Phỏng vấn bà Morgan Felchner, Tổng thư ký tạp chí Campaigns

Bà Morgan Felchner hiện đang là Tổng Thư Ký của tạp chí Campaigns &Elections , một tờ tạp chí chuyên theo dõi các cuộc vận động tranh cử và bầu cử tại Hoa Kỳ ở cấp liên bang cũng như cấp tiểu bang.

By line: Nguyễn Khanh

• Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
• Download story audio

Nguyễn Khanh: thay mặt cho quý thính giả Ban Việt Ngữ Ðài Á Châu Tự Do, xin cám ơn Bà đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay. Thưa Bà khoảng 12 giờ đồng hồ nữa, cử tri Hoa Kỳ sẽ đến phòng phiếu chọn người lãnh đạo quốc gia. Ai sẽ thắng cuộc bầu cử lần này?

Morgan Felchner: tôi cho rằng đến bây giờ cuộc bầu cử vẫn quá khít khao đến độ không ai dám đoán trước người nào sẽ thắng. Nếu nhìn vào kết quả các cuộc thăm dò ở cấp liên bang, số phiếu của Tổng Thống George W. Bush đang lên, nhưng nếu nhìn vào kết quả những cuộc thăm dò của từng bang một, chúng ta sẽ thấy số phiếu cử tri đoàn mà ông Bush và Thượng Nghị Sĩ John Kerry có thể gặt hái được đang nghiêng ngửa với nhau.

Nên nhớ thể thức bầu cử ở Mỹ là người dân các tiểu bang không trực tiếp bỏ phiếu cho các ứng cử viên, mà bỏ phiếu cho cử tri đòan. Ứng cử viên được nhiều phiếu nhất ở tiểu bang nào thì chiếm tòan bộ số phiếu của cử tri đoàn ở tiểu bang đó. Chính vì thế mà đã xẩy ra trừơng hợp ứng cử viên đựơc nhiều phiếu của người dân hơn, nhưng ít phiếu cử tri đòan hơn thì vẫn thua. Đây là trừơng hợp của ông Al Gore hồi năm 2000. Hiện giờ, số phiếu cử tri đoàn toàn quốc là 538 phiếu, muốn trở thành Tổng Thống phải được ít nhất 270 phiếu.

Các cuộc thăm dò cũng cho thấy một vài tiểu bang sẽ quyết định kết quả của cuộc bầu cử, và đến bây giờ vẫn chưa ai biết những tiểu bang đó sẽ dồn phiếu ủng hộ ai. Do đó, rất tiếc tôi không thể nói trước là ai sẽ thắng cuộc bầu cử Tổng Thống lần này.

Hỏi: bà có thể giúp cho thính giả của chúng tôi hiểu rõ hơn lý do tại sao cử tri Hoa Kỳ tiếp tục ủng hộ Tổng Thống George W. Bush và lý do tại sao cử tri Mỹ lại ủng Thượng Nghị Sĩ John Kerry?

Đáp: năm nay, có một số vấn đề quyết định lá phiếu của cử tri. Trước hết là vấn đề Iraq. Cả cử tri ủng hộ đảng Dân Chủ và cử tri ủng hộ đảng Cộng Hòa sẽ bỏ phiếu tùy theo cảm nghĩ của họ về cuộc chiến này. Ðối với những cử tri Dân Chủ thì họ cho rằng ông Bush quá vội vã khi đưa quân vào Iraq và họ tin rằng Nghị Sĩ Kerry sẽ giúp Hoa Kỳ thoát khỏi cuộc chiến đó bằng những giải pháp tạo dựng hòa bình, ổn định hơn.

Cử tri Cộng Hòa thì lại tin rằng cuộc chiến Iraq là cuộc chiến chính đáng, và Hoa Kỳ chỉ hoàn toàn thành công nếu Tổng Thống Bush tiếp tục ngồi ở Nhà Trắng. Lý do quan trọng thứ hai để quyết định lá phiếu của cử tri là vấn đề kinh tế và lao động. Năm nay và những năm trước đó, nước Mỹ mất hàng triệu việc làm.

Trong các cuộc vận động tranh cử, Nghị Sĩ Kerry trình bày cho người dân Mỹ biết ông là người giải quyết được vấn đề kinh tế và tạo thêm công ăn việc làm cho người dân hay hơn Tổng Thống Bush. Ðó là những điểm chính mà người dân Mỹ sẽ cân nhắc,và rõ ràng an ninh quốc gia cũng như cuộc chiến Iraq sẽ quyết định lá phiếu của họ ở cuộc bầu cử lần này.

Hỏi: 4 năm trước đây, ở cuộc bầu chọn Tổng Thống năm 2000, ứng viên độc lập Ralph Nader đóng một vai trò quan trọng, quyết định thắng bại giữa hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ. Lần này, liệu yếu tố Ralph Nader có còn là yếu tố đáng chú ý tới như lần trước không?

Đáp: tôi nghĩ ảnh hưởng của ông Ralph Nader với cuộc bầu cử Tổng Thống năm nay đã giảm đi rất nhiều. Năm nay, tên ông không nằm trong danh sách ứng viên tranh cử Tổng Thống ở nhiều tiểu bang, và ông tranh cử với tư cách ứng viên độc lập chứ không phải tranh cử với tư cách đại diện cho Ðảng Xanh như 4 năm trước đây.

Lần trước vì có mặt của ông Ralph Nader nên số phiếu ông Gore thắng ở bang Wisconsin và ông Bush thắng ở bang Florida thật khít khao, lần này có thể vẫn khít khao nhưng chưa hẳn vì có sự hiện diện của ông Ralph Nader. Nói cách khác, ảnh hưởng của ông Ralph Nader với cuộc bầu cử lần này không còn giống như 4 năm trước đây nữa.

Hỏi: Trở lại với cuộc bầu cử năm 2000, người dân Hoa Kỳ và ngay cả thế giới không thể nào quên được là phải đợi nhiều tuần lễ sau mới biết ai là tân Tổng Thống nước Mỹ. Theo Bà thì liệu chuyện lủng củng này có xảy ra lần nữa không?

Đáp: theo tôi nghĩ thì có nhiều khả năng sẽ xảy ra. Vấn đề là tùy thuộc vào kết quả ở một số bang mà đến bây giờ vẫn chưa thể khẳng định số phiếu sẽ lọt vào tay ai, như Wisconsin, Florida, Ohio, Pennsylvania và một vài bang khác nữa. Nhưng cũng cần phải nói thêm là năm nay số cử tri ghi danh đi bầu rất đông, và đã có những cáo buộc hay bằng chứng gian lận bầu cử được nói đến, được đưa ra. Vì thế tôi e rằng nếu kết quả bầu cử quá khít khao ở những bang mà tôi mới kể tên thì chuyện kiện tụng thể nào cũng xảy ra và như thế thì vào tối mai ở Mỹ, người dân Hoa Kỳ vẫn chưa biết ai đắc cử Tổng Thống.

Hỏi: lúc nãy Bà có nói đến phiếu của cử tri đoàn. Có khi nào cả hai ông Bush và Kerry đều không có đủ 270 phiếu để trở thành Tổng Thống không?

Đáp: chuyện mỗi ông sẽ được 269 phiếu cử tri đoàn cũng có thể xảy ra, nhưng có thể nói là khó lắm.

Hỏi: lúc đó vấn đề sẽ được giải quyết như thế nào?

Đáp: theo hiến pháp quy định thì Hạ Viện sẽ bỏ phiếu chọn Tổng Thống và Thượng Viện bỏ phiếu chọn Phó Tổng Thống, theo thể thức mỗi bang 1 lá phiếu. Tức là các đại biểu của từng bang gặp nhau và quyết định nên bỏ phiếu cho ai.

Hỏi: Ðảng Cộng Hòa hiện đang nắm cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện Liên Bang. Liệu có thể nói trước là như vậy Tổng Thống Cộng Hòa George W. Bush sẽ có lợi hơn không?

Đáp: chưa hẳn. Ðã có nhiều đại biểu cho hay sẽ bỏ phiếu theo quyết định của dân trong bang mà họ đại diện, tức là nếu đa số dân trong bang của họ bỏ cho ứng viên nào, họ sẽ bỏ cho ứng viên đó. Nhưng cũng có đại biểu bày tỏ quan điểm là sẽ bỏ phiếu cho ứng viên của đảng, tức đại biểu Dân Chủ bỏ phiếu cho ông Dân Chủ, đại biểu Cộng Hòa bỏ phiếu cho ông Cộng Hòa. Ở trường hợp này thì ông Bush sẽ có lợi thế vì đảng Cộng Hòa đang chiếm đa số ở Hạ Viện Liên Bang.

Hỏi: nhiều người cho rằng khi đi bầu, không phải chi chọn người làm Tổng Thống mà còn chọn cả người sẽ làm Ðệ Nhất Phu Nhân. Xin hỏi Bà ở trường hợp này, ai là người chiếm lợi thế? Bà Laura Bush hay Bà Teresa Heinz Kerry?

Morgan Felchner: tôi nghĩ rằng cảm tình dân chúng Hoa Kỳ dành cho Bà Laura Bush cao hơn cảm tình dành cho Bà Teresa Heinz Kerry. Bà Kerry bị nhiều người chỉ trích, đôi khi chỉ vì Bà là một người phụ nữ giàu có, thừa hưởng gia tài của người chồng cũ đã từ trần. Ðồng thời Bà Bush thường thay mặt chồng xuất hiện trước công chúng nhiều hơn bà Kerry, Bà Bush xuất hiện vận động tranh cử bên cạnh chồng nhiều hơn Bà Kerry.

Tôi không nghĩ người dân Mỹ bỏ phiếu chọn ông Bush hay ông Kerry vì các bà vợ của hai ông này, nhưng rõ ràng Ban Vận Ðộng Tranh Cử cho ông Bush sử dụng hình ảnh của Bà Laura Bush để thu hút lá phiếu của cử tri nhiều hơn Ban Vận Ðộng Tranh Cử cho ông Kerry sử dụng hình ảnh hay sự xuất hiện của bà Terresa Heinz Kerry.

Nguyễn Khanh: xin cám Bà Morgan Felchner.