Thủ tục thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn phức tạp và tốn kém

2006-10-13

Thanh Quang, phóng viên đài RFA

Ngân hàng Thế giới mới đây công bố bản báo cáo toàn cầu về môi trường kinh doanh 2006, cho biết nói chung thủ tục thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn phức tạp và tốn kém rất đáng kể về thời gian và chi phí so với nhiều nước trên thế giới.

Một cửa hàng bán đồ điện tử ở Hà Nội hôm 18-1-2006. AFP PHOTO

Câu hỏi trước tiên cần được nêu lên là vấn đề này có thể ảnh hưởng ra sao cho môi trường kinh doanh tại Việt Nam? Qua cuộc tiếp chuyện với Thanh Quang, ông Nguyễn Thiền Đức, Viện phó Viện Kinh Tế thành phố Hồ Chí Minh, cho biết như sau:

Ông Nguyễn Thiền Đức: Chi phí khởi nghiệp cao quá, tức là nó rắc rối, đòi hỏi đủ chuyện hết mà lại thời gian kéo dài. Đầu tư khởi nghiệp cao, làm người ta ngán ngại. Về chỗ này thì không phải chỉ có các doanh nghiệp chuẩn bị đầu tư mà ngay cả trong nhà nước với nhau cũng còn thắc mắc những cái do vướng mắc từng câu, từ, chữ trong các luật và nghị định.

Thanh Quang: Giới doanh nghiệp hiện họ phản ứng ra sao trước tình trạng này?

Ông Nguyễn Thiền Đức: Thì họ vẫn phản ứng thôi. Chính khi họ phản ứng, nhất là khi các nhà đầu tư nước ngoài phản ứng, thì may ra có tác động thay đổi, sửa chữa luật, nghị định nó mới nhanh hơn một chút.

Thanh Quang: Trước mắt các cơ quan chức năng có khắc phục vấn đề chưa hay giải quyết vấn đề như thế nào?

Chi phí khởi nghiệp cao quá, tức là nó rắc rối, đòi hỏi đủ chuyện hết mà lại thời gian kéo dài. Đầu tư khởi nghiệp cao, làm người ta ngán ngại. Về chỗ này thì không phải chỉ có các doanh nghiệp chuẩn bị đầu tư mà ngay cả trong nhà nước với nhau cũng còn thắc mắc những cái do vướng mắc từng câu, từ, chữ trong các luật và nghị định.

Ông Nguyễn Thiền Đức: Một mặt thì phát hiện, một mặt thì phản ảnh lên trên. Một mặt củng cố lại bộ máy. Chẳng hạn chỗ đăng ký kinh doanh, tôi thấy có nhiều trường hợp anh em bên dưới, một nhân viên thôi nhưng cũng quyền hành lắm. Tôi thấy trong một bản nhân viên ký thay trưởng phòng đăng ký kinh doanh.

Thực ra nhân viên không được quyền ký thay, nếu được ủy quyển thì chỉ thừa lệnh thôi. Còn nếu không thì chỉ ghi mình là nhân viên, phụ trách thụ lý hồ sơ. Không được quyền ký chỗ trưởng phòng kinh doanh.

Thanh Quang: Bây giờ kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng, chủ chốt để thực hiện cải cách thì Việt Nam có rút được kinh nghiệm này không?

Ông Nguyễn Thiền Đức: Bên Viện chúng tôi có nghiên cứu đề tài về quản lý kinh tế nhà nước; tôi nói về quản lý kinh tế thôi, thì một là cái quy trình, cơ chế; hai là con người. Bởi vì chúng tôi quan niệm là một cơ chế dù chưa hoàn chỉnh mà có những con người cần mẩn, tận tụy, có lương tâm thì vẫn tốt hơn. Đề tài chúng tôi là đang đẩy mạnh chuyện đó.

Thanh Quang: Như vậy triển vọng này khi nào có thể thành hiện thực?

Ông Nguyễn Thiền Đức: Vấn đề này đã được Thành Ủy đồng ý, và chúng tôi rán trình sớm chừng nào tốt chừng nấy.

Thanh Quang: Trở lại vấn đề đăng ký kinh doanh ở Việt Nam thì giữa Trung ương và địa phương có sự khác biệt, rắc rối như thế nào không cho thương giới không?

Ông Nguyễn Thiền Đức: Không, nó là một hệ thống như nhau thôi. Vấn đề là địa phương khéo chỉ đạo cho người thừa hành, người thụ lý hồ sơ là nên tận tình với những nhà đầu tư, với dân chúng thì nơi đó sẽ có hiệu quả hơn.

Thanh Quang: Tình trạng gọi là phải qua nhiều cửa, quan liêu, thư lại, thủ tục rườm rà. Tình trạng này hiện như thế nào?

Tại vì những người trong cuộc dường như sợ mất quyền lợi cho nên họ chuyển chậm lắm. Cho nên cơ quan nghiên cứu của chúng tôi thúc rất mạnh, và báo cáo lãnh đạo, lãnh đạo đồng tình cũng rất cao, khuyến khích chúng tôi nghiên cứu nhanh, mạnh và sâu về vấn đề này.

Ông Nguyễn Thiền Đức: Anh biết có Chương trình Cải cách Hành chính thúc đẩy về vấn đề này cũng mạnh lắm. Nhưng theo tôi nó chuyển biến cũng chậm, nhưng mà quyết tâm thì mạnh.

Thanh Quang: Khi nghiên cứu tốt đẹp rồi, và được chuẩn thuận rồi, thì vấn đề từ lý thuyết đó đưa vào thực hành thì bước đó có dài lắm không?

Ông Nguyễn Thiền Đức: Viện chúng tôi tương đối có uy tín với thành phố, nên khi chúng tôi bung ra thì thành phố chỉ thị sẽ thực hiện ngay.

Thanh Quang: Sự thực hiện đó có đều khắp không, hay chỉ giới hạn ở thành phố, trong khi ở các địa phương như tỉnh, huyện thì…

Ông Nguyễn Thiền Đức: Không, phạm vị chúng tôi chỉ có thành phố thôi, còn các tỉnh mà nếu nó lan ra được đến đâu thì hay đến đó. Hiện nay thành phố đang có một phương án mới, phương pháp mới la giao lưu với các tỉnh. Và những vấn đề nào của thành phố mà các tỉnh thấy hấp dẫn thì các tỉnh cũng lên học tập kinh nghiệm.

Thanh Quang: Xin cảm ơn ông Nguyễn Thiền Đức, Viện phó Viện Kinh tế TP. HCM.