Sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’

Vấn đề khai thác khoáng sản bô-xít được nói nhiều tại Việt Nam lâu nay. Rải rác trên báo chí và các tạp chí chuyên ngành, giơí chuyên gia đưa ra những phân tích về loại khoáng chất này, cách thức khai thác và những tác động môi trường khi tiến hành khai thác bô- xít
Gia Minh, biên tập viên RFA
2010-12-06
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Buổi tọa đàm giới thiệu cuốn sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’  ở Hà Nội
Buổi tọa đàm giới thiệu cuốn sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’ ở Hà Nội
source bee.net.vn

Vừa qua, một số nhà khoa học và chuyên gia tham gia biên soạn một cuốn sách như tài liệu giúp cho mọi giới trong nước hiểu rõ hơn về khoáng sản bô-xít để có thể có những đánh giá và biện pháp thích hợp trong vấn đề đó.

Trong chuyên mục Khoa học- Môi trường kỳ này, mời quí thính giả cùng theo dõi trình bày về những điểm chính của tài liệu đó.

Thông tin về dự án bôxít

Vào ngày 18 tháng 11 vừa qua, tại Hà Nội, sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’ đã được giơí thiệu. Sách này do giáo sư tiến sĩ Lê Văn Khoa, Viện trưởng Viện Tư vấn Phát triển làm tổng biên tập.

Cuốn sách gồm 7 chương, dày 200 trang được chín nhà khoa học, nhà nghiên cứu soạn thảo với mục đích cung cấp những thông tin về bô-xít mà nhiều người trong nước đang mong muốn được hiểu rõ.

Bà Nguyễn Nguyên Bình, một người quan tâm về hoạt động khai thác bô-xít ở Việt Nam cho biết mong muốn có được một tài liệu tổng hợp về bô-xít để hổ trợ cho công việc của bà:
Tôi cũng mong có sách như thế để khỏi phải lên mạng lấy tư liệu nữa. Hiện nay tư liệu về bô-xít từ báo chí ‘lề phải’ hay ‘lề trái’ đều lấy từ mạng Internet, nếu không ghi lại nếu tư liệu đó bị xóa, gỡ xuống thì không còn biết lấy ở đâu nữa.
Bà Nguyễn Nguyên Bình
Tôi có lập một cuốn sổ về bô-xít, trong đó ghi tất cả những tư liệu liên quan để phục vụ cho khi viết và nói về vấn đề này. Nếu như trong cuốn sách ấy mà tập hợp đầy đủ những điều ấy, tôi không phải ghi tư liệu nữa. Tôi cũng mong có sách như thế để khỏi phải lên mạng lấy tư liệu nữa. Hiện nay tư liệu về bô-xít từ báo chí ‘lề phải’ hay ‘lề trái’ đều lấy từ mạng Internet, nếu không ghi lại nếu tư liệu đó bị xóa, gỡ xuống thì không còn biết lấy ở đâu nữa.
Có cuốn sách đó thì quá tốt, tôi sẽ mua.

Yêu cầu của một người quan tâm đến chương trình khai thác bôxít như bà Nguyễn Nguyên Bình vừa nói, được ông Phạm Quang Tú, một trong những người tham gia trong dự án, cho hay sẽ được đáp ứng qua cuốn sách:

Thực ra sách này là công trình của cơ quan chúng tôi (Viện Nghiên cứu Phát triển) và tập thể các tác giả thực hiện trong ba năm qua, thông tin về vấn đề khai thác bôxít.

Những thông tin này có thể nhiều độc giả cho là mới, còn có độc giả đã thấy chúng từ những nguồn khác nhau. Trong thời gian qua có rất nhiều thông tin từ các góc độ khác nhau. Mục tiêu của sách là nhằm đưa ra tổng hợp chung về chương trình này, giúp cho độc giả một cái nhìn chung về chương trình bôxít, qua góc nhìn của các nhà khoa học.
Trong thời gian qua có rất nhiều thông tin từ các góc độ khác nhau. Mục tiêu của sách là nhằm đưa ra tổng hợp chung về chương trình này, giúp cho độc giả một cái nhìn chung về chương trình bôxít, qua góc nhìn của các nhà khoa học.
Qua sách, chúng tôi hy vọng các độc giả ở mỗi vị trí, góc độ khác nhau đều thấy được tính hữu ích. Đơn cử, đối với nhà hoạch định chính sách sẽ có được cái nhìn tổng thể về chương trình bôxít rồi từ đó đưa ra những quyết định tốt hơn; đối với nhà doanh nghiệp nhìn tổng quan về chương trình bô xít để xem có nên đầu tư vào đó hay không; nếu đầu tư thì đầu tư theo hướng nào để có lợi về kinh tế mà không gây tác động đến môi trường; đối với các nhà khoa học có chuyên ngành nào đó, các nhà phản biện đọc cuốn sách sẽ thấy tính đa chiều trong việc khai thác bôxít.

Cuốn sách cũng nhắm đến các độc giả bình thường, người dân, có quan tâm đến vấn đề bôxít sẽ có thông tin tổng hợp để hiểu rõ thêm.

Phân tích dữ liệu và khuyến nghị

Trong thực tế tại Việt Nam, từ khi dự án khai thác bô xít được chính phủ đưa ra và cho triển khai thí điểm tại Tây Nguyên với hai dự án Tân Rai ở Lâm Đồng và Nhân Cơ, tỉnh Đak Nong, thì ý kiến phản đối khá nhiều.

Cụ thể là đã có hai kiến nghị dừng dự án này được đưa ra, thu thập được nhiều ý kiến của các vị nhân sĩ, trí thức, và nhiều giơí khác nhau trong nước. Những ý kiến trái chiều đó có được đưa ra trong cuốn ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’ hay không? Ông Phạm Quang Tú cho biết:
Đây là sách chuyên khảo khoa học nên không đưa ra những mâu thuẫn như mâu thuẫn giữa chủ doanh nghiệp đưa ra dự án và giới phản đối. Chúng tôi không phân tích bên nào đúng, bên nào sai. Chúng tôi chỉ đưa ra những cơ sở khoa học và độc giả tự rút ra giải đáp cho bản thân.
Ô.Phạm Quang Tú
Đây là sách chuyên khảo khoa học nên không đưa ra những mâu thuẫn như mâu thuẫn giữa chủ doanh nghiệp đưa ra dự án và giới phản đối. Chúng tôi không phân tích bên nào đúng, bên nào sai. Chúng tôi chỉ đưa ra những cơ sở khoa học và độc giả tự rút ra giải đáp cho bản thân. Chúng tôi không làm thay cho người khác.

Tuy vậy sách cũng có đưa ra những cảnh báo, giải pháp, kiến nghị để có thể đạt được phát triển bền vững:

Khi phân tích về môi trường, chúng tôi phân tích đâu là những nguy cơ về mặt môi trường; từ đó chúng tôi đưa ra những đề
Cuốn sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’. RFA file
Cuốn sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên’. RFA file RFA file
xuất về mặt khoa học, các giải pháp nào là tốt nhất về môi trường.

Về kinh tế, đâu là những giải pháp để đạt được hiệu quả kinh tế tốt nhất trong khai thác bô xít.

Chúng tôi cũng có đưa ra khuyến nghị tổng thể: chương trình khai thác khoáng sản bô xít ở Tây Nguyên cần phải được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, việc khai thác đó phải được đặt trên một nền chung là định hướng phát triển cho Tây Nguyên.

Khai thác bô xít không thể tách rời quan hệ hữu cơ với các ngành khác. Tất cả các ngành phải làm sao đặt trong chiến lược hài hoà, tổng hợp và hướng đến phát triển bền vững cho Tây Nguyên.
Chúng tôi cũng có đưa ra khuyến nghị tổng thể: chương trình khai thác khoáng sản bô xít ở Tây Nguyên cần phải được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, việc khai thác đó phải được đặt trên một nền chung là định hướng phát triển cho Tây Nguyên. Khai thác bô xít không thể tách rời quan hệ hữu cơ với các ngành khác.
Ô.Phạm Quang Tú
Đề xuất thứ hai, việc triển khai hai thí điểm phải theo đúng chức năng thí điểm. Nhà máy thí điểm khác nhà máy thường thế nào. Công tác triển khai, kiểm soát thế nào để đúng đó là thí điểm. Từ đó có những quyết sách cho tương lai.

Chúng tôi tổng kết ra 10 điều kiện, tiêu chí cho một quốc gia muốn đi vào ngành công nghiệp khai thác bô xít, alumina, nhôm.

Một người quan tâm như bà Nguyễn nguyên Bình sống ở Hà Nội, sau khi hay tin về cuốn sách ‘Khai thác bauxite và phát triển bền vững Tây Nguyên, đã đến nhà sách tìm mua cuốn sách, như gặp trở ngại qua cuộc nói chuyện hồi ngày 28 tháng 11 vừa qua:

Tôi có biết, và sốt sắng ra mua. Tôi đến tận Nhà xuất bản Tri Thức tại số 53 Nguyễn Du, nhưng họ cho biết sách đang trong thời gian lưu chiểu, chưa phát hành được.

Vấn đề khai thác bô xít tại Tây Nguyên của Việt Nam có lúc được truyền thông nói đến nhiều, có lúc không được nói đến.

Tuy nhiên, trăn trở của nhiều người là không thể vì lợi ích kinh tế mà xem thường thảm hoạ môi trường có thể xảy đến bất cứ lúc nào.

Ngoài ra còn biết bao những tác động khác mà giơí chuyên gia cảnh báo là bất lợi cần phải xem xét để có quyết sách đúng đắn.

Mục Khoa học- Môi trường kỳ này tạm dừng tại đây. Hẹn gặp lại quí thính giả và các bạn trong chương trình kỳ tới.

Xem toàn trang