Phát triển kinh tế Vịnh Vân Phong và vấn đề môi sinh

2008-03-20
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Gia Minh, phóng viên đài RFA

Báo chí trong nước gần đây cho đăng ý kiến của giới chuyên gia cũng như bạn đọc quan tâm về chủ trương mới đây của chính phủ cho xây dựng nhà máy thép lớn tại khu Vịnh Vân Phong thuộc tỉnh Khánh Hòa.

VinhVanPhong200.jpg
Vịnh Vân Phong. Hình của Wikipedia

Đa số ý kiến đều băn khoăn là một dự án như thế sẽ có lợi hay hại, có giúp khai thác hiệu quả khu vịnh này hay không? Đó cũng là quan ngại về sự quân bằng giữa dự án kinh tế và bảo vệ môi sinh để có được phát triển bền vững.

Đó là đề tài trong chuyên mục Khoa học & Môi trường kỳ này.

Đối với nhiều người trong nước Vịnh Vân Phong mới được biết đến hơn chục năm nay thôi. Ngay cả tên gọi của khu vực này vẫn chưa thống nhất trên mặt báo, có khi thì được gọi là Vân Phong, có khi lại là Văn Phong.

Vào năm 2005, vị thủ tướng Việt Nam lúc bấy giờ là ông Phan Văn Khải phê duyệt qui họach Khu Kinh tế Vân Phong cho đến năm 2020. Trong qui họach khu vực này sẽ được xây dựng thành một khu kinh tế tổng hợp với một cảng trung chuyển container quốc tế giữ vai trò chủ đạo.

Mới đây thôi, chính phủ của thủ tướng Nguyễn tấn Dũng có quyết định đồng ý về mặt chủ trương cho lập dự án Nhà máy thép liên hợp Vinashin- Posco tại vị trí dự kiến xây dựng cảng trung chuyển container trong qui họach hồi năm 2005.

Sau khi có quyết định đó của chính phủ thì trong nước dấy lên một luồng dư luận xoay quanh dự án liên doanh xây dựng nhà máy thép trong khu vịnh Vân Phong.

Cảng Vân Phong từ nhiều năm rồi nhà nước đã nghiên cứu để xây cảng trung chuyển. Xét về địa thế, địa lý vịnh Vân Phong có độ sâu nhất trong cõi Á Đông, và không bị sóng gió. Mặt nước hơn 70 ngàn héc ta, khu qui họach kinh tế mở Văn Phong tổng thể hơn 1500 kilômét vuông. Văn Phong ở trung tâm Việt Nam và cả từ Bắc Á xuống Nam Á. Đây là điểm tốt nhất trong tòan cõi Đông Nam Á để làm cảng trung chuyển.

Ông Bùi Kiến Thành, một chuyên gia kinh tế, cho biết ý kiến của ông đối với kế họach mà nhà nước muốn tiến hành tại Vịnh Vân Phong:

Cảng Vân Phong từ nhiều năm rồi nhà nước đã nghiên cứu để xây cảng trung chuyển. Xét về địa thế, địa lý vịnh Vân Phong có độ sâu nhất trong cõi Á Đông, và không bị sóng gió. Mặt nước hơn 70 ngàn héc ta, khu qui họach kinh tế mở Văn Phong tổng thể hơn 1500 kilômét vuông. Văn Phong ở trung tâm Việt Nam và cả từ Bắc Á xuống Nam Á. Đây là điểm tốt nhất trong tòan cõi Đông Nam Á để làm cảng trung chuyển.

Sau này khi Thái Lan đào kênh đào,cắt đường nối liền Vịnh Thái Lan nối liền Ấn Độ Dương thì tất cả tàu bè từ Ấn Độ Dương qua Thái Bình Dương thì không cần qua eo Malacca nữa…

Dự án Posco là dự án cán thép chưa được tính tóan thật sự về lợi ích kinh tế; nếu đầu tư 3 hay 5 tỷ USD mà làm hỏng qui họach thì là vấn đề quan trọng.

Văn Phong không phải chỉ là cảng trung chuyển mà còn có thể trở thành một trung tâm thương mại tài chính lớn nhất của Việt Nam.

Ngành thép nội địa

Ngành thép nội địa Việt Nam lâu nay chịu nhiều tác động của tình trạng thép nhập lậu cũng như chịu sức ép cạnh tranh của các dự án thép do nước ngòai đầu tư tại Việt Nam. Trước thông tin sắp có thêm một liên doanh sản xúât thép và vị trí lại ở khu vực có nhiều ý kiến khác nhau, ông chủ tịch hiệp hội thép Việt Nam- Phạm Chí Cường, trình bày quan điểm của ngành:

Tôi nghĩ chọn đối tác Posco làm thép thì rất đúng. Nhưng địa điểm mà chạm vào qui họach của giao thông vận tải, của bản thân tỉnh Khánh Hòa và chính phủ thì vai trò của nhà nước rất quan trọng. Chính phủ phải cân nhắc khoa học, cẩn thận để có lợi ích kinh tế lâu dài. Không có nước nào làm làm một lúc năm cái liên hợp (sản xuất thep) như hiện nay. Nếu như cứ đến tỉnh nào cũng chấp nhận như hiện nay là phi lý.

Theo ông Phạm Chí Cường thì phía nhà đầu tư Posco cho biết công nghệ mà họ sử dụng tại nhà máy thép sẽ được xây dựng ở Vân Phong là công nghệ Finex được cho là tiên tiến nhất hiện nay trong ngày kỹ nghệ thép. Posco khẳng định công nghệ Finex sẽ không gây ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên có quan ngại khác là công nghệ Finex đòi hỏi phải có lượng nước gấp 1, 6 lần so với công nghệ thông thường hiện nay. Theo tính tóan thì vào giai đọan đầu dự án cần đến 150 ngàn mét khối nước mỗi ngày đêm sản xuất; thế nhưng theo quy họach khu vực kinh tế Vân Phong đến năm 2020 thì nguồn cung cấp nước đến mức tối đa chỉ đạt 110 ngàn mét khối mỗi ngày đêm.

SteelWtoBusiness200.jpg
Ngành thép nội địa Việt Nam lâu nay chịu nhiều tác động của tình trạng thép nhập lậu cũng như chịu sức ép cạnh tranh của các dự án thép do nước ngòai đầu tư tại Việt Nam. Photo: AFP

Khai thác Vịnh Vân Phong

Việt Nam có bờ biển dài hơn 3000 cây số, và vừa qua chính phủ Việt Nam cũng có phê duyệt qui họach cảng biển cho cả nước, cũng như xác định kinh tế biển là quan trọng. Khai thác các khu dọc bờ biển như Vịnh Vân Phong là một điều mà giới chuyên môn quan tâm. Tiến sĩ Trương Đình Hiển, một chuyên gia nghiên cứu về biển của Việt Nam nói lên quan điểm của ông đối với vấn đề đang được bàn cải là khai thác Vịnh Vân Phong như thế nào cho hợp lý và hiệu quả?

Vịnh Vân Phong không phải tòan bộ là to lớn đến 80 ngàn héc ta. Nó gồm bốn vịnh. Chỉ có vũng Đầm Môn nằm ở phía đông vịnh Vân Phong là nước sâu, và yên sóng. Khi nói đến vịnh Vân Phong là người ta đem độ sâu và mức yên sóng của Đầm Môn ra nói nên dễ gây hiểu nhầm. Vùng này núi đá hông chỉ có một doi cát nhỏ chừng hơn 20 kilômét từ quốc lộ I ra thôi.

Doi cát này thì không ổn định nó dịch chuyển theo gió, theo thủy triều. Ngay ở vũng Đầm Môn có một rìa cát chừng 1,5 đến 2 cây số, độ sâu khỏang 12 mét có thể làm cát. Ngòai ra tất cả là núi đá, nếu muốn làm gì thì phải đục núi đá mới có chút mặt bằng.

Nếu phá núi đá để lấy mặt bằng là một phá họai rất lớn; vì đó là một vịnnh rất đẹp được thiên nhiên ưu đãi mà khai thác xây dựng thành khu du lịch như 'thiên đàng hạ giới' thì làm được, không ảnh hưởng gì. Còn nếu đào núi đá hằng trăm triệu khối núi đá, còn ta- luy nữa mà phía sau là núi đá thì đổ đi đâu? Nếu đổ xuống đầm thì lấy chỗ đâu nữa cho tàu đậu.

Những số liệu thì không ai nói. Gió thế nào? Dòng chảy ra làm sao? Độ yên sóng ra làm sao? Diện tích được che chắn thế nào? Diện tích tự nhiên bao nhiêu? Nếu can thiệp thì phải đào bao nhiêu khối đất đá? Tiền của tốn bao nhiêu?

Những số liệu đó không thấy ai nói? Chỉ thấy nói là 'thép lấn cảng, cảng lấn thép', nói qua nói lại mà không có lý có lẽ. Chỉ nói to là cảng trung chuyến quốc tế, và đây là địa điểm có một không hai của Việt Nam mà không chứng minh được.

Người dân đang sinh sống tại khu vực có qui họach thì lại đang lo lắng về vấn đề bồi thường giải tỏa như phát biểu sau đây của một cư dân ở Đầm Môn:

Người ta nói giải tỏa thì phải có đất, có cát cho người ta. Người ở mặt đường thì đưa lên mặt đường, người làm nghề thì phải có mặt biển cho người ta. Giải tỏa giai đọan một rồi. Có ngừoi bằng lòng, người không.

Dù không hiểu sâu xa, thế nhưng người phụ nữ này thành thật cho biết nên sử dụng vùng đất đó như thế nào:

Ở đây làm du lịch chắc hợp nhất. Chưa có cảng nhưng lâu nay thấy tàu lớn cũng qua, tàu nhỏ cũng qua, xe qua; du khách đến tham quan, tắm biển…

Đánh giá đúng mọi mặt tiềm năng của một địa điểm lộ thiên như Vịnh Vân Phong không khó như công tác thăm dò khóang sản nằm trong đất hay lòng biển. Tuy nhiên, như phát biểu của nhiều chuyên gia, cũng như các bạn đọc được đưa lên mặt báo thì nhiều người vẫn chưa nắm rõ các thông số về Vịnh Vân Phong.

Việc nghiên cứu chính xác và công bố rõ về các đặc điểm địa dư của Vịnh Vân Phong chắc chắn sẽ giúp các cơ quan chức năng, cũng như dư luận biết phải làm gì để có thể khai thác tốt nhất khu Vịnh Vân Phong.

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang