Cambodia phản ứng về vụ trục xuất một nhà sư gốc Khmer Nam bộ

0:00 / 0:00

Nguyễn Bình, thông tín viên đài RFA

Quan chức cao cấp Bộ Nội vụ Cambodia vào ngày 10 tháng 11 lên tiếng ủng hộ bản án dành cho một vị sư Khmer Nam bộ mật tích ở Cambodia, và bị đưa ra tòa xét xử ở Việt Nam. Nhưng quan chức này lại không vui đối với bản cáo trạng của Việt Nam cho rằng vị sư này bị Nhà nước Cambodia trục xuất. Nguyễn Bình từ Phnom Penh có bài tường trình như sau.

Sư Tim Sakhorn, nhà sư gốc Khmer Nam Bộ. RFA file photo

Quan chức cao cấp Bộ Nội vụ Cambodia, vào ngày 10 tháng 11, một lần nữa lên tiếng phản bác lời chỉ trích của từ các tổ chức nhân quyền cho rằng chính phủ nước này trục xuất một nhà sư gốc Khmer Nam bộ về Việt Nam theo lệnh của chính quyền Hà Nội.

Được biết sư Tim Sakhorn, người gốc Khmer Nam bộ làm chủ trì chùa Phnom Den, thuộc huyện Kirivong, tỉnh Takeo của Cambodia, bị lãnh đạo Phật giáo nước này buộc hoàn tục vào ngày 30 tháng 6 vừa qua với lý do cho rằng sư này có những hoạt động nhằm phá hoại ban giao giữa 2 nước Việt Nam và Cambodia.

Sau khi hoàn tục vị sư này bị đưa đi mất tích. Các tố chức nhân quyền chỉ trích lãnh đạo Phật giáo và chính phủ Cambodia là chà đạp lên Hiến pháp trong việc trục xuất sư Tim Sahhorn về Việt Nam. Còn chính phủ thì cho rằng họ không trục xuất, mà sư Khorn viết thư xin tự nguyện về Việt Nam.

Theo Hiến pháp Cambodia, những người gốc Khmer Nam bộ được xem là công dân của nước này, nên trong trường hợp sư Tim Sakhorn, chính phủ Cambodia đang cố nén tránh từ “trục xuất”, vì hành động này được các tổ chức nhân quyền cho rằng vi phạm Hiếp pháp.

Nhưng trong bản cáo trạng đọc trong phiên tòa xử nhà sư Tim Sakhorn tại An Giang vào ngày 8 tháng 11 lại cho rằng vị sư này bị Nhà nước Cambodia trục xuất.

Trước sự việc dấu đầu lòi đuôi như thế, phát ngôn viên Bộ Nội vụ Cambodia, ông Khieu Sopheak một lần nữa lên tiếng cho rằng báo chí Việt Nam đưa tin sai, vì ông có trong tay bứt thư viết tay của sư Tim Sakhorn xin tự nguyện về Việt Nam.

Mặc dù không có những hoạt động bảo vệ người gốc Khmer Nam bộ, nhưng cho đến nay về mặt pháp lý chính phủ Cambodia vẫn thừa nhận cộng đồng này là công dân của mình. Còn phía Việt Nam lấy tư cách gì để xử một công dân của nước khác? Đây là đề tài đang được tranh luận tại Cambodia.

Trả lời câu hỏi này với báo chí, ông Trịnh Bá Cầm, phát ngôn viên Đại sứ quán Việt Nam tại Phnom Penh nhiều lần khẳng định rằng sư Tim Sakhorn là công dân Việt Nam, vì ông sinh đẻ ở Việt Nam, và có đầy đủ giấy tờ chính minh điều ấy.

Còn các tổ chức nhân quyền, mà đại diện là ông Chan Savet, lãnh đạo tổ chức ADHOC có trụ sở ở thủ đô Phnom Penh thì cho rằng sư Khorn là công dân Cambodia dựa vào Hiến pháp và Luật Quốc tịch nước này.

Tuy nhiên vấn đề này vẫn chưa được thảo luận chuyên sâu về mặt pháp lý, mà dựa vào trực quan nhiều hơn.

Trong thâm tâm người Cambodia, nước Việt Nam không phải là một quốc gia công dân, mà là một quốc gia dựa trên nền tảng dân tộc, là một quốc gia thuộc sở hữu của người Kinh. Theo sư Thạch Bình, đại diện tổ chức Liên Minh Khmer Kampuchea Krom tại Cambodia, thì lãnh đạo Việt Nam cũng chưa cởi mở để xem người gốc Khmer Nam bộ, người Chăm, và cộng đồng thiểu số khác từ Việt Nam qua sinh sống ở Cambodia là công dân của mình.

Cũng theo sư Bình, cách hiểu này thực ra không phù hợp với Hiến pháp Việt Nam, nhưng bằng trực quan, mỗi lần có phái đoàn lãnh đạo từ Việt Nam sang Cambodia, họ chỉ đến thăm hỏi cộng đồng người Kinh đang sinh sống tại nước này, chưa hề đến thăm cộng đồng Khmer Nam bộ, hay người Chăm. Hoặc khi có người Kinh nào bị giết hại tại nước này thì Đại sứ quán Việt Nam lên tiếng, còn nếu người Khmer Nam bộ bị giết thì không.

Theo ông Chan Savet, cho dù Việt Nam thừa nhận sư Khorn là công dân của minh đi nữa, nhưng hành động lét lúc bắt người như vậy là điều không thể chấp nhận được. Ông cho rằng Việt Nam đang xăm phạm chủ quyền Cambodia một cách trắng trợn. Là một người Cambodia, ông cảm thấy rất đau lòng.

Truyền thông Việt Nam đưa tin vào 9 tháng 11 cho biết sư Tim Sakhorn bị Tòa án Nhân dân tỉnh An Giang xét xử sơ thẩm tuyên án 1 năm tù giam về tội phá hoại chính sách đoàn kết. Đối chiếu Bộ luật Hình sự, tội danh này được qui định trong điều 87, khoảng 1 có khung hình phạt từ 5 năm đến 15 năm. Còn trường hợp ít nghiêm trọng nhất được qui định trong khoảng 2 có khung hình phạt từ 2 đến 7 năm.

Như vậy mức án dành cho sư Tim Sakhorn quá nhẹ, và vượt ra ngoài khung hình phạt. Theo mức án này sư Khorn sẽ được trả tự do vào ngày 30 tháng 6 năm 2008 tới, trước thời điểm bầu cử phổ thông tại Cambodia chưa đầy một tháng. Đề tài này chắc chắn sẽ được tranh luận sôi nổi từ nay đến ngày bầu cử, và đảng nhân dân của thủ tướng Hun Sen sẽ phải giải thích về từ “trục xuất” nhiều lần hơn nữa cho dù họ không muốn.