Các nhà quan sát theo dõi từng biến chuyển của cuộc bầu cử Hoa Kỳ

Cuộc bỏ phiếu bầu Tổng thống Mỹ vừa khai diễn cách đây vài giờ đồng hồ trong sự quan tâm chú ý chưa từng có trong lịch sử. Nhiều toán quan sát viên của những tổ chức trong nước Mỹ và của quốc tế đã theo dõi từng biến chuyển của cuộc tranh đua gay gắt này. Những ngày sát trước hôm bỏ phiếu, không một ai có thể đoán chắc được là đảng nào sẽ thắng thế, ông Bush có giữ được chức Tổng thống của mình hay không, hoặc nghị sĩ Kerry có chiếm được Tòa Bạch Ốc không. Bao nhiêu cuộc thăm dò đều cho thấy các tỷ số hết sức khít khao.

By line: Lê Dân

• Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
• Download story audio

Không những dư luận trong nước Mỹ quan tâm vì kỳ bầu Tổng thống hồi bốn năm trước đã gây nhiều tranh cãi về thủ tục pháp lý, mà quốc tế cũng hết sức chú ý đến kỳ bầu Tổng thống này của Mỹ. Lý do là trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động hiện nay thì người đứng đầu siêu cường duy nhất chắc chắn sẽ có tác động đến bộ mặt thế giới trong những năm tới, ảnh hưởng đến đời sống biết bao triệu người bên ngoài nước Mỹ.

Một trong các định chế quốc tế nhiều uy tín là Tổ chức An ninh và Hợp tác tại Châu Âu, lần đầu tiên đã tiến hành một cuộc quan sát tuyển cử đầy đủ tại Hoa Kỳ. Hôm thứ Hai, họ đã đưa gần 90 nhà quan sát thuộc nhiều quốc tịch khác nhau đến các địa điểm được dự đoán là có thể bị xáo trộn về thể thức. Đặc biệt là tại những nơi có loại phiếu tạm thời hoặc mới sử dụng máy bỏ phiếu điện tử.

Một thành viên của Tổ chức An ninh và Hợp tác tại Châu Âu, ông Carwyn Jones, cho biết là sự hiện diện của quan sát viên quốc tế có thể làm cử tri an tâm hơn.

Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu có 55 quốc gia thành viên, không có nhiệm vụ phán xét về phẩm chất của một cuộc tuyển cử, nhưng mọi nhận xét của họ được phần lớn thế giới tôn trọng. Họ sẽ đưa ra một bản lượng giá sơ khởi về kỳ bầu Tổng thống Hoa Kỳ năm nay vào ngày thứ Năm, và chính thức công bố bản phúc trình đầy đủ trong vòng một tháng.

Hồi tháng Chín vừa qua, tổ chức này đã đưa ra lời cảnh báo về khả năng tranh chấp pháp lý khiến kết quả bầu Tổng thống Mỹ có thể bị chậm trễ. Lý do là những máy bỏ phiếu điện tử không in phiếu bầu ra giấy, nên không giúp ích gì trong trường hợp cần phải đếm phiếu lại. Còn loại phiếu tạm thời, cho phép người mới di chuyển chỗ ở được bỏ phiếu, chứng minh nơi cư trú sau, cũng bị xem là có thể bị lạm dụng.

Ngoài tổ chức của châu Âu còn có tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế mang tên The Global Exchange, tức Trao đổi Toàn cầu, cũng cử thành viên theo dõi cuộc bầu Tổng thống Mỹ.

Trong nước, Ủy ban Luật gia cho Dân quyền Hoa Kỳ cũng tham gia vào Dự án Bảo vệ Tuyển cử, thu dụng và điều động tới 8,000 luật sư đến quan sát việc bầu cử tại nhiều tiểu bang, nhất là những nơi có than phiền về các thủ đoạn tranh cử không chính đáng, như dọa dẫm cử tri da màu.

Bà Barbara Arnwine, giám đốc dự án cho biết một số cử tri ở thủ phủ Tallahassee của bang Florida nhận được điện thoại báo tin là họ có thể bầu qua điện thoại, nên không cần tới phòng phiếu. Có nơi lại nhận được thư có vẻ chính thức của nhà nước, báo rằng nếu họ đã bầu cử tri đoàn hồi hai năm trước, thì nay không cần phải đi bầu thêm.

Trong ngày bỏ phiếu bầu Tổng thống Hoa Kỳ hôm nay, hàng ngàn luật gia của cả hai đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ, cùng những luật sư độc lập và quan sát viên không đảng phái đã chia nhau quan sát cuộc bỏ phiếu, đặc biệt chú trọng tới bang Florida, Ohio và một số nơi được xem là uy thế của hai ứng viên Bush và Kerry là bất phân thắng bại.

Dù chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh tình trạng bế tắc, xáo trộn như kỳ bầu Tổng thống năm 2000 tái diễn, nhưng nhiều cử tri vẫn tỏ ý hoài nghi. Bà Elizabeth Nalson ở thành phố Miami bang Florida cho rằng kỳ bầu năm nay cũng là sự tái diễn của kỳ bầu bốn năm trước mà thôi.

Sự hoài nghi, yếm thế của những cử tri như vừa kể cũng là động lực mạnh khiến có thêm khoảng 15 triệu người Mỹ tham gia bỏ phiếu kỳ này, đạt kỷ lục chưa từng thấy trong lịch sử tuyển cử của xứ Cờ Hoa. Theo dự đoán của Ủy ban Nghiên cứu Cử tri đoàn Hoa Kỳ thì tổng cộng có khoảng 121 triệu người đi bầu, trong tổng số trên 280 triệu dân Mỹ.