Cúm gia cầm tại Việt Nam

Dịch cúm gia cầm đang lây lan tại Việt Nam trong đợt bùng phát mới nhất. Tính từ cuối tháng 12 năm ngoái cho đến nay thì có ba bệnh nhân được xác định dương tính với virus H5N1, tức bị cúm gia cầm. Trong khi đó thì nhiều gia cầm phải bị tiêu hủy do nhiễm bệnh.
Gia Minh, phóng viên RFA
2009-02-23
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Phải mặc quần áo bảo hộ đặc biệt khi tiếp xúc với gia cầm có bệnh
Phải mặc quần áo bảo hộ đặc biệt khi tiếp xúc với gia cầm có bệnh
Photo: RFA

Trong chuyên mục Khoa học- Môi trường kỳ này, Gia Minh mời quí thính giả nghe ý kiến của người lâu nay có những nghiên cứu  về cúm gia cầm. Đó là bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt, hiện làm việc tại tỉnh Bristish Colombia, Canada.

Sau khi dự cuộc hội thảo có chủ đề 'Cập nhật hóa các vấn đề nhiễm trùng' tổ chức vào hai ngày 4 và 5 tháng 11 năm 2005, bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt có viết một bài dài 28 trang khổ giấy A4, tựa đề 'Cúm ở người và cúm gia cầm'. Trong bài viết, bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt trình bày khá chi tiết về hai lọai bệnh vừa nói.

Cúm gia cầm phát nguồn từ con cúm lọai A. Nó sống nơi vật chủ chính là  loài cầm điểu, loài heo, bò hay lọai có vú dưới nước, từ từ truyền sang những con gia cầm nuôi trong nhà vì chúng có cơ cấu trong cơ thể giống nhau; nhưng không thể truyền trực tiếp sang người được.

Nguyên nhân chính gây cúm gia cầm

Đối với nguyên nhân gây cúm gia cầm, mà từ năm 2003 cho đến nay, tái bùng phát nhiều lần, nhiều nơi ở các quốc gia Châu Á, trong đó có Việt Nam, thì bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt, nhắc lại:

Cúm gia cầm phát nguồn từ con cúm lọai A. Nó sống nơi vật chủ chính là  loài cầm điểu, loài heo, bò hay lọai có vú dưới nước, từ từ truyền sang những con gia cầm nuôi trong nhà vì chúng có cơ cấu trong cơ thể giống nhau; nhưng không thể truyền trực tiếp sang người được.

Người ta nghiên cứu thấy con heo biểu bì có thể có hai chỗ bộ phận cảm nhận, khi hít virus vào đường hô hấp thì khởi đầu virus bám vào bộ phận cảm nhận và có khả năng lấy chất đạm và tiếp nhận rồi bám vào bộ cảm nhận; như thế heo là vật trung gian có thể truyền bệnh cho người.

Con đường thứ hai người ta nghĩ có thể xảy ra và quan sát trên con virus H7N7 xảy ra ở Phần Lan thi gây ra viêm giác mạc ở mắt. Nghiên cứu thấy là trên giác mạc có bộ cảm nhận tiếp xúc với cúm gia cầm bám vào và theo ống dẫn nước mắt đi xuống mũi và đi vào đường hô hấp.

Chính vì vậy tại sao  trong những năm gần đây người ta thấy những lọai H5N1, H7N7, và H9N7 có thể truyền trực tiếp từ loài cầm điểu hoang dã sang cho con người…

Người ta nghĩ có thể xảy ra và quan sát trên con virus H7N7 xảy ra ở Phần Lan thi gây ra viêm giác mạc ở mắt. Nghiên cứu thấy là trên giác mạc có bộ cảm nhận tiếp xúc với cúm gia cầm bám vào và theo ống dẫn nước mắt đi xuống mũi và đi vào đường hô hấp.

Cứ 80 năm thì lại xuất hiện một loài virus cúm rất hung dữ

Theo các nhà khoa học thí cứ 80 năm thì có một loài virus cúm gia cầm rất hung dữ có thể giết chết nhiều người mà đúng năm 1998 là năm nó xuất hiện cúm gia cầm H5N1 gây ra tỉ lệ tử vong đến 70% ở loài người, mà trận dịch cách đó 80 năm là năm 1918-1919.

Heo là vật trung gian dễ có thể truyền bệnh cho người.
Heo là vật trung gian dễ có thể truyền bệnh cho người. courtesy Vietnamnet
Chính vì vậy mà tại sao các nhà khoa học thế giới lo sợ- đó là do nó có thể truyền trực tếp cho người.

Phân chim ,phân gia súc mang virus cúm gia cầm khô rồi bay vào không khí nên cần phải bảo vệ từ đầu.

Cúm gia cầm không phải chỉ xảy ra vào mùa đông mà khi nào có chim thiên di mang đến.

Cúm gia cầm ở Việt Nam xảy ra vào mùa lạnh là do Trung Quốc có và chim thiên di truyền sang, rồi người dân mang gà vị bệnh qua biên giới. Nên cần phải biết mà ngăn  cản.

Phân chim ,phân gia súc mang virus cúm gia cầm khô rồi bay vào không khí nên cần phải bảo vệ từ đầu.Cúm gia cầm không phải chỉ xảy ra vào mùa đông mà khi nào có chim thiên di mang đến.

Bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt

Khi dịch bệnh xảy ra, cơ quan chức năng Việt Nam với sự hổ trợ của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, thực hiện nhiều biện pháp để dập dịch và phòng chống cúm gia cầm.

Một số biện pháp như cho tiêu hủy gia cầm nhiễm bệnh, tiêu độc- khử trùng, tiêm chủng cho gia cầm… Còn theo ý kiến của các chuyên gia thì các biện pháp đó ra sao?

Bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt nhắc lại kinh nghiệm dân gian lâu nay trong việc giải quyết gà vịt bệnh và có nhận xét về những biện pháp hiện nay:

Việt Nam phải tích cực hơn nữa về phòng dịch

Dân Việt sống nhờ vào mảnh đất. Trồng trọt để lấy chất bột, và chăn nuôi để lấy chất đạm là chính. Lời khuyên của tôi cho người Việt Nam, là do nguời Việt chăn nuôi nhỏ lẻ. Có ý kiến nói muốn ngừa cúm gia cầm thì phải chăn nuôi công nghiệp.

Nhưng Việt Nam chưa thể đi lên kỹ nghệ hóa được. Nhưng đối với người dân là cần phải nuôi riêng, khi cho ăn thì cần mặc đồ bảo hộ.

Trước 75 khi tôi còn nhỏ thì tôi thấy khi có cúm gia cầm gà, vịt bệnh thì người ta không ăn thịt, họ lấy cuốc xẻng chôn, và người ta rắc vôi trong vườn, hai ba năm sau mới nuôi lại.

Khi mùa gia cầm mới về thì phải nhốt riêng chức chưa nhốt ngay vào đàn. Trong sân vườn thì treo lục lạc để khi cho gia cầm ăn, chim không bay xuống.

Chích ngừa thì cán bộ chích ngừa phải làm tốt, vì chích được 85% đàn vịt thì cơ hội xảy ra ít hơn. Đến tiêm phòng mà có gia cầm bệnh xảy ra mà không có bồi thường thì người dân cũng tránh đi. Cán bộ cần phải gửi đến vùng sâu, vùng xa

Bây giờ nói dân trí thấp thì tôi không tin, vì con người từ ba ngàn năm nay bắt đầu từ khi biết thuần hóa vật hoang dã thành vật nuôi đã biết cách đối phó với cúm gia cầm. 

Nếu tiêu diệt đàn gia cầm mà không bồi thường, mà đói cũng chết mà bệnh thì cũng chết nhưng chọn đường nào để sống còn. Theo tôi là do cán bộ không làm đủ chức năng nên tình trạng xảy ra hoài.

Chích ngừa thì cán bộ chích ngừa phải làm tốt, vì chích được 85% đàn vịt thì cơ hội xảy ra ít hơn. Đến tiêm phòng mà có gia cầm bệnh xảy ra mà không có bồi thường thì người dân cũng tránh đi. Cán bộ cần phải gửi đến vùng sâu, vùng xa, vì ở thành phố gia cầm đâu là bao nhiêu mà ở vùng sâu- xa mới là chính…

Tình trạng người dân vì mưu sinh không thể từ bỏ đàn gà hay vịt của họ, và thậm chí tiếc nuối không vứt bỏ những gia cầm có biểu hiện mắc bệnh.

Trong khi đó thì nhiều biện pháp chưa hữu hiệu do vi rus lòng tham vẫn hoành hành mạnh nơi một số cán bộ chức năng, cũng như của người kinh doanh và cả người chăn nuôi khiến virus H5N1 có cơ hội gây hại tại Việt Nam.

Mục Khoa học- Môi trường kỳ này tạm dừng tại đây. Hẹn gặp lại quí thính giả và các bạn trong chương trình kỳ tới cũng vào giờ này trên làn sóng phát thanh của Đài Á Châu Tự Do.

Xem toàn trang