Những ca khúc phổ thơ Nguyễn Bính (tiếp theo)

“Chân quê” Song Ngọc phổ thành nhạc khúc “Hương đồng gió nội” Vũ Khanh hát …
Thy Nga, phóng viên đài RFA
2009-02-22
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Thôn làng Việt Nam.
Thôn làng Việt Nam. Photo: RFA
Qua bài thơ này, Nguyễn Bính nói lên ý chí giữ gìn thể thơ truyền thống dân tộc, giữa lúc nhiều người ham thích thể thơ Tây phương, hoặc làm thơ phá cách. Tuy vậy, không phải là Nguyễn Bính không có tư tưởng mới. Thời đó, đã mấy người dám diễn tả những tình cảm thầm kín của mình, như ông? Hay nói lên tâm tư của cô gái mới lớn qua những câu thơ bạo dạn như trong bài “Gái xuân”?

“Gái Xuân” Hà Phương hát …

“Lòng xuân lơ đãng, má xuân hồng

Cô gái xuân mơ chuyện vợ chồng

Đôi tám xuân đi trên mái tóc

Đêm xuân, cô ngủ có buồn không?”

và như bài thơ tựa là “Thời trước”, Nguyễn Bính diễn tả nỗi lòng người vợ trẻ khuyên chồng gắng học để mai này vinh hiển, nở mày nở mặt với xóm làng. Văn Phụng phổ thành ca khúc “Trăng sáng vườn chè” Xuân Sơn hát sau đây

“Tôi hằng khuyên sớm khuyên trưa

Anh chưa thi đỗ thì chưa động phòng …

Đêm nay mới thật là đêm

Ai đem trăng giải lên trên vườn chè”

thêm nữa, Nguyễn Bính có bài thơ độc đáo tựa đề là “Ghen”. Độc đáo vì đến nay, tức là đã hơn nửa thế kỷ, chưa nhà thơ Việt Nam nào diễn tả sự ghen tuông một cách tài tình tới như vậy.

“Ghen” Trọng Khương phổ nhạc, Đức Tuấn trình bày …

Các năm đầu thập niên 1940, Nguyễn Bính nhiều lần lang bạt vào miền Nam, đó là thời gian có các bài “Hành phương Nam”, “Tặng Kiên Giang”, “Từ độ về đây”, …

“Từ độ về đây, sống rất nghèo

Bạn bè chỉ có gió trăng theo

Những thằng bất nghĩa xin đừng tới

Hãy để thềm ta xanh sắc rêu”

Năm 1947, Nguyễn Bính tham gia kháng chiến chống Pháp.

Năm 1955 thì tập kết về Bắc. Sau khi đã ở trong Nam 13 năm, miền đất thịnh vượng, dân tình cởi mở; nay trở lại Bắc, ông thấy xã hội miền Bắc khác nhiều! Điều này, Nguyễn Bính ghi lại trong bài thơ “Tỉnh giấc chiêm bao” mà tới nay, vẫn chưa được phép xuất hiện trong các tập thơ của ông.  

Hồng Vân diễn ngâm

“…thư rằng: “Thôi nhé đôi ta

     Tình sao không phụ mà ra phụ tình

     Duyên nhau đã dựng Trường đình

     Mẹ em đã xé tan tành gối thêu …”

     Sắc hương muôn nẻo tuôn trào

     Tiếc mà chi giấc chiêm bao một mình”

Ở Hà Nội, Nguyễn Bính được bố trí phục vụ trong Hội Nhà Văn. Qua năm sau, ông lập ra báo “Trăm hoa”.

Cũng như các văn nghệ sĩ sống dưới chế độ, Nguyễn Bính phải viết theo mục tiêu chỉ định vì vậy, có các bài xem như lắp ráp những từ ngữ vào cho đủ, và chẳng khác nào bài vè.

Thế nhưng, lại có một số bài mà chính quyền cho rằng Nguyễn Bính “còn mang tính mơ hồ trong lập trường tư tưởng”.

Báo Trăm Hoa xuất bản được 15 kỳ thì không kham nổi chi phí, phải ngừng. Sau đó, Nguyễn Bính có mấy bài thơ viết về những oan khuất, tàn tệ trong cuộc cải cách ruộng đất.

Đến năm 1958 thì ông phải chuyển về tỉnh nhà Nam Định, làm việc tại Ty Văn Hoá Thông Tin dưới sự kềm kẹp của Trưởng Ty và quan chức địa phương. Nguyễn Bính chịu sự gò ép như vậy, tới khi qua đời (năm 1966).

34 năm sau đó, tức là vào năm 2000 thì Nguyễn Bính được Nhà nước xét lại, và truy tặng giải thưởng Hồ-Chí-Minh về Văn học Nghệ thuật.

Bài thơ “Cô lái đò” Bảo Cường ngâm

“…Vắng bóng cô em từ dạo ấy

      Để buồn cho những khách sang sông”

Chương trình về nhà thơ Nguyễn Bính kết thúc nơi đây.

Thy Nga tạm biệt quý thính giả.

Xem toàn trang