Kinh Tế Vỉa Hè: Nên Giữ Hay Bỏ?

Nhã Trân, phóng viên đài RFA

Dự định của nhà nước, cấm các hình thức buôn bán trên vỉa hè, tiếp tục gây lo lắng cho những người hoàn toàn lệ thuộc vào phương tiện mưu sinh ấy. Trong khi giới hữu trách đưa lý do cần chỉnh trang lại qui hoạch và bộ mặt đô thị, giới lao động tự phát này vẫn chưa tìm được lối thoát cho bản thân và gia đình, vì có quá nhiều hạn chế.

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Người phụ nữ bán bưởi trên đường phố Sài Gòn hôm 9-2. AFP PHOTO

Mâu thuẫn của vấn đề dẹp bỏ nền kinh tế vỉa hè liệu có thể giải quyết? Làm thế nào để thực hiện việc chỉnh trang đô thị mà không ảnh hưởng đến đời sống của những người không còn phương tiện nào khác để mưu sinh? Mời quí vị nghe trình bày của Nhã Trân sau đây.

Những ngày vừa qua công luận không ngừng đề cập đến hậu quả của việc dẹp bỏ nền kinh tế vỉa hè, nói cụ thể là cấm bán hàng rong, một khi ý định này trở thành hiện thực.

Viễn ảnh tăm tối của những người cùng khổ, xưa nay chỉ có thể bám víu vào nghề bán hàng dạo trên đường phố và đang được gợi ra viễn tượng những đô thị thiếu linh hồn, bản sắc một khi văn hoá bán hàng rong bị xoá bỏ.

Đó là vì quyết định cấm lưu hành mọi hình hình thức buôn gánh bán bưng, nói chung, thực sự có khả năng dẫn đến hai hệ lụy. Thứ nhất, những người cơ cực, lâu nay hoàn toàn trông vào cách kiếm ăn này, sẽ gặp khó khăn lớn vì sinh kế duy nhất bị tước đoạt. Thứ nhì, một thành phố hoàn toàn sạch bóng nhiều hình ảnh đặc thù như những gánh hàng rong chưa chắc là một điều hay vì mất đi phần nào phong vị truyền thống, đã góp phần tạo nên linh hồn của nơi chốn đó.

Trong nhiều ngày nay tiếng kêu than đến từ giới lao động tự phát này, đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp của chính sách cấm hàng rong.

Trước dư luận rằng các gánh, sạp bán rong sẽ bị giới hạn trong các ngõ hẻm thay vì tràn lan trên đường phố, vỉa hè như hiện giờ, chị Cúc, gốc Vĩnh Long, hơn chục năm qua phụ chồng nuôi hai con sống qua ngày bằng gánh trái cây bốn mùa trên nhiều nẻo đường Sài Gòn, bày tỏ: “Em bán trái cây……”

Hình thức buôn bán lưu động các thứ, từ thực phẩm đến hàng hoá nhỏ lẻ, không phải chỉ xảy ra ở Việt Nam mà thật ra từ Âu sang Á, Úc sang Phi đều có. Được mệnh danh là kinh tế dân sinh, loại buôn bán nhỏ lẻ này phổ biến khắp nơi, từ những xứ đang phát triển đến những nước tiên tiến.

Xích-lô chở du khách, hình ảnh thường thấy trên đường phố Việt Nam. RFA file photo.

Quần chúng ủng hộ hình thức này vì được hưởng sự tiện lợi và giá cả phải chăng từ những món mua ngoài đường phố thay vì vào hàng quán hay khu thương mãi. Từ người địa phương đến du khách, có lẽ ít ai chưa một lần dừng chân ở những sạp, gánh hàng rong để thưởng thức một vài món ăn hay mua những thứ vặt vãnh.

Bà Thu, một kiều bào Pháp cho hay ở Paris không có những gánh bán thức ăn trên đường phố, tuy nhiên hình thức hàng rong vẫn có. Thông cảm với nỗi lo và viễn tượng bi đát của những người nghèo khó, bà cho rằng Việt Nam không nên cấm loại buôn bán lưu động này: “Tôi ở Lyon….” Trước nỗi lo lắng của giới buôn bán lưu động về quyết định dẹp bỏ hàng rong trên đường phố, chúng tôi hỏi thăm một kinh tế gia và cũng là kế hoạch gia của Việt Nam về vấn đề xóa bỏ hay giữ lại hình thức buôn bán này, thì được nghe Tiến sĩ Lê Đăng Doanh trình bày quan điểm: “Quyết định này là đúng đắn…”

Được biết nhà kinh tế hàng đầu, cố vấn cao cấp của Bộ Kế hoạch-Đầu tư, cho biết ông tán thành chủ trương qui hoạch việc buôn bán tự phát ở đô thị, chúng tôi đặt câu hỏi là tương lai giới lao động này sẽ ra sao sau đó nếu không được triệt để giúp chuyển đổi nghề, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nói: “Chính phủ cần tạo việc cho dân……”

Trả lời câu hỏi liệu chính quyền có đánh thuế vào loại buôn bán này không, theo như một vài dư luận mới đây, ông đáp: “Chỉ đánh thuế ít, tuỳ mức thu nhập..”

Tán đồng dự định xem xét lại vấn đề bán hàng rong, nhà kinh tế của Việt Nam sau cùng tỏ ra lạc quan rằng chính sách mới sẽ được thi hành đúng đắn, không tác động xấu đến đời sống của giới lao động nghèo.

Qui định cấm bán hàng rong hiện chưa được chính thức ban hành. Những người cùng khổ chưa hết âu lo và băn khoăn cho những ngày trước mắt.

Mâu thuẫn của vấn đề dẹp bỏ nền kinh tế vỉa hè có thể được giải quyết ổn thoả, kế hoạch chỉnh trang đô thị mà không ảnh hưởng đến đời sống của những người cùng khốn xem ra có khả năng thành công nếu những suy nghĩ của nhà kinh tế Việt Nam, trình bày vừa rồi, trở thành hiện thực.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.