Chống quan chức suy thoái và nguy cơ “quyền lực tuyệt đối”

Bài phân tích của TS. Phạm Quý Thọ
2021.10.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Chống quan chức suy thoái và nguy cơ “quyền lực tuyệt đối” Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại họp báo kết thúc Đại hội 13 ĐCSVN ở Hà Nội hôm 1/2/2021
Reuters

Tình hình suy thoái về tư tưởng và đạo đức của các quan chức chế độ nghiêm trọng đến mức khiến cho việc theo đuổi tập trung quyền lực để “ngăn chặn, đẩy lùi” đang gây ra nguy cơ tuyệt đối hoá quyền lực Đảng.

Từ ngày 4 đến 7/10/2021 các lãnh đạo cao cấp nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam tụ họp về Hà Nội dự Hội nghị Trung ương 4 khoá 13 để tiếp tục nâng cấp các Nghị quyết về củng cố Đảng nhằm ngăn chặn và đẩy lùi tình hình suy thoái về “tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống” của cán bộ, đảng viên. Sự suy thoái này là quá trình thay đổi phức tạp chịu sự tác động của nhiều yếu tố, nhìn bề ngoài được biểu hiện qua hành vi cá nhân các quan chức, nhưng thực chất là sự tha hoá quyền lực khi thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp với thực tế. Đặc điểm của sự tha hoá được nhà báo Huy Đức, tác giả của cuốn “Bên thắng cuộc”, mô tả trên Facebook cá nhân qua “Ba thế hệ” (2018). Quá trình này trải dài qua ba thế hệ lãnh đạo và trở nên ngày càng nghiêm trọng khi kinh tế chuyển đổi sang thị trường.

Ba thế hệ đó là: Thế hệ các bậc "công thần khai chế độ", Thế hệ được lựa chọn "kế tục sự nghiệp" và Thế hệ “thứ Ba”, bao trùm quá trình hơn một phần ba thế kỷ chuyển đổi kinh tế sang thị trường. Theo đó, Thế hệ thứ nhất bị “quăng quật” bởi các biến cố lịch sử cách mạng, nhưng “tham vọng của họ không tủn mủn như vàng bạc hay chức tước cho vợ con. Họ biết chuẩn bị một thế hệ kế tục "con đường" của mình”. Thế hệ thứ hai "kế tục sự nghiệp" có nguồn gốc trí thức, cầm quyền khi mô hình Liên Xô sụp đổ, cố tự giải phóng khỏi “sự cầm tù giáo điều, nghiêng về kỹ trị hơn là chính trị, không hẳn liêm khiết, nhưng “khí chất kẻ sỹ vẫn giúp họ đặt khát vọng quốc gia, dân tộc cao hơn lợi ích cá nhân.” Thế hệ thứ Ba “cầm quyền vào thời điểm quyền lực rất có màu”, với “hai nhiệm kỳ gần như nằm trong tay” nguyên Thủ tướng Dũng, đó là “những người tôn thờ tiền bạc nhất lại rất giỏi nói những lời có cánh về "định hướng", những người có khí chất, “còn chút lòng với đất nước” bị đẩy vào nhóm thiểu số. Thế hệ này “không chỉ tự tha hoá mình về mặt con người, mà còn làm vô hiệu các nỗ lực cải cách thể chế của những người tiền nhiệm.”

000_Hkg221490.jpg
Cố Thủ tướng Phan Văn Khải phát biểu tại Quốc hội hôm 16/6/2006. AFP

Và, để tránh sự sụp đổ chế độ, Đảng đã tập trung hoá quyền lực thông qua một cuộc chiến phức tạp, liên tục “không điểm dừng”, khốc liệt “không vùng cấm”, quyết liệt “bằng mọi giá” để hy vọng làm “trong sạch” nội bộ Đảng.

Cuộc chiến này phức tạp vì “ta đánh ta”, đã kéo dài khoảng 10 năm, được Đảng tiến hành từ cuối năm 2011 tại Hội nghị Trung ương 4 khoá 11, theo đó  Nghị quyết "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay" được ban hành. Việc thực hiện Nghị quyết này đã không “suôn sẻ” với trường hợp “không thể kỷ luật” nguyên thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Hội nghị Trung ương 6 khoá 11. “Lỗi hệ thống” đã bộc lộ khi Bộ Chính trị đề xuất kỷ luật ông Dũng về trách nhiệm cá nhân quản lý yếu kém nền kinh tế, nhưng không nhận được sự đồng thuận của Ban Chấp hành Trung ương. Tương quan quyền lực trong Ban Chấp hành Trung ương đã nghiêng về “phe Chính phủ”. Đây là lý do dẫn đến việc Bộ Chính trị quyết định thành lập "Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng" trực thuộc Bộ Chính trị, do Tổng Bí thư làm Trưởng ban; đồng thời tái lập Ban Nội chính Trung ương, làm cơ quan thường trực.

Những thay đổi quy định về ứng cử, kỷ luật đảng đã giúp ông Nguyễn Phú Trọng tiếp tục làm Tổng Bí thư nhiệm kỳ thứ hai, như trường hợp “đặc biệt” tại Đại hội 12 năm 2016, mặc dù quá giới hạn tuổi. Tuy nhiên, dàn lãnh đạo của nhiệm kỳ 12 này, thực ra, vẫn là kết quả của sự phân chia quyền lực theo đồng thuận của lãnh đạo khoá trước, nghĩa là vẫn còn lãnh đạo từng suy thoái nhưng chưa “bị lộ”. Đây là lý do để Ban Chấp hành Trung ương khoá 12 tiếp tục ra Nghị quyết Trung ương 4 năm 2016 "Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ."

Cuộc chiến chống tham nhũng trở nên khốc liệt, “không vùng cấm”. Nhiều quy định của Đảng được sửa đổi hoặc ban hành hướng đến tập trung quyền lực cao hơn cho Bộ Chính trị và người đứng đầu. Mới đây, ngày 16/9/2021, Bộ Chính trị ban hành quyết định bổ sung chức năng, nhiệm vụ phòng, chống tiêu cực cho Ban Chỉ đạo. Các cơ quan Nội chính như Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, Ban Nội chính, Bộ Công an, Viện Kiểm sát, Toà án, Thanh tra, Kiểm toán… được huy động cho công tác này. Trong  năm năm (2016-2021) thực hiện Nghị quyết 4 khóa 12 về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đã có 87.210 đảng viên và 1.329 tổ chức đảng bị thi hành kỷ luật, trong đó 2.209 người vì lý do tham nhũng, gồm 113 lãnh đạo, kể cả bốn Uỷ viên Bộ Chính trị, do Trung ương quản lý, và hơn 25 nghìn người bị kỷ luật vì suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”….

Đại hội 13 đầu năm 2021 được cho là “thành công”. Thêm một lần nữa, ông Nguyễn Phú Trọng với tư cách “trường hợp đặc biệt” để vượt quy định giới hạn 2 nhiệm kỳ, để giữ chức Tổng Bí thư. Trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa 13 ngày 4/10/2021 ông nhận định rằng mặc dù có “chuyển biến”, tình trạng  suy thoái “vẫn chưa được ngăn chặn, đẩy lùi một cách căn bản, thậm chí có mặt còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn, có thể gây ra những hậu quả khôn lường.”

2016-01-28T120000Z_392030918_GF10000287215_RTRMADP_3_VIETNAM-CONGRESS.JPG
Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Đại hội 12 ĐCSVN ở Hà Nội hôm 28/1/2016. Reuters

Tiếp tục theo đuổi quyền lực để quyết liệt phòng chống các quan chức suy thoái dường như đang gây ra xu hướng tuyệt đối hoá quyền lực Đảng, vì vậy ẩn chứa nguy cơ tha hoá. Lord Acton (1834 – 1902), nhà sử học người Anh từng viết rằng những người bị tha hóa bởi quá trình cai trị đồng loại của họ không phải là xấu xa bẩm sinh. Họ bắt đầu như những người đàn ông trung thực. Động cơ của ông ta khi muốn chỉ đạo hành động của người khác có thể hoàn toàn là yêu nước và vị tha, có thể chỉ ước “làm điều tốt cho người dân”, kể cả việc ông ta ban hành hay bãi bỏ các quy tắc hay hoạt động nào đó đều hướng đến mục đích buộc tất cả những người khác phải tuân theo ý tưởng về những gì được cho là tốt đối với họ.

Ngoài ra, nếu có quyền lực tuyệt đối nghĩa là ông ta có thể toàn quyền hành động trong một phạm vi lãnh thổ, không bị hạn chế bởi sự giám sát hoặc kiểm tra và, nếu nắm quyền đủ lâu, thì ông ta dễ bị ngộ nhận rằng quyền lực và trí tuệ là cùng một thứ, ông ta có sức mạnh nghĩa là “anh minh”. Đó là lúc ông ta bắt đầu mất khả năng phân biệt đâu là đúng về mặt đạo đức, và đâu là đúng về mặt chính trị. Hơn thế, quyền lực còn thổi phồng bản ngã, tạo ảo tưởng nó có sức mạnh không giới hạn, từ đó, có thể dẫn đến hành động sai lầm như áp đặt ý chí lên người khác một cách độc đoán, huỷ hoại quyền con người.

“Mọi quyền lực đều có xu hướng tha hoá; quyền lực tuyệt đối tha hoá tuyệt đối.” Câu nói này Lord Acton đã trở nên nổi tiếng để cảnh báo và ngăn ngừa nguy cơ.

Xu hướng tuyệt đối hoá quyền lực liệu cản trở cải cách đến đâu và như thế nào vẫn là câu hỏi mở. Nhà báo Huy Đức mong muốn có một “thể chế dân tin” để kiểm soát những kẻ tha hoá thay vì “chỉ sợ một người”. Tuy nhiên, đây là vấn đề phức tạp nên cần được tiếp tục thảo luận.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Anonymous
07/10/2021 15:08

Với cơ chế hiện tại thì sẽ không bao giờ chống được suy thoái! Vì sao? Vì không có cơ chế kiểm soát quyền lực, vì cơ chế đề bạt và bổ nhiệm cán bộ theo kiểu "đồng huyết", chỉ tin dùng những người thuộc hệ thống, là con cháu, là giòng họ, con vua thì lại làm vua và "nhất hậu duệ, nhì quan hệ, tam tiền tệ và tứ trí tuệ", cơ chế phản biện chỉ là hình thức, ăn theo nói leo, thì điều chắc chắn là suy thoái và tan rã trong một tương lai không xa!

Anonymous
07/10/2021 15:35

nếu có quyền lực tuyệt đối nghĩa là ông ta có thể toàn quyền hành động trong một phạm vi lãnh thổ, không bị hạn chế bởi sự giám sát hoặc kiểm tra và, nếu nắm quyền đủ lâu, thì ông ta dễ bị ngộ nhận rằng quyền lực và trí tuệ là cùng một thứ, ông ta có sức mạnh nghĩa là “anh minh”. Đó là lúc ông ta bắt đầu mất khả năng phân biệt đâu là đúng về mặt đạo đức, và đâu là đúng về mặt chính trị. Hơn thế, quyền lực còn thổi phồng bản ngã, tạo ảo tưởng nó có sức mạnh không giới hạn, từ đó, có thể dẫn đến hành động sai lầm như áp đặt ý chí lên người khác một cách độc đoán, huỷ hoại quyền con người.“Mọi quyền lực đều có xu hướng tha hoá; quyền lực tuyệt đối tha hoá tuyệt đối.” Câu nói này Lord Acton đã trở nên nổi tiếng để cảnh báo và ngăn ngừa nguy cơ ( để phân tích đúng gọn chính xác nên theo chân lý Thiên thời-Địa lợi-Nhân hoà từ bài học các đế chế đến cụ thể ĐCS với 3 yếu tố hình thành đế chế CS lan toả nay thiên thời KH tiến bộ MXH phơi bày sự thật kiến thức 0 cào= giá trị tác động địa lợi xung đột cao thấp XH thể chế bất cập đúng sai ảnh hưởng tới mưu sinh mưu cầu taọ Nhân hoà lòng dân bất ổn 3 yếu tố hình thái phản diện tìm lối đồng thuận đổi mới sữa sai theo sự Ftr tiến bộ của thời đại là người có trí tuệ chỉ người ngu bảo vệ QL ảo tưởng tha hoá danh vọng và tội đồ ra tai tiếng để đời của 1 dân tộc như Hitle V.V đối với CSVN sự QLPK lối mòn tâm thế sẽ do tương lai phán xét chỉ thấy thực tế NPT qua 15 HĐ mở rộng đại cục với ảo tưởng QL tuyệt đối thiếu trí tuệ tâm tầm nhìn xa về sau hối 0 kịp mang danh gì với đất nước khi đang ở vị trí nhìn nhận ý thức sửa sai được vang danh như Gopbachop thời thế rất tốt chỉ người quá u mê QL đến độ ngu si lú lẫn tha hoá để nhận tội đồ trối 0 kịp viết ít hiểu nhiều

Anonymous
07/10/2021 17:33

Hình như tác giả bài này cho rằng tham nhũng ở VN chưa "tuyệt đối", vì VN mới có "nguy cơ", chứ thực tế chưa có nạn "quyền lực tuyệt đối"?
Có đúng thế không?
Chưa "tuyệt đối", mà vì "quyền lực" của Đảng, bao người con ưu tú, dũng cảm của dân tộc VN, mới chỉ vì nói sự thật đã bị tổng Trọng kết án "có âm mưu lật đổ chính quyền", đã phải nhận hàng chục năm tù?
Chưa "tuyệt đối", nhưng vì "quyền lực", Đảng đã phải hiến định nó bằng Điều 4, rồi bảo vệ nó bằng cả một bộ máy công an trị khổng lồ?

Người ta bảo, ông Trọng không tham nhũng tiền bạc, của cải, nhưng ông tham nhũng tuyệt đối về quyền lực!
Tham nhũng quyền lực của băng đảng CSVN - là tuyệt đối!

Ông Trọng vừa kêu gọi “kiên quyết chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí”, có người bảo, tương tư như ai đó kêu gọi Đảng của ô. Trọng đừng tham lam quyền lực - thì những lời kêu gọi ấy chẳng khác nào bảo lũ kền kền đừng có ăn xác chết!!!

Nguyễn Tuấn Anh
07/10/2021 19:45

Câu nói của Lord Acton không phải lúc nào cũng đúng . Chủ tịch Hồ Chí Minh, thần tượng của những người còn quan tâm tới vận mệnh của Đảng, là 1 trường hợp ngoại lệ . Và vì có ngoại lệ, câu nói của Lord Acton không nên được xem là chân lý, mà chỉ nên xem cái lý đã học được lăng ba vi bộ . Vấn đề vẫn là Đảng của các bác có học được tư tưởng Hồ Chí Minh dạng nguyên bản hay không . Và nếu judging từ thời "Đổi Mới" tới giờ, sẽ làm không ít người ít nhất cũng quan ngại .

Chuyện chống suy thoái, thoái hóa về tư tưởng chính trị, 1 số người có thể xem Đảng chưa quyết liệt lắm . Vụ chống dịch vừa qua, dù công nhân vẫn than phiền tiền cứu trợ chưa thấy đâu, 1 trong số người trong diện thoái hóa vẫn nhận được tiền hỗ trợ ngày thương binh liệt sĩ, không những vậy còn được tiêu chuẩn tiêm vaccine ông ngoại . Đảng chống thoái hóa, suy thoái như vậy làm ai cũng muốn thoái hóa . Thật ra, Đảng chỉ thấy tiền . Hễ ai làm thiệt hại về tiền, răng như ì, kỷ luật này nọ . Nhưng thoái hóa về tư tưởng, về thái độ chính trị -nguy hiểm hơn- thì Đảng lại vuốt khe khẽ, có khi gãi đúng chỗ ngứa làm họ cứ đập chân khoái trá như thỏ Thumper. Có nghĩa không có gì làm đúng & đủ, đi vào thực chất hết . Cứ khe khẽ & từ từ kiểu nói nhưng không dám làm thế này thì còn lâu mới tới chuyện tha hóa quyền lực .

Duy Hữu, USA
08/10/2021 11:32

Nhân chi sơ tính bản thiện. Đảng chi sơ tính bản ác.
Danh chính, ngôn thuận. Danh bất chính, ngôn bất thuận, hành bất lương.
Danh của Đảng bất chính, ngôn của Đảng bất thuận, hành của Đảng bất lương.

Đảng Búa Liềm " nhân danh ", mạo danh, ngụy danh " cách mạng " để cắt mạng nhân dân Việt Nam.
Đảng Búa Liềm " nhân danh ", mạo danh, ngụy danh " cách mạng Búa Liêm ", của giai cấp công nhân cầm Búa, của giai câp nông dân cầm Liềm,
để cầm Búa đập đầu chết giai cấp công nhân, để cầm Lìêm cắt cổ chết giai cấp nông dân, và cắt mạng tất cả giai cấp, giai tầng xã hội Việt Nam.

Đảng " cách mạng " Búa Liềm chỉ là đảng giặc " cắt mạng " cờ đỏ Búa Liềm, độc đảng, độc tài, độc đoán, độc tôn, độc địa, độc trị, độc diễn,
và độc quyền phản cách mạng, phản động, phản dân, phản quốc, phản dân tộc, phản tự do, phản dân chủ, phản dân quyền, phản nhân quyền, phản nhân tính.

Đảng chi sơ tính bản ác. Nhân dân chi sơ tính bản thiện.Trời, Phật, Chúa chi sơ tính bản thiện.

Ý Dân là ý Trời, ý Phật, ý Chúa.
Ý Trời, ý Phật, ý Chúa là ý Nhân dân.
Đấu tranh cho Tự do, Công bình, Bác ái, Từ bi ! Công lý, Công bằng, Công tâm ! Tự do, Dân chủ, Dân quyền, Nhân quyền cho toàn dân Việt.

Đảng cờ đỏ Búa Liềm, phản động, phản cách máng, chỉ cắt mạng nhân dân Việt Nam, cho Đảng, vì Đảng, của Đảng Việt Cộng phản động.

Toàn dân Việt Nam cần một cuộc Cách Mạng đổi mới, không cắt mạng, bất bạo động, của Toàn dân, do Toàn dân, vì Toàn dân Việt Nam.
Toàn dân liên kết trong Sự thật, đoàn kết trong Tình thương, Tình người, Tình dân tộc.
Toàn dân liên kết, đoàn kết trong Đa dạng, Đa đảng, Đa tài, Đa năng, Đa hiệu, Đa chiều, Đa chiêu.

Huế ! Sài Gòn ! Hà Nội ! Quê hương sao vẫn còn xa.
Huế ! Sài Gòn ! Hà Nội ! Bao nhiêu năm sao vẫn thờ ơ.
Việt Nam ơi ! Còn bao lâu, con người ngồi nhớ thương nhau.

Triệu chân em, triệu chân anh, hỡi ba miền vùng lên Cách Mạng !
Đã đến lúc nối tấm lòng chung, tuổi thanh niên hãy đi bằng những bước tiền phong !
Từ Trung Nam Bắc, chờ mong nung đốt, những bó đuốc reo vui Tự Do.
....
Huế ! Sài Gòn ! Hà Nội ! Bao nhiêu năm tiếng khóc lầm than.
Huế ! Sài Gòn ! Hà Nội ! Trong ta đau trái tim Việt Nam.

Bom đạn ơi ! Lòng tham ơi ! Khí giới nào diệt nổi dân ta.
Việt Nam ơi ! Bừng cơn mơ, chổ mắt sáng, đập tan căm thù.
Hãy xáo hết dấu tích buồn xưa, ngày mai đây, những con đường Nam Bắc nở hoa.
Bàn tay thân ái, lòng không biên giới, anh em ơi, lắng nghe tình nhau !
....
( Trịnh Công Sơn )

One for All, All for One !
No One Left Behind ! Nemo resideo !
Unity in Diversity, Diversity in Unity !
Freedom, Democracy, Civil Rights, Human Rights For Viet Nam !

10/10/2021 02:35

Hắn, thằng robot.
Có tai nhưng không thể nghe, có mắt không thể thấy, có miệng dùng nói những lời lú lẩn, vô nghĩa, theo lập trình do thằng đảng CS (chó sói )cài đặt.
Hắn không có não là tất nhiên !

Anonymous
02/12/2021 09:58

Lũ CS búa liềm toàn là nói láo, lừa bịp dân.
Bởi vậy, thời VN Cộng hòa có câu kinh điển: « ĐỪNG NGHE NHỮNG GÌ CỘNG SẢN NÓI MÀ HÃY NHÌN KỶ NHỮNG GÌ CỘNG SẢN LÀM » vạn năm không thay.

Xem toàn trang