Tình tình Tự do Kinh tế tại Việt Nam theo nhận định của Heritage Foundation

2008-01-16

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Nhân dịp công bố phúc trình về “Chỉ số Tự do Kinh tế 2008”, ông Anthony Kim, chuyên gia phân tích chính sách của Trung Tâm Mậu dịch và Kinh tế quốc tế, của tổ chức Heritage Foundation, đã dành cho Trà Mi của ban Việt ngữ một cuộc phỏng vấn riêng về tình tình tự do kinh tế tại Việt Nam.

Kinh tế Việt Nam đang trên đà tiến triển nhưng vẫn thấp hơn nhiều nước trong khu vực. AFP PHOTO.

Ông Kim cũng là một thành viên trong nhóm chuyên viên nghiên cứu và xếp hạng các quốc gia trên bảng “Chỉ số Tự do Kinh tế 2008”. Trước tiên, ông Anthony Kim giới thiệu sơ lược về “Chỉ số Tự do Kinh tế 2008”:

Ông Anthony Kim: Chỉ số Tự do Kinh tế 2008 là ấn bản thường niên lần thứ 14. Tổ chức Heritage Foundation chúng tôi kết hợp với nhật báo uy tín Wall Street Journal thực hiện cuộc nghiên cứu khoa học hàng năm để đánh giá tình hình tự do kinh tế các nước trên thế giới.

Chúng tôi thu thập thông tin từ nhiều tổ chức tầm vóc quốc tế chẳng như Ngân hàng Thế giới hay Quỹ tiền tế Quốc tế, và chúng tôi cũng tiến hành kiểm tra chéo tất cả những dữ liệu có được. Để đánh giá môi trường tự do kinh tế của các nước, chúng tôi quan sát 10 lĩnh vực khác nhau từ kinh doanh, thương mại, tài chính, tiền tệ, đầu tư, lao động, đến cả quyền sở hữu trí tuệ nữa.

Trà Mi: Riêng Việt Nam, xin ông cho biết đánh giá chung của Tổ chức Heritage Foundation về tình hình tự do kinh tế của Việt Nam năm nay ra sao?

Ông Anthony Kim: Nếu nhìn lại tình hình chung của nền kinh tế Việt Nam trong vòng 5-6 năm qua, chúng ta sẽ thấy nó đang trên đà tiến triển, và điểm số xếp hạng năm nay của Việt Nam cũng tiếp tục chứng minh điều đó.

Trên bảng Chỉ số Tự do Kinh tế 2008 của chúng tôi, Việt Nam có tỷ lệ tự do kinh tế đạt 49.8%, hiện đứng thứ 135 trên tổng số 157 quốc gia được xếp hạng, và thứ 25 trong số 30 nước trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương. Tổng số điểm của Việt Nam hiện thấp hơn điểm số trung bình của khu vực.

Mặc dù để đạt được một sự phát triển toàn diện, Việt Nam còn một đoạn đường dài phía trước cùng với rất nhiều điều cần phải thực hiện, nhưng nếu chúng ta nhìn vào chiều hướng những năm gần đây sẽ thấy môi trường tự do kinh tế của Việt Nam có dấu hiệu cải thiện chứ không phải sút giảm. Đó cũng là một điều đáng mừng.

Về phương diện nào đó, lĩnh vực tự do kinh doanh và tự do tiền tệ của Việt Nam cũng khá tốt. Thế nhưng, tôi nghĩ rằng Việt Nam cần phải cải thiện hơn nữa trong các lĩnh vực như bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và chống tham nhũng. Hai yếu tố này đang làm kèm hãm tình hình tự do kinh tế của Việt Nam.

Cần tiếp tục cải thiện

Trà Mi: Như ông vừa nhận xét, tình hình tự do kinh tế của Việt Nam gần đây có nhiều tiến bộ, nhưng trong bảng xếp hạng 2008, Việt Nam vẫn còn thuộc diện các nước có nền kinh tế kèm hãm nhất. Như vậy, trong số 10 lĩnh vực được khảo sát, mặt nào được xem là tiến bộ nhất, và mặt nào còn nhiều hạn chế, thưa ông?

Ông Anthony Kim: Vâng, mức độ tự do kinh tế chung của Việt Nam hiện chỉ xấp xỉ gần 50%, mà theo tiêu chuẩn bảng xếp hạng của chúng tôi, những nền kinh tế có chỉ số tự do dưới 50% là thuộc dạng bị kèm hãm. Tuy nhiên, mức hạng của Việt Nam năm nay so với các năm trước là có tiến bộ, đặc biệt là trong lĩnh vực tự do mậu dịch và lĩnh vực thuế khoá tài chính.

Trà Mi: Vậy, ông có những đề nghị gì giúp Việt Nam cải thiện tình hình tự do kinh tế chăng?

Ông Anthony Kim: Tôi cho rằng khả năng lãnh đạo và thiện chí về chính trị là hai điều kiện cần có để cải thiện tình hình tự do kinh tế của Việt Nam. Việt Nam đã tiến một bước khá xa mà một bằng chứng điển hình mọi người có thể thấy đó là việc gia nhập thành hội viên Tổ chức thương mại thế giới; nhưng việc này ngược lại cũng đòi hỏi Việt Nam phải có trách nhiệm hơn, minh bạch hơn, không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà còn nhiều vấn đề khác nữa như thị trường tài chính quốc gia hay luật bảo vệ sản phẩm trí tuệ, chẳng hạn.

Còn nhiều lĩnh vực Việt Nam cần cải thiện để phát huy nền tảng kinh tế vững mạnh. Dĩ nhiên những việc này cần phải có thời gian nhưng sự lãnh đạo và thiện chí chính trị hướng đến một nền kinh tế tự do hơn, minh bạch hơn chính là những yếu tố thiết yếu giúp cải thiện tự do kinh tế.

Có được một nền kinh tế thật sự tự do là một điều quan trọng, nhưng làm sao để duy trì được thành quả cũng quan trọng không kém. Cho nên, cần phải có những chính sách và chiến lược cải tổ tích cực, mạnh dạn đương đầu với thử thách. Hơn nữa, nhà nước bắt buộc phải có sự quyết tâm và cam kết đạt đến tiêu chuẩn về tự do kinh tế, nếu không thì tất cả những tiến bộ đạt được chỉ có giá trị tạm thời, không thể kỳ vọng một thành quả lâu dài.

Trà Mi: Xin chân thành cảm ơn ông Anthony Kim, chuyên gia phân tích chính sách của Trung Tâm Mậu dịch và Kinh tế quốc tế, thuộc Tổ chức Heritage Foundation, đã dành thời gian cho cuộc trao đổi này.