Vanuatu




Dân số: 290,000
Tăng trưởng GDP: 2,9% năm 2019; -3,3% dự báo vào năm 2020
Tuổi thọ: 70,3 năm
Tuổi trung vị: 21,1 tuổi

Ảnh hưởng chiến lược của Trung Quốc ở Thái Bình Dương lan rộng nhanh chóng trong thập niên qua. Từ năm 2006 đến năm 2016 Trung Quốc đã chuyển ít nhất 2,2 tỷ USD cho các quốc gia Thái Bình Dương. Các chính phủ Thái Bình Dương hiện nợ Trung Quốc khoảng 1,3 tỷ USD, khiến các quốc gia Tây Phương lo ngại rằng khu vực này đang chịu ảnh hưởng của Bắc Kinh và gánh nặng nợ không bền vững. Đảo quốc Vanuatu nhỏ bé là một trường hợp điển hình.

Dấu chân của Trung Quốc ở Vanuatu bắt đầu từ những năm 1980 khi nước này cử hơn 220 bác sĩ đến làm việc. Kể từ đó, Trung Quốc đã đầu tư vào đường xá, đấu trường thể thao và các cơ sở giáo dục.

Vanuatu có GDP chỉ dưới 1 tỷ USD. Bắc Kinh đã tài trợ và cho vay hàng trăm triệu USD, bao gồm 11,8 triệu USD để xây dựng nơi ở chính thức của Thủ tướng Charlot Salwai.

Năm 2018, ngay trước Hội nghị Cao cấp Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Vanuatu đã ký kết “Sáng kiến Một vành đai, Một con đường”, cùng với Fiji, Papua New Guinea, Samoa và Tonga. Nội dung của thỏa thuận rất mơ hồ và không được truyền đạt đầy đủ tới người dân Vanuatu. Thỏa thuận bao gồm một món quà lớn bằng tiền mặt, một khoản vay cho công trình hạ tầng mới, sự ra đời của một ủy ban thương mại chung và các cam kết duy trì “kết nối cơ sở vật chất” và điều phối về chính sách.


myanmar map

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc sử dụng khoản cho vay của mình đối với các quốc gia Thái Bình Dương mắc nợ như một công cụ để kiểm soát nền kinh tế của họ, theo “chiến lược bẫy nợ”. Vanuatu nợ Trung Quốc khoảng 130 triệu USD, chiếm khoảng một nửa nợ nước ngoài và hơn mười phần trăm GDP hàng năm của đảo quốc này.

Những lo ngại của Australia và Hoa Kỳ về sự quan tâm của chính phủ Trung Quốc đối với Vanuatu đã gia tăng khi Trung Quốc phát triển cầu cảng Luganville, khu cảng đủ lớn để làm bãi đậu cho các tàu chiến. Trung Quốc và Vanuatu đều bác bỏ thông tin về sự hiện diện quân sự của Trung Quốc,

Theo những nhà phân tích, bất kỳ tham vọng quân sự nào của Trung Quốc ở Vanuatu sẽ đi theo từng giai đoạn, bắt đầu bằng các thỏa thuận tiếp cận để phục vụ các tàu hải quân Trung Quốc. Nếu những lo ngại này trở thành hiện thực, Vanuatu có thể trở thành căn cứ ngoại quốc đầu tiên của Trung Quốc tại Thái Bình Dương, và căn cứ hải ngoại thứ hai của Trung Quốc được xác nhận.

Đầu tư từ tư nhân Trung Quốc vào Vanuatu đang bùng nổ. Thành phố Rainbow City đang trong công trình xây dựng, là một khu phát triển nhà ở và mua sắm khổng lồ trên hòn đảo chính của Vanuatu, Efate. Người dân địa phương lo ngại sự phát triển này có thể phá hủy lối sống của họ. Trong vòng 10 năm tới, công trình xây dựng sẽ chiếm 86 ha đất trống, bên cạnh những ngôi làng và khu nghỉ dưỡng nhỏ bé lân cận.

Vanuatu có một chương trình Đầu tư nhận Quốc tịch mạnh mẽ cho phép người nước ngoài trở thành công dân trong vòng chỉ vài tháng, dẫn đến cung cấp hộ chiếu ngay cả khi họ không là thường trú nhân. Đề án này rất phổ biến với các công dân Trung Quốc. Chi phí khoảng 150.000 USD cho một đơn xin hộ chiếu, mắc hơn cho các cặp vợ chồng và gia đình. Khoảng 1.800 người đã nhận hộ chiếu thông qua chương trình này vào năm 2018.



Video

Gigee, Tamanu - Người dân: Đó là lỗi của các lãnh đạo của chúng tôi. Họ để TQ vào đây. Không ai có thể ngăn được họ. Có thể họ có một thoả thuận nào đó, chúng tôi không biết. Chúng tôi chỉ là dân thường chúng tôi không biết gì cả.

Nằm cách Australia khoảng 1,750 km về phía đông là một quốc gia ở Thái Bình Dương có tên Vanuatu. Quần đảo ở thái bình dương này đã là trọng tâm của các đầu tư từ Trung Quốc ở khu vực thái bình dương trong một thập kỷ qua.

Đầu tư của TQ vào Vanuatu luôn hiện diện và bao gồm các đường xá mới, các dự án hạ tầng, các cơ sở thể thao, khu vực du lịch và các cơ sở giáo dục. Đối với người dân địa phương, thường được gọi là người Nivan, sự hiện diện của người Trung Quốc là nguồn gốc của những lo lắng đang tăng về tương lai cho đất nước họ. Lãnh đạo địa phương người Nivan, Charie Falau giải thích:

Falau - lãnh đạo cộng đồng ở Port Vila: Đối với tôi nó bắt đầu rất chậm. Nhưng như bạn thấy đấy bây giờ người TQ tiếp tục đến và đến. Nếu họ chỉ đến như nhà tư vấn và đi, thì sẽ tốt. Mọi người nói rằng họ giúp Vanuatu theo cách nào đó. Nhưng khi họ đến và bắt đầu xây dựng và mua đất đai, thì người Trung Quốc xuất hiện ở Port Vila. Và bạn không còn chỗ nữa.

Du lịch là nguồn kinh tế chính ở đây nhưng đối với nhiều người trong số dân 277.000 người đang sống ở mức nghèo khổ là sự thật. Gần 40% dân số ko có điện và tỷ lệ nghèo đói là 12,7%. Vanuatu dựa chủ yếu vào trợ giúp và đầu tư từ các nước láng giềng là Australia và New Zealand. Nhưng trong các năm gần đây đầu tư từ các nước này đã giảm.

Charlie Falau, lãnh đạo cộng đồng Port vila: Có nhiều nhà tài trợ đã bỏ Vanuatu. Họ bỏ đi khi đất nước này vẫn cần họ. ở Vanuatu, chúng tôi không có đầu tư chính có thể duy trì cả nước.

Các đầu tư tư nhân từ Trung Quốc ở Vanuatu đang nở rộ. Tại đảo chính là đảo Efate, trên một mảnh đất rộng 86 hecta, thành phố Cầu Vồng của Trung quốc đã bắt đầu được xây dựng. Với vốn đầu tư từ Trung Quốc và do tư nhân thực hiện, đây là dự án nhà ở lớn nhất ở Vanuatu. Người địa phương đã lo ngại rằng mức độ của dự án phát triển này sẽ đe doạ cuộc sống của họ.

Gigee, người dân Tamanu: Năm 2017 họ bắt đầu xây một bức tường quanh thành phố. Nếu họ xây dựng một thành phố ở đây, nhiều người sẽ có vấn đề, bởi vì đảo mà chúng tôi sống là một nơi đẹp, không có tiếng ồn. Nhưng người Trung Quốc đến và họ dọn vào đó.

Vùng đất rộng lớn có tường bao quanh này cuối cùng sẽ thành một thành phố thu nhỏ của người nước ngoài. Hơn 10 năm tới, các toà nhà sẽ bao trùm lên các làng xung quanh, các nhà riêng và khu nghỉ dưỡng nhỏ quanh đó. Nhưng điều làm người dân địa phương lo lắng là sự không chắc chắn về mục đích cuối cùng của nó.

Ở mức độ nhỏ hơn các khu vực du lịch do người TQ làm chủ đã thành hình. Với những người bán hàng nhỏ như Reuben, điều hành một công việc kinh doanh nhỏ đã trở thành thách thức ngày càng tăng.

Reuben niptik, chủ nhà hàng: Chúng tôi không có nhiều khách hàng đến căn nhà ở chợ của chúng tôi để ăn. Tình trạng này đã diễn ra trong một thời gian dài. Người TQ đã đến đây từ rất lâu và chiếm lấy các nơi. Mọi cửa hàng trong thành phố đều do người TQ làm chủ. Không có cửa hàng nào do người địa phương làm chủ. Người TQ là chủ của tất cả các cửa hàng ở Port Vila.

Ở làng của Charlie, một cuộc họp của các trưởng làng đang diễn ra. Chủ đề cuộc họp hôm nay là ảnh hưởng đang gia tăng của TQ, và kế hoạch đổi hộ chiếu lấy tiền có nghĩa là việc bán quyền công dân của Vanuatu.

Trưởng làng, Ohlen vilage, Efate: Liên quan đến việc bán hộ chiếu, mặc dù nó mang lại thu nhập cho đất nước, chúng tôi sợ là một khi bạn đã mua được hộ chiếu, bạn trở thành như các công dân khác và có cùng các quyền như một người Ni vanuatu. là một công dân, họ có quyền bỏ phiếu theo hiến pháp của vanuatu, trong các cuộc bầu cử cũng giống như các công dân vanuatu ở New Caledonia bỏ phiếu vậy.

Việc bán hộ chiếu đang nở rộ, chủ yếu là cho người TQ đại lục. Nhân viên chính quyền địa phương, Tony Tulilli giải thích:

Tony Tulilli, Nhân viên chính phủ: Mục đích chính là để tạo thu nhập bị mất đi do thảm hoạ, cơn bão đổ vào vanuatu vào năm 2015. Nhưng lý do chính đằng sau việc bán hộ chiếu và quyền công dân thì người dân không hiểu.

Sáng kiến vành đai con đường là trọng tâm trong việc trung quốc mở rộng ra khu vực thái bình dương. Đây là một dự án trị giá hàng hàng ngàn tỷ đô la cho cơ sở hạ tầng nhằm mục đích kết nối thế giới qua thương mại, với Trung Quốc là trung tâm. Vào cuối năm 2018 vanuatu trở thành quốc gia đối tác của vành đai con đường. Nhưng một lần nữa, người dân Nivan đã không được biết thông tin. nhiều người cho rằng mối quan tâm vào khu vực thái bình dương là một phần của chiến lược bẫy nợ. Vanuatu đã nợ TQ khoảng 130 triệu đô la, chiếm khoảng một nửa khoản nợ nước ngoài và chiếm hơn 13% GDP hàng năm của quốc gia này. Julie Tulilli, một sinh viên thương mại ở trường đại học nam thái bình dương giải thích vì sao nợ là mối quan ngại của người Nivan.

Tulilli, sinh viên ở Port Vila: Tất cả quan hệ đối tác này, cùng với đối tác sẽ là nợ. Chính phủ vanuatu sẽ có rất nhiều nợ. Tôi biết một ngày nào đó chính phủ TQ sẽ dễ dàng bao trùm Vanuatu. Chính phủ vanuatu không thực sự có đủ để trả lại cho chính phủ TQ. Cuối cùng có thể họ sẽ bán toàn bộ đất đai của vanuatu cho người TQ.

Với mỹ và australia, mối quan tâm đang tăng của chính phủ TQ vào vanuatu đã là một quan ngại chính. Cộng vào đó là việc xây dựng cảng Luganivulle, một cảng lớn đủ để tiếp nhận các tàu chiến. cả trung quốc và vanuatu đều bác bỏ báo cáo về sự hiện diện quân sự của TQ ở đây nhưng đối với người dân địa phương, họ biết rằng cảng này có thể là căn cứ quân sự của TQ.

Charlie Falau, lãnh đạo cộng đồng ở Port Vila:Chúng tôi cần sự minh bạch. Nếu họ ở đây vì họ muốn lập một lực lượng quân sự, tôi có thể nói là tôi không thích điều đó. Ngay cả nếu người mỹ muốn bắt đầu một chiến dịch quân sự ở đây, tôi cũng sẽ nói không. Đây là đất nước của tôi và tôi muốn giữ nó yên bình như thế này.

Đối với chính phủ quốc gia và cấp địa phương, đầu tư từ tq được xem như là một đóng góp vào cho cả nước. thống đốc Port Vila Vatoko Katowa hy vọng dự luật mới sẽ xoá bỏ một số những quan ngại của người Nivan.

Vatoko Katowa, Thống đốc Port Vila: Những lợi ích của đầu tư từ TQ vào vanuatu là cơ sở hạ tầng. Và người dân cũng được hưởng lợi từ đó. Bây giờ có một luật mới trình trước quốc hội rằng khi các nhà đầu tư muốn đầu tư vào bất cứ lĩnh vực nào ở vanuatu thì họ phải ký một thoả thuận với người địa phương để hoạt động như các đối tác. Tôi hy vọng rằng điều này sẽ mở ra cơ hội cho người nivans và họ sẽ không sợ mất đất. họ sẽ không còn nhìn người TQ như một mối đe doạ, những người chiếm mọi thứ, mà coi đây là cơ hội cho họ để hợp tác cùng nhau.

Quần đảo nhỏ vanuatu tiếp tục là điểm nóng cho các đầu tư mở rộng của TQ. Liệu các dự án này có giúp cải thiện tình trạng kém phát triển của Vanuatu hay không vẫn còn chưa rõ. Nhưng đối với người niva họ biết rằng thiếu một sự lãnh đạo mạnh mẽ thì tương lai đất nước họ sẽ nằm trong tay người TQ.

Charlie falau, community leader Port Vila: Tôi không đồng ý với chính phủ về việc bán đất nước của chính mình. Người dân nên bỏ phiếu chống lại những lãnh đạo ủng hộ sự xâm lược của tq ở vanuatu.




Web page produced by: Minh-Ha Le
-------------
Videos & Photos: Radio Free Asia
-------------
Editing: H. Leo Kim, Mat Pennington
-------------
Produced by Radio Free Asia

© 2020 RFA All Rights Reserved.