Vị Chủ Chăn Công Giáo Và Người Sắc Tộc Nghèo Cùng Trên Vùng Cao

Mùa đông đang về trên núi rừng cao nguyên miền Trung. Trời vừa chớm lạnh, rồi sẽ buốt giá dần lên khi những tờ lịch cuối cùng của năm lần lượt rơi xuống.
Thanh trúc, phóng viên RFA
2010-12-03
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Linh mục Nguyễn Văn Hảo và người sắc tộc nghèo ở Phước Long
Linh mục Nguyễn Văn Hảo và người sắc tộc nghèo ở Phước Long
RFA

Đó là lúc những người sắc tộc vùng cao, đa số là nghèo cùng, phải đương đầu cùng cái lạnh và cái đói, nhất là những người không có lấy một mái nhà để che mưa che nắng.
Mục Đời Sống Người  Việt Khắp Nơi hôm nay  mời quí vị trở lại vùng đất Buôn Ma Thuột, tìm hiểu đời sống của Cộng Đoàn Sắc Tộc trong giáo phận Ban Mê Thuột như thế nào tính đến lúc này.  
Tưởng cũng cần nhắc về  mặt hành chánh xã hội,  tên gọi chính thức là thành phố Buôn Ma Thuột, nhưng về mặt tôn giáo thì tên đăng ký mà giáo hội Công Giáo trong nước vẫn giữ là Giáo Phận Ban Mê Thuột.

Chương trình Một Giọt Nước, Một Nguồn Sống, Một Mái Ấm

Giáo phận Ban Mê Thuột bao gồm mười lăm sắc tộc thuộc các tỉnh Đak Lak, Đak Nông và một phần tỉnh Bình Phước.
Nơi đây có linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Văn Hảo, đặc  trách mục vụ cộng đồng sắc tộc trong giáo phận Ban Mê Thuột.Từ Trung Tâm Sắc Tộc, cũng là Trung Tâm Truyền Giáo của Giáo Phận Ban Mê Thuột, linh mục Nguyễn Văn Hảo trình bày :
Từ năm 2003, chương trình giúp đỡ bà con sắc tộc trong giáo phận Ban Mê thuột đã bắt đầu, nhưng đến 2006 thì mới được coi như chính thức họat động. Đó là chương trình  Một Giọt Nước, Một Nguồn Sống, Một Mái Ấm
Vì chúng tôi thấy đời sống của bà con sắc tộc ở đây quá nghèo khổ cho nên trước hết chúng tôi thấy cần phải quan tâm chăm sóc cuộc sống cho họ được chừng nào hay chừng nấy.
Từ năm 2003, chương trình giúp đỡ bà con sắc tộc trong giáo phận Ban Mê thuột đã bắt đầu, nhưng đến 2006 thì mới được coi như chính thức họat động. Đó là chương trình  Một Giọt Nước, Một Nguồn Sống, Một Mái Ấm:
Một Giọt Nước  thì chúng tôi có hai chương trình. Chương trình giếng nước bình dân, nước đào rồi uống thằng
Linh mục Nguyễn Văn Hảo cùng một gia đình người sắc tộc. RFA
Linh mục Nguyễn Văn Hảo cùng một gia đình người sắc tộc. RFA RFA
luôn, không qua hệ thống lọc. Thứ hai, cũng Một Giọt Nứơc nhưng ở những vùng đông dân và khi có điều kiện thì chúng tôi thực  hiện hệ thống nước  tinh khiết.
Tính đến lúc này, linh mục Nguyễn Văn Hảo cho biết, năm hệ thống nước tinh khiết đã được thiết kế, ba tại Đak Lak, một tại Đak Nông, một tại Bình Phước. Bên cạnh đó còn có sáu giếng bình dân, tức đào xong thì sử dụng chứ không qua hệ thống lọc.
Chương trình giếng nước bình dân, nước đào rồi uống thằng luôn, không qua hệ thống lọc. Thứ hai, cũng Một Giọt Nứơc nhưng ở những vùng đông dân và khi có điều kiện thì chúng tôi thực  hiện hệ thống nước  tinh khiết
Như vậy nước uống và nước sinh họat là mục tiêu thứ nhất. Mục tiêu thứ nhì, linh mục Nguyễn Minh Hảo giải thích tiếp:
Là chương trình  Một Nguồn Sống, chúng tôi nhờ bà con nuôi một con bò cái kèm theo hợp đồng là khi nào bò sinh ba con bò con thì họ được lấy hai bò con, phần chúng tôi sẽ lấy lại con bò mẹ và một bò con để chuyển cho các gia đình khác.
Mục tiêu thứ ba, Một Mái Ấm, cũng là chương trình quan trọng nhất trong đời sống của người sắc tộc nghèo và không nhà. Từ cuối  2008 cho đến 2009, một số người  Việt trong và ngoài nước mà linh mục Hảo gọi là ân nhân, đã tích cực hưởng ứng chương trình Một Mái Ấm cho bà con nghèo ở giáo phận Ban Mê Thuột.  Kết quả là mười căn nhà đã được xây lên tại một số xã thuộc huyện Lak, cách thành phố Buôn Ma Thuột chừng năm chục cây số:
Một Mái Ấm, cũng là chương trình quan trọng nhất trong đời sống của người sắc tộc nghèo và không nhà. Từ cuối  2008 cho đến 2009, một số người  Việt trong và ngoài nước mà linh mục Hảo gọi là ân nhân, đã tích cực hưởng ứng chương trình Một Mái Ấm cho bà con nghèo
Không biết phải mô tả thế nào cho bà con hiểu được cảnh cực khổ của họ. Chỉ có thể nói thế này, cái mái nhà của họ không ra một mái nhà, nếu so sánh với những chuồng bò chuồng heo của những gia đình người Kinh thì còn  thua cả những chuồng heo chuồng bò đó nữa.
Và mặc dầu có một mài nhà đấy nhưng thực ra  họ không có  chỗ tá túc, bởi vì mái thì rách nát hết rồi họ dùng những tấm bạt bằng ny lông  đã rách họ phủ lên. Rồi vách thì vách tre vách nứa nó đã mục nát hết.

Cần những ân nhân đồng cảm tiếp tay

Theo linh mục Nguyễn Văn Hảo, trước giờ chính quyền địa phương đã có những chương trình giúp đỡ hỗ trợ cho người dân tộc nghèo cùng mà xem ra không xuể hay không thể cáng đáng hết. Đó là lý do ngoài những mục vụ thờ phượng, linh mục và những người cộng sự vẫn cố gắng tiếp sức một cách khiêm tốn với chính phủ qua chương trình Một Giọt Nước Một Nguồn Sống Một Mái Ấm là vậy:
Cái khổ là gia đình nghèo thì rất nhiều,  chính vì vậy cho đến nay người  ta làm không hết được.  Chúng tôi đi vào những vùng mà trước nay chưa được xây dựng các nhà cửa như vậy, chúng  tôi cố gắng xin các ân nhân giúp đỡ và tạo ngay cho họ một mái ấm. Đó là điều rất cần thiết cho họ.
Cái khổ là gia đình nghèo thì rất nhiều,  chính vì vậy cho đến nay người  ta làm không hết được.  Chúng tôi đi vào những vùng mà trước nay chưa được xây dựng các nhà cửa như vậy, chúng  tôi cố gắng xin các ân nhân giúp đỡ và tạo ngay cho họ một mái ấm
Tôi chỉ muốn nói ngắn gọn cái nghèo của họ thế này: họ không đủ ăn! Vì không đủ ăn cho nên họ cũng không có được một mái nhà tương đối để tá túc. Người sắc tộc nghèo thì ở nhiều nơi trong giáo phận, nghèo thì cũng có nhiều lý do mà một trong những lý do đó là cái khả năng rồi do lối sống của họ nữa. Trước mắt thấy họ quá nghèo khổ thì phải giúp đỡ mà không đòi hỏi điều kiện gì cả, nhưng cái nghèo là như vậy, thiếu ăn thiếu mặc và thiếu nhà ở.   
Điều quan trọng thứ nhì, ông nói, những chương trình giúp đỡ nhắm vào các đối tượng nghèo cùng đều không dựa trên sự phân biệt tôn giáo hay chủng tộc. Tuy nhiên trong giáo phận Ban Mê Thuột số người Thượng được hỗ trợ cao hơn người Kinh vì đa số họ nghèo hơn người Kinh:
Tại huyện Cữ Kuin của tỉnh Đak Lak thì năm sáu ngôi nhà của người dân tộc cũng được sửa chữa che chắn lại :
Lợp tôn lại  cho họ vì hồi đó không đủ tiền để xây, chỉ sửa lại cho họ có chỗ trú nắng che mưa vậy đó. Ở vùng đó là như vậy, còn ở tại huyện Lak thì vì chúng tôi được ân nhân giúp tiền nhiều hơn nên có thể xây
Căn nhà đơn sơ của người sắc tộc trong giáo phận Ban Mê thuột. RFA
Căn nhà đơn sơ của người sắc tộc trong giáo phận Ban Mê thuột. RFA RFA
nhà mới cho họ. Tại Lak trong số mười nhà đó cũng có hai nhà là người  Kinh.
Năm 2010 này thì có xây được hai cái, rồi vì công việc bận quá tôi đành phải tạm dừng chương trình đó. Đến tháng  này chúng tôi tiếp tục trở lại và sẽ quan tâm nhiều hơn đến người nghèo ở huyện Phước  Long tỉnh Bình Phước. Chúng tôi bắt đầu đi gõ cửa và tùy theo số tiền giúp đỡ từ các vị ân nhân thì chúng tôi làm được đến đâu hay đến đấy thôi.
Lợp tôn lại  cho họ vì hồi đó không đủ tiền để xây, chỉ sửa lại cho họ có chỗ trú nắng che mưa vậy đó. Ở vùng đó là như vậy, còn ở tại huyện Lak thì vì chúng tôi được ân nhân giúp tiền nhiều hơn nên có thể xây nhà mới cho họ
Nói về người Thượng thì giáo phận ban Mê Thuột có ba sắc  dân bản địa. Đầu tiên là dân tộc Ê Đê của  vùng Đak Lak, dân tộc M’nông của  Đak Nông, dân tộc Stiêng của Bình Phước. Vì sống chung với nhau nên lâu dần ngày rộng tháng dài đã có sự pha trộn về chủng tộc, nguồn gốc cũng như ngôn ngữ.
Ngoài ra, do hoàn cảnh lịch sử, kinh tế, xã hội, di đời, sau này  còn có thêm các sắc tộc khác, thí dụ người B’nar, người J’rai và  người Xê Đăng đến từ Kontum. Đến từ Dalat Lâm Đồng là sắc tộc K’hor.
Cũng có những sắc dân từ ngòai Bắc vào như người H’mong, người Nùng, người Thái vân vân..  Tính chung thì  có tất cả mười lăm sắc tộc ít người trong giáo phận Ban Mê Thuột hiện nay.  
Với câu hỏi tại sao được bao nhiêu sự hỗ trợ của chính phủ và tư nhân mà người  miền núi nghèo vẫn hoàn nghèo, có phải  họ thiếu khả năng phấn đấu để vươn lên, có phải  họ là những người dễ cam chịu và dễ bằng lòng với cái gì đang có? Linh mục Nguyễn Văn Hào trả lời là ông không suy nghĩ một chiều như thế:
Đúng là người dân tộc về mặt khách quan thì hoàn cảnh bức bách như vậy họ không thoát  ra được, nhưng mình cần phải nâng họ lên, nâng cái trình độ văn hóa của họ lên bằng giáo dục cộng đồng. Khi mà mình có thể tiếp xúc với họ thì mình phải kích thích cái khát vọng vươn lên của họ.
Mình cần phải nâng họ lên, nâng cái trình độ văn hóa của họ lên bằng giáo dục cộng đồng. Khi mà mình có thể tiếp xúc với họ thì mình phải kích thích cái khát vọng vươn lên của họ.
Và thứ ba, khi mình có điều kiện thì mình yểm trợ để nâng cao trình độ học vấn hiểu biết, yểm trợ cho con cái họ được học hành để kích thích khát vọng phát triển của họ.
Hiện tại linh mục Nguyễn Văn Hảo đang nuôi giấc mơ mà ông nghĩ có thể thành hiện thực khi hội đủ điều kiện,  đó là chương trình kinh tế:
Tôi mong ước  sau này, qua những người cộng tác với tôi cùng với những linh mục chủ chăn ở những vùng đó, thì sẽ có chương trình  giúp cho bà con  được nguồn vốn. Mình sẽ đồng hành với họ, giúp họ sử dụng nguồn vốn đó hầu nâng cao đời sống kinh tế lên. Tôi nghĩ Chúa sẽ chúc phúc cho ước mơ đó, rồi  cũng hy vọng có nhiều ân nhân đồng cảm và tiếp tay với chúng tôi sau này. Đó là chương trình tôi đặt ra cho mình trong những năm sắp tới. Còn  bây giờ chúng  tôi chưa  có điều kiện để thực  hiện ngay được.
Khi mình có điều kiện thì mình yểm trợ để nâng cao trình độ học vấn hiểu biết , yểm trợ cho con cái họ được học hành để kích thích  khát vọng phát triển của họ  
Đối với một người chủ chăn đã dấn thân bao năm trong công tác chăm sóc cuộc sống của người thiểu số bên cạnh nhiệm vụ truyền giáo , linh mục Nguyễn Minh Hảo bày tỏ rằng tuy công việc nhiều phần khó khăn nhưng không bao giờ ông cho phép mình đánh mất niềm tin và hy vọng:
Tôi tin rằng không thế hệ này thì thế hệ sau, mọi sự  phải thay đổi. Tôi thấy rõ ràng là những cái buôn làng ở gần và được tiếp cận với người Kinh nhiều hơn thì họ đã thay  đổi nhiều rồi. Ví dụ tại Đak Lak  thì đời sống của bà con khá hơn, mặc dầu chưa giàu có nhưng mà đã đỡ nghèo hơn.
Còn đối với vùng Bình Phước thì vì văn hóa họ hơi kém, thành ra  việc thay đổi nếp sống của họ có phần chậm hơn.  
Đó là câu chuyện của mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi tối nay, cuộc sống nghèo cùng của người sắc tộc ở giáo  phận Ban Mê thuột và nổ lực nâng cao cuộc sống, tri thức cũng như trách nhiệm cho họ mà linh mục Nguyễn Văn Hảo cùng những người đồng hành với ông đang cố gắng hướng  tới bao năm nay.
Thanh Trúc  kính chào tạm biệt. Xin hẹn quí vị tối thứ Năm tuần tới.

Xem toàn trang