh không đồng nghĩa Washington sẽ quay trở lại chính sách an ninh mà Tổng thống Barack Obama và các chính quyền trước đó theo đuổi. Các nguồn tin từ đảng Dân chủ cho biết trước một Trung Quốc đang trỗi dậy mạnh mẽ trên phương diện quân sự, Biden rất có thể sẽ kêu gọi các đồng minh của Mỹ mạnh dạn để đóng một vai trò lớn hơn so với những gì từng diễn ra dưới thời chính quyền Trump.

Việt Nam nên làm gì?

Việt Nam đang vừa có những cơ hội nhưng cũng đối mặt với những thách thức không nhỏ. Một mặt, cạnh tranh Mỹ - Trung đã mang lại những cơ hội lớn cho Việt Nam, đặc biệt là những lợi ích chiến lược và kinh tế. Mặt khác, Việt Nam đang phải chịu sức ép giữa hai cường quốc này.

Đối với Trung Quốc, Việt Nam vẫn luôn là quốc gia “láng giềng” của Trung Quốc. Điều này có nghĩa những đe doạ, thao túng kinh tế và chính trường Việt Nam của Trung Quốc luôn hiện diện kề bên. Chính Trung Quốc là vật cản trong sự phát triển của mối quan hệ Việt - Mỹ thời gian gần đây. Ngoài ra, Trung Quốc luôn đe doạ Việt Nam để có thể khống chế Việt Nam, hòng khiến Việt Nam khuất phục trước tham vọng “độc chiếm biển Đông” của Trung Quốc.

Đối với Mỹ, Việt Nam cũng có những sức ép không hề nhỏ. Mới đây, Bộ Tài chính Mỹ đã gắn mác Việt Nam “thao túng tiền tệ”. Điều này có nhiều ẩn ý. Mặc dù một số chuyên gia Mỹ cho rằng Việt Nam không thực sự “thao túng tiền tệ” nhưng chính quyền Mỹ vẫn đưa Việt Nam vào danh sách quốc gia bị gắn mác này. Quyết định này của chính quyền Mỹ diễn ra sau hai chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ và tiếp đó của Cố vấn an ninh Mỹ. Các nhà nghiên cứu chính trị cho rằng, việc đưa Việt Nam vào danh sách bị gắn mác “thao túng tiền tệ” là một quyết định chính trị của chính quyền Trump vào thời kỳ nhiệm kỳ sắp chấm dứt.

Trung Quốc rất có thể sẽ lợi dụng “Khoảng trống quyền lực” trong nền chính trị Mỹ để tranh thủ ra tay tại biển Đông. Và Việt Nam đang bận bịu với Đại hội Đảng lần thứ XIII - vốn sắp xếp lại các vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị Việt Nam, điều này sẽ dẫn tới khả năng Việt Nam lơ là  với biển Đông.

Chính vì vậy, Việt Nam đang đứng trước những vận hội quan trọng. Một mặt, cần giữ gìn và phát triển quan hệ với Mỹ. Mặt khác, giữ cho quan hệ với Trung Quốc không xấu đi, để bảo đảm cho môi trường an ninh được yên ổn. Tuy nhiên, điều này thực sự không dễ dàng.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Duy Hữu, USA
Duy Hữu, USA says:
23/12/2020 14:28

Nếu Trung Cộng tấn công, xâm chiếm, xâm phạm biển đảo của Nhật, Đài Loan, Phi Luât Tân...
Hoa Kỳ có lý do và quyền lợi chính đáng để can thiệp và bảo vệ, vì có hiệp ước liên minh quân sự.

Nếu Trung Cộng tấn công, xâm chiếm, xâm phạm những đảo còn lại trong quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam...
Hòa Kỳ la lối Tàu Cộng, nhưng đành " bó tay ", không có lý do chính đáng và quyền lợi để can thiệp và bảo vệ, vì không có hiệp ước liên minh quân sự gì với Việt Nam, " nó ngu, nó điếm, cho nó chết, đã bảo rồi, không chịu nghe ".

Vì Đảng và Nhà nước Việt Cộng " khôn ", " khôn và ngoan " với Tàu Cộng... không muốn " liên minh quân sự với nước này đánh nước kia ".

Nhưng nước Tàu Cộng kia khôn... không đánh nước Hoa Kỳ này, vùa mạnh, vừa khôn, vẫn để cho Hoa Kỳ đi lại Biển Đông tự do và cởi mở...
chỉ muốn đánh chiếm thêm vài hòn đảo còn lai của nước Việt Nam có cái Đảng và Nhà nước Viêt Cộng, " khôn mà ngu " này.

Đó là đường lối và đại kế sách Đại Ngu của Đảng và Nhà nước Việt Cộng, độc đảng, độc tài... độc quyền ngu dại, ngu dài, ngu lâu.

Người dân Asean
Người dân Asean says:
23/12/2020 19:03

Rất khó cho Việt Nam và Mỹ hiện nay là Trung quốc luôn phá rối và tìm mọi cách phá vỡ quan hệ Việt - Mỹ. Trung quốc hiện nay đã đồng hóa được tổng thống Putin trở thành người Trung quốc, làm lợi cho Trung quốc. Từ đó Putin lèo lái nước Nga luôn theo sát bên cạnh Trung quốc, dựa vào Trung quốc (vì Trung quốc là nước lớn, giàu có gấp hàng chuc lần Nga trong khi công nghệ chế tạo vũ khí Trung quốc cũng sẽ nổ lực để vượt Nga vì sự giàu có của Trung quốc). Sau khi Liên xô sụp đỗ, Nga quanh quẩn khu vực ao nhà với một vài nước nhỏ bé còn về mặt thế giới để Trung quốc và Mỹ bàn tán tính chuyện chia nhau hưởng lợi.

Sự Thật ( Trung Quốc)
Sự Thật ( Trung Quốc) says:
24/12/2020 03:13

Nên san phẳng các đảo trái phép trên Biển Đông, để sắp tới dù ai làm tổng thống cũng khó có thể đảo ngược tình thế. Phải thấy rõ tham vọng bành trướng hoang dã chiến lang, bất chấp luật lệ, tự vẽ ra luật, dùi cui cắm đinh sẽ bổ lên đầu bất cứ người dân của quốc gia nào nào bị xâm lược, khi đó nhân loại sẽ bị diệt vong.

Sự Thật ( Trung Quốc)
Sự Thật ( Trung Quốc) says:
24/12/2020 03:21

Mỹ và Đồng minh ngay bây giờ san phẳng các đảo trái phép trên Biển Đông, để sắp tới ai làm tổng thống cũng khó đảo ngược tình thế. Phải nhìn thấy tham vọng bành trướng man rợ hoang dã, chiếm xong Biển Đông, không dừng lại, với dùi cui cắm đinh sẽ bổ lên đầu bất cứ quốc gia ngây thơ nào, nhân loại sẽ bị diệt vong, Mỹ hãy ra tay cứu rối nhân loại.

Người dân Asean
Người dân Asean says:
25/12/2020 05:58

Phải nói thẳng Trung quốc là bọn lưu manh, ăn cháo đá bát, lợi dụng vào lòng tốt và lối sống cao thượng của nhiều nước văn minh hàng đầu thế giới như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Ita, Nhật và Canada để học hỏi, moi móc, ắn cáp công nghệ chế tạo, khi được rồi thì quay lưng 180 độ tìm mọi cách lật đỗ để bá chủ cho bằng được toàn cầu. Mỹ bá chủ toàn cầu, thế giới bình đẳng và chấp nhận sự lãnh đạo của Mỹ nhưng một khi Trung quốc lật đôc được Mỹ để chiếm ngôi bá chủ thế giới thì Trung quốc không phải có lối sống văn minh như Mỹ, Anh, Pháp, Đức ... mà Trung quốc muốn cả thế giới này đều là lãnh thổ của Trung quốc và Trung quốc "có quyền" giết chết bất cứ loài người nào. Tập Cận Bình lên làm chủ tịch ông ta liền mặc các loại đồ binh lính và muốn làm liền "giấc mơ Trung hoa" ngay lập tức. Đó là phải lật đỗ cho bằng được nước Mỹ siêu cường, lồng người Trung quốc vào tất cả các tổ chức của Quốc tế, đấu thầu mọi công trình quan trọng có tính chiến lược của thế giới với giá thật rẻ để đạt được sau đó đặt máy nghe trộm thông tin nội bộ khu vực và từng nước một để có cách phá vỡ đồng thời tẩm chất độc và nước uống, sản xuất virus corona tàn phá tất cả các nước có sức mạnh về quân sự và kinh tế. Tập Cận Bình muốn ông ta phải được công nhận "lãnh tụ thiên tài".

Người dân Asean
Người dân Asean says:
26/12/2020 19:47

Tập Cận Bình hy vọng virus corona giết chết nhiều hơn nữa người dân tại Mỹ, corona tàn phá tan tành nước Mỹ để Mỹ mau chóng suy sụp nhường ngôi vị bá chủ địa cầu cho Trung quốc thống trị thế giới. Rồi đây thế giới này là của Trung quốc và do Trung quốc, Tập mơ ước được công nhận lãnh tụ của thế giới.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang