༡) ཆུ་རགས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དུ་ཆུ་རགས་ལས་གཞི་ཁག་འདྲ་མིན་ ༡༩༣ འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འཆར་འགོད་ཟིན་པའམ་བྱེད་བཞིན་པ་སོགས་ལས་དོན་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གིས་སྙན་ཐོའི་གྲུབ་དོན་ནང་གསལ་འདུག་ཅིང་། འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་འཆར་ཡོད་པ་དེས། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་རིག་གཞུང་། སྤྱི་ཚོགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྙན་ཐོའི་ནང་གསལ་སྟོན་གྱིས་དམིགས་བཀར་དྲ་ལམ་གྱི་ས་ཁྲ་ཞིག་འདོན་སྤེལ་བྱས་འདུག
ཀ་) སྡེ་དགེར་ཞུ་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ།
བོད་ནང་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བོད་པའི་དགོན་གྲོང་མང་དག་ཅིག་གནས་སྤོ་དང་། ཆུ་རགས་རྐྱེན་གྱིས་ཆུས་འོག་བསྣུབས་པ་སོགས་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དཔེ་ན་སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་འབྲི་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་དུ་ཆུ་མཛོད་གསར་རྒྱག་གི་ལས་འཆར་སྤེལ་བའི་སྐབས། ས་གནས་བོད་མི་མང་པོས་རྫོང་གི་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་འཛོམས་ཏེ་ལས་འཆར་དེ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་དང་། མི་མང་གནས་སྤོ་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ཞུ་འབོད་བྱས་པར། ༢༠༢༤ ཕྱི་ཟླ་ ༢ ནས་བཟུང་སྡེ་དགེ་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་མི་མང་མང་པོ་སོང་ནས་དབོན་པོ་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་ཤང་ཁག་གཉིས་དང་དགོན་ཁག་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་ས་གནས་གཞན་ལ་གནས་སྤོ་མི་དགོས་པའི་ཞུ་སྐུལ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
ཡང་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ལས་བྱེད་དབོན་སྟོད་གྲོང་ཚོའི་ཡེ་ན་དགོན་དུ་འབྱོར་སྐབས་དགེ་འདུན་པ་དང་ས་གནས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ལས་གཞི་མཚམས་འཇོག་ཡོང་རྒྱུར་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་གིས་ལག་གཉིས་ཀྱི་ཐེབ་མོ་བསྟན་པ་དང་པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་ཞུ་འབོད་བྱས་པར་དགེ་འདུན་པ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་ཞུ་འབོད་བྱེད་ཡོད་པ་རེད།
༢༠༢༤ ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྡེ་དགེ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དབོན་སྟོད་དགོན་དང་ཡེ་ན་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་དང་དགོན་པའི་ཉེ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་མང་ཚོགས་མང་ཆེ་བ་འཛིན་བཟུང་བྱས་འདུག་ཅིང་། མི་གྲངས་ ༡༠༠༠ ལྷག་བཀག་ཉར་བྱས་ཏེ་ འདྲི་རྩད་བྱེད་སྐབས། ཁག་ཅིག་ལ་ཉེས་རྡུང་བཏང་སྟེ་སྨན་ཁང་ལ་བསྐྱལ་དགོས་འཁེལ་པ་ཡང་བྱུང་འདུག
དབོན་པོ་སྟོད་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་ཆིག་སྟོང་རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་པའི་ཁོངས་ནས་མི་མང་པོ ་ཞིག་གློད་གྲོལ་བཏང་ཡོད་ཀྱང་། དབོན་སྟོད་དགོན་གྱི་ཕྱག་མཛོད་བགྲེས་པ་བསྟན་འཛིན་ལགས་དང་། གྲོང་ཚོའི་ལས་བྱེད་པ་རྟ་མགྲིན་ལགས་སོགས་ངོ་རྒོལ་ཞུ་འབོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཡིན་པར་དོགས་པ་བྱ་ཡུལ་གྱི་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་དབོན་སྟོད་ཁུལ་གྱི་བཀག་ཉར་ཁང་དུ་བཀག་ཉར་གྱིས། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་གྱོད་དོན་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་འདུག
ཁ་) མགོ་ལོག་ཁུལ་དུ་འཛུགས་སྐྲུན།
ག་)ཨ་ཚོགས་དགོན་པ་གཏོར་བཤིག་གིས་ཤུལ་མེད་བཟོས་པ།
མདོ་སྨད་ཀྱི་རྨ་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་བྲག་དཀར་རྫོང་དང་མང་རྫོང་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་འཁེལ་བའི་དཀར་མོ་གཡང་འཁྱིལ་ཟེར་བའི་རྨ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆུ་ཤུགས་གློག་འདོན་ས་ཚིགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་གཞི་ཞིག་མགོ་བཙུགས་ཏེ། མི་ལོ་ ༡༣༥ ལྷག་གི་སྔོན་དུ་བཞེངས་པ་དགེ་འདུན་པ་ ༡༥༧ ཙམ་ཡོད་པའི་ ཨ་ཚོགས་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གཏོར་བཤིག་གིས་གནས་སྤོ་བྱས་བཅུག་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་(Google Maxar) གྱིས་སྲུང་སྐར་ནས་བླངས་པའི་པར་དང་། ༢༠༢༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ (Planet Labs) ཀྱིས་བླངས་པའི་པར་རིས་ནང་ཨ་ཚོཊ་དགོན་པ་འདི་བཞིན་རྨ་ཆུའི་སྟེང་ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ཆེད་རྗེས་ཤུལ་མེད་པར་གཏོར་བཤིག་བཏང་པའི་རྣམ་པ་གསལ་སྟོན་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ཨ་ཚོགས་དགོན་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་སྡེ་བ་སོགས་ཆུའི་འོག་བསྣུབས་ཡོད་པ་པར་རིས་ཁག་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
[ JuxtaposeJSOpens in new window ]
༢) མི་སྣ་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་དང་། བཙན་ཁྲིད་བྱས་པ།
བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཆེས་སྡུག་པོ་ཡོད་པ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་དང་ཉམས་ཞིབ་སྡེ་ཁག་གིས་སྙན་ཐོ་བཏོན་པ་ཁག་ནང་གསལ་སྟོན་གནང་ཡོད་ཅིང་། བོད་མིའི་ཐོག་ལྟ་སྲུང་ནན་པོ་བྱས་ཏེ་བོད་མི་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ། རྒྱལ་མཚམས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བཅས་བྱུང་ཡོད། དཔེ་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༩ ཟླ་འགོར་རྒྱ་ན ག་གཞུང་གིས་མདོ་སྨད་རྔ་པ་ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལགས་དང་། བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལགས། ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་མིང་སྲིང་ཡིན་པ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་ལགས་དང་བན་སྐྱིད་ལགས་བཅས་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱས་སྐོར་གྱི་ཉེས་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།ཕ་ཡུལ་རྔ་པ་རྨེའུ་རུ་མ་རུ་ཆེན་གསུམ་པ་ནས་ཡིན་པ་ ཀིརྟི་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པ་བློ་བཟང་ཐབས་མཁས་ལགས་འཛིན་བཟུང་གིས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་དང་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་དཔེ་དེབ་བོད་ནང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་སྐོར ་གྱི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་འདུག
བོད་ནང་གི་ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་ཚ་རུ་མ་ཡུལ་ཚོའི་རྡང་ཆུ་གཙང་བོའི་ཁོར་ ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་ཐད་སེམས་ཚབས་ཆེན་པོས་ཞུ་སྐུལ་བྱེད་མཁན་མཚོ་སྔོན་ཚེ་རིང་ལགས། ཐེངས་མང་འབོད་འགུག་གིས་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང་། མཐར་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་མཚོ་སྔོན་ཚེ་རིང་ལགས་སུ། སྤྱི་ཚོགས་ཟིང་སློང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོ་ལོག་བྱས་པའི་ཉེས་འཛུགས་འོག དུས་ཡུན་ཟླ་བ་ ༨ རིང་གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོབ་ཐང་འཐབ་རྩོད་པ་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ལགས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལ་གཏོར་བཤིག་གི་ཉེས་མིང་འོག་ཉིན་གྲངས་ ༡༥ བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་འདུག