Xung quanh chuyến thăm Hà Nội của Mike Pompeo

Nguyễn Quang
2020-11-03
Share
ttt Hình minh hoạ. Hình chụp hôm 30/10/2020 của TTXVN - Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh (phải) và Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo
AFP

Phán đoán xung quanh chuyến thăm Việt Nam đột xuất trong lần công du năm nước châu Á trong sáu ngày này (từ 25 – 30/10) của ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, tờ báo chính thức của ĐCSTQ bình luận: “Hoặc do có một sự kiện khẩn cấp lớn mang ý nghĩa hệ trọng đối với cả hai phía, cần phải thương lượng trực tiếp; hoặc hai bên đã thương lượng rồi, nhưng vì vấn đề nhậy cảm nên không công bố trước để tránh bị can thiệp, vì vậy chỉ có thể đưa ra thông báo lúc sắp diễn ra”.

Triết lý đối ngoại mới?

Bình luận nói trên là một sự “ăn ốc nói mò” hay đấy là một xác quyết tình báo của tờ Global Times về một xu hướng “bẻ lái” trong triết lý đối ngoại của Hà Nội? Chắc còn phải mất nhiều thời gian nữa mới có thể giải mã một cách chính xác cho vấn đề nóng bỏng này. Chỉ biết lâu nay, phẫn nộ trước sức bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông, Việt Nam đã dám nâng cấp một bước về quan điểm chủ động và hành động cương quyết hơn để bảo vệ chủ quyền biển đảo. Sự kháng cự đó khiến Việt Nam đang ngày càng được coi là một đối tác mới nổi, cùng hội cùng thuyền (like-minded) với Mỹ và thế giới phương Tây.

Theo Carl Thayer, Giáo sư danh dự tại Đại học New South (Úc châu), sự hưởng ứng ngày càng rõ nét của Việt Nam đối với “Nhóm Bộ Tứ” (Quad) đánh dấu bước tiến hoá mới trong xu hướng “bẻ lái” nói trên. Việt Nam dường như đang xây dựng một triết lý đối ngoại mới trong năm Chủ tịch ASEAN và hai năm hoạt động tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, tăng cường hơn nữa các mối liên hệ chiến lược với Nhật Bản, Ấn Độ và Úc châu. “Gắn kết và chủ động thích ứng” từ nay liệu có thể sẽ trở thành “nguyên lý đối ngoại nền” để ứng phó với kỷ nguyên bất định trước mắt? GS. Thayer dự báo: “Hưởng ứng ‘Quad’ sẽ là một phần của chiến lược rộng lớn hơn, đó là đưa Việt Nam tham gia vào càng nhiều tổ chức đa quốc gia càng tốt và chủ động hơn trong các diễn tiến khu vực, vì lợi ích của bản thân, đồng thời thu hút các bạn bè trên thế giới”.

Tuy chuyến thăm không công bố trước trong lịch trình của Ngoại trưởng Mỹ nhưng Hà Nội vẫn đón Pompeo là nằm trong xu hướng nói trên. Điều này cho thấy Hà Nội hiểu được bức xúc của Washington. Lần này không phải là vấn đề dân chủ – nhân quyền, mà cái chính là Mỹ cần Việt Nam có cam kết dứt khoát đối với quá trình xây dựng cấu trúc an ninh tập thể của “Bộ Tứ”. Thái độ của Việt Nam ngày càng biểu hiện rõ rệt hơn trong hai sự kiện liền kề. Một là, Hà Nội vừa thịnh tình đón tiếp tân Thủ tướng Nhật Saga, đồng minh “ruột” của Mỹ ở Đông Á và ký kết hàng loạt các thoả thuận về kinh tế, đặc biệt là hợp tác về an ninh, trị giá 4 tỷ USD. Hai là, Hà Nội vừa tổ chức xong “Diễn đàn Doanh nghiệp Indo-Pacific” lần thứ ba (IPBF-3) và cũng đã ký kết các hợp đồng, trị giá nhiều tỷ USD.

Hình minh hoạ. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ở Hà Nội hôm 30/10/2020
Hình minh hoạ. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ở Hà Nội hôm 30/10/2020
Reuters

Tiếp ông Mike Pompeo hôm 30/10, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cam kết tiếp tục triển khai có hiệu quả kế hoạch hành động hướng tới cán cân thương mại hài hòa và bền vững. Ông Phúc nhấn mạnh tầm chiến lược của lĩnh vực hợp tác năng lượng trong quan hệ song phương, trong đó có việc tăng cường nhập khẩu LNG từ Mỹ. Thủ tướng Phúc đồng thời khẳng định Việt Nam cam kết kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh cởi mở, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Mỹ hoạt động lâu dài tại Việt Nam. Cả chủ nhà lẫn khách đều ca ngợi các kết quả nổi bật tại IPBF-3 do Hà Nội và Washington đồng tổ chức. Nhưng ông Pompeo vẫn không quên yêu cầu Việt Nam phải hoá giải nhanh các bất cập và rủi ro về thặng dư thương mại gây thiệt hại cho Hoa Kỳ.

Những cản trở phía trước

Pompeo vừa rời Việt Nam thì ngay lập tức, đại sứ Mỹ tại Hà Nội đã có cuộc trả lời phỏng vấn suốt hai giờ đồng hồ (đúng là kỷ lục!) với truyền thông trong nước, cũng bất thường như chính chuyến công du của ông ngoại trưởng vậy. “Việt Nam hiện là một trong những đối tác quan trọng nhất của chúng tôi trên thế giới. Bây giờ thì tôi ước: giá mà mình có thể ở Việt Nam mãi mãi”. Vế đầu trong phát biểu này của đại sứ là chiều kích địa-chính trị của quan hệ Việt – Mỹ trong 25 năm qua, nhưng đặc biệt hơn là từ nay về sau (Việt Nam là đối tác quan trọng nhất!) bất luận là ứng viên Dân chủ hay Cộng hoà sẽ ngồi vào ghế Tổng thống trong những ngày tới.

Vế thứ hai có pha lẫn phần tình cảm của ông Đại sứ đối với cái Châu Á, xứ sở mà ông đã tìm thấy “nửa kia” gắn bó với cuộc đời mình. Trong các phu nhân của nhiều quan chức ngoại giao và giới chuyên gia học thuật ở Mỹ có khá nhiều phụ nữ gốc Á Đông. Đại sứ Daniel J. Kritenbrink cũng không là trường hợp ngoại lệ. Nhưng bang giao Việt – Mỹ không phải là một cuộc hôn nhân bình thường. Nó luôn luôn là một biến thể trong tương quan tay ba Việt – Mỹ – Trung mà ở đấy, nhân tố các nước lớn quyết định cả chiều hướng lẫn chất lượng của cuộc các mối quan hệ, nó là tổ hợp các yếu tố thúc đẩy lẫn các chiều kích kìm hãm cuộc chơi. Vâng, không phải ngẫu nhiên mà Cơ quan ngôn luận của ĐCSTQ đã có một lời bình “chát chúa” như thượng dẫn, trước khi chuyên cơ của ông Pompeo đáp xuống sân bay Nội Bài tối 29/10.

Trên đại khu vực Đông Á tới đây, các quân cờ di động cần biết trước đối tác sẽ đi những nước cờ nào, và đặc biệt phải lượng định trước các giới hạn lịch sử cũng như biên cương mới tạo ra không gian vận động của mỗi bên, để có thể đáp ứng các yêu cầu nào của bên thứ ba. Những thăng trầm trong quan hệ với các cường quốc từng khiến cựu ngoại trưởng Nguyễn Mạnh Cầm có lúc đã phải thốt lên: Trong ngoại giao nói riêng và vận nước nói chung, nếu ta để nhỡ thời cơ, có khi phải mất rất lâu, thời cơ mới xuất hiện trở lại, hạn chế rất lớn đến lộ trình thực hiện các mục tiêu tổng thể… Ông Cầm thừa nhận, sau khi Việt Nam và Mỹ bình thường hóa quan hệ, đã có quan điểm từ thượng tầng lãnh đạo Việt Nam cho rằng, đã đến lúc nên thúc đẩy “quan hệ đối tác chiến lược” với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, quá trình này tới nay vẫn chưa dịch chuyển được như tiến độ đôi bên mong muốn.

Từng là Uỷ viên Bộ Chính trị, ông Nguyễn Mạnh Cầm từ năm 2013 đã chỉ ra lực cản đến từ đâu, làm chậm tiến trình thúc đẩy “quan hệ chiến lược” với Mỹ. Đó là do chính sách của nước lớn đối với nước nhỏ, điều mà ông gọi là “tâm thức nô dịch và bá quyền, chinh phục và triều cống nhiều khi vẫn lấn lướt… Và đấy cũng chính là cội nguồn từng gây ra bao nghịch lý cho dân tộc Việt trong lịch sử. Nay nếu ta không biết cách chế ngự nó, tương lai có nhiều chuyện khó dự đoán!” Lúc bấy giờ tuy không chỉ đích danh Trung Quốc, nhưng điều cựu Ngoại trưởng Việt Nam lo ngại từ gần chục năm trước, giờ đây vẫn còn nguyên tính thời sự. Nhất là thời gian từ nay cho đến Đại hội 13 của ĐCSVN.

Tướng Đỗ Lê Chi, Tổng Cục trưởng An ninh Bộ Công an mới đây vừa công khai phát biểu: Việt Nam lâu nay vẫn luôn chủ trương chủ động hội nhập, nhưng có lúc vẫn bị động. Các nước lớn triển khai chính sách mà mình cứ phải cân đong đo đếm có tham gia hay không. Điều ấy cho thấy vai trò chủ động của Việt Nam chưa phải là cao. Theo như đánh giá này, vừa rồi, nếu ông Pompeo có thúc giục Hà Nội phải chủ động hơn nữa thì chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Điều bất ngờ có thể là, nếu nay mai một đoàn cấp cao của Trung Quốc lại sang, hay một trong bảy Uỷ viên thường vụ của ĐCSTQ sẽ đến Hà Nội để hâm lại mấy câu bùa chú “4 tốt, 16 chữ vàng”. Trong trường hợp ấy, liệu kết quả tưởng như đã nhãn tiền qua chuyến thăm của ông Pompeo có bị vô hiệu hoá? Chưa ai dám trả lời câu hỏi này khi cuộc tranh cãi về chiếc ghế Tổng Bí thư ĐCSVN ở Ba Đình vẫn chưa vào hồi kết./.

Tham khảo thêm:

https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2013/01/130124_nguyenmanhcam_hiepdinhparis

“Một lần lỡ thời cơ mất cả trăm năm”

https://viettimes.vn/viet-nam-dang-co-loi-the-chien-luoc-rat-lon-post138092.html

Việt Nam đang có lợi thế chiến lược rất lớn

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Anonymous says:
03/11/2020 18:52

Trung quốc và ĐCSTQ luôn nhìn nửa mắt lé nửa mắt đục khi thấy Việt Nam đón tiếp quan chức các nước đến thăm Việt Nam hoặc các nhà lãnh đạo Việt Nam đi thăm các nước, Trung quốc liền tìm cách nâng quan điểm hù dọa Việt Nam với hàm ý: "tại sao Việt Nam ở sát bên cạnh nước lớn Trung quốc không nghe lời Trung quốc, không chịu làm một tỉnh của Trung quốc để Trung quốc có điều kiện mở bàn đạp tràn xuống bao phủ toàn bộ vùng Đông Nam Á, ..." mà đi theo nước khác "ngoài khu vực". "Rõ ràng Việt Nam làm ô nhục Trung quốc nên Trung quốc phải dạy cho Việt Nam một bài học". Đảng CSTQ ấu trĩ, tầm nhìn kém, không văn minh mà luôn theo chủ nghĩa đại hán cùn. Hiện nay, nhìn chung trên thế giới hầu như không ai tôn trọng gì Trung quốc và ngay trong các cuộc hội đàm quốc tế, không quan chức nào bắt tay với Tập Cận Bình và luôn luôn ngó lơ Tập.

Anonymous says:
03/11/2020 22:23

Trung quốc từ xưa đến nay luôn để lại hình ảnh không tốt đẹp gì trong lòng nhân dân thế giới. Nguyên do là do Trung quốc luôn nuôi mộng đại hán, lúc nào cũng muốn ba chủ toàn cầu, muốn mọi quốc gia trên thế giới đều phải lệ thuộc vào Trung quốc. Trung quốc muốn hành tinh này là của riêng Trung quốc. ĐCSTQ ăn rồi ngồi bàn tán việc mở rộng lãnh thổ bằng cách hù dọa, đe dọa các nước rồi tiến hành xâm lược. Trung quốc bằng mọi giá phá hoại siêu cường Mỹ cho "tan tành" cho đến khi yếu hon Trung quốc rồi Trung quốc bắt đầu tuyên chiến, buộc Mỹ phải chấp để Trung quốc soán ngôi và muốn làm gì trên thế giới làm. Nga và Phương tây còn lại, Trung quốc coi rất nhẹ và rất dễ xử lý chỉ có Mỹ mới là cái gai cản đường bá chủ của Trung quốc.

Anonymous says:
04/11/2020 18:51

Tập Cận Bình tưởng dễ ăn quá nên khi ông ta mới lên làm chủ tịch, ông ta liền thâu tóm hết quyền lực vào tay ông ta để thủ tướng Lý Khắc Cường quyền lực cũng chỉ tương đương cấp bộ trưởng ở Trung quốc nên mọi công việc ở Trung quốc từ nhỏ đến lớn đều nghe 'xoay quanh lãnh tụ hạt nhân' Tập Cận Bình còn Lý Khắc Cường hầu như không có thông tin gì. Khi lên làm chủ tịch ở Trung quốc năm 2012, Tập cận Bình hớn hở tưởng dễ ăn tươi nuốt sống thế giới nên ông ta mặc đồ binh lính hùng hồn đi thăm các hạm đội và nhắc nhở phải chiếm ngay toàn bộ biển Đông, Hoa Đông và Đài Loan bằng cách hù dọa mạnh để các nước sợ, rút lui và ngăn cản "nước ngoài khu vực" can thiệp. Mộng của Tập là khi thực hiện thâu tóm xong biển Đông, Hoa Đông và Đài Loan xem như thế giới đã nằm chắc trong tay Trung quốc và Trung quốc đã gần đạt "giấc mộng Trung hoa" sau hàng trăm thập kỹ chờ đợi. Có như vậy, Tập Cận Bình sẽ được tôn sùng ít nhất phải hơn Mao Trạch Đông.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang