Đảng đối lập kêu gọi chính phủ Campuchia bảo vệ các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ

Nguyễn Binh, đặc phái viên đài RFA

Tại Campuchia, một cựu lãnh đạo Khmer Đỏ, là ông Tà Móc đã qua đời vào hôm thứ Sáu ngày 21 tháng 7 năm 2006 vừa qua, tại một bệnh viện ở thủ đô Phnom Penh.

Ông Sam Rainsy, lãnh tụ đảng đối lập tại Campuchia, chào đón những người ủng hộ hôm 3-2-2005. AFP PHOTO

Cũng trong ngày hôm đó, lãnh tụ đảng đối lập nước này ra lời tuyên bố yêu cầu chính phủ nên có biện pháp bảo vệ các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ còn lại, và các nhân chứng quan trọng sẽ có mặt trong một tòa án do Liên hiệp quốc hẫu thuẫn. Phóng viên Nguyễn Bình từ Phnom Penh có bài tường trình xung quanh sự kiện này.

Ông Sam Rainsy, lãnh tụ đảng đối lập tại Campuchia tuyên bố vào hôm thứ Sáu, ngày 21 tháng 7 yêu cầu chính phủ nước này cố gắng hơn nữa trong việc bảo vệ các nhân chứng và các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ sẽ bị đưa ra xét xử trong một tòa án do Liên hiệp quốc hậu thuẫn vào năm tới.

Lời yêu cầu của lãnh tụ đảng đối lập xứ Chùa Tháp được đưa ra sau khi cựu tư lệnh quân đội Khmer Đỏ là ông Tà Móc qua đời trong một bệnh viện ở thủ đô Phnom Penh, vào sáng thứ Sáu, ngày 21 tháng 7, sau hơn 7 năm bị tạm giam trong một nhà tù quân đội.

Ông Sam Rainsy đề nghị chính phủ Campuchia nên có biện pháp hữu hiệu trong việc chăm sóc sức khỏe cũng và bảo vệ sinh mạng của các nhân chứng và người bị tình nghi, sẽ có mặt trong phiên tòa xét xử cựu lãnh đạo Khmer Đỏ.

Ông cho rằng nên tập hợp các nhân chứng và người bị tình nghi ở một nơi an toàn, rồi lo vấn đề an ninh bản thân cho họ, đừng để cho một ai đó có điều kiện tước đi sinh mạng của họ, và họ cũng không thể trốn đi đâu.

Phản ứng của chính phủ

Phản ứng trước yêu cầu của lãnh tụ đảng đối lập, ông Khieu Kanha Rith, phát ngôn viên chính phủ khuyên rằng không nên quá lo lắng về vấn đề này. Ông cho rằng các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ có nhiều bác sĩ riêng chăm sóc sức khỏe, và nơi ở của các ông này cũng rất an toàn.

Trong hàng ngũ lãnh đạo Khmer Đỏ, chỉ có 2 người bị tạm giam, đó cựu tổng tư lệnh quân đội Tà Móc vừa mới qua đời, và ông Duch, trưởng trại giam Toul Sleng.

Những người còn lại đều sống tự do ở thành phố Pailin, giáp biên giới Thái Lan. Ông Khieu Kanha Rith nói rằng các ông này mỗi người có từ 2 đến 3 cái nhà ở Pailin, muốn gặp các ông cũng rất khó.

Nhưng cũng có thông tin cho rằng các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ như ông Nuon Chia, nhân vật số 2 đứng sau Pol Pot, ông Yeng Sary và ông Khieu Samphon đều già yếu và mắc nhiều chứng bệnh.

Phiên tòa xử Khmer Đỏ

Còn lãnh đạo tổ chức phi chính phủ như, ông Thuon Sareng, giám đốc tổ chức nhân quyền ADHOC thì ủng hộ lời phát phát biểu của ông Sam Rainsy. Ông nói rằng bảo vệ nhân chứng và các bị can là việc làm cần thiết. Nếu những người này qua đời trước khi mở phiên tòa, thì đó là điều rất đáng tiếc, và phiên tòa xử Khmer Đỏ sẽ gặp trở ngại.

Ông Thuon Sareng còn cho rằng ngoài công tác bảo vệ đặc biệt như vừa kể, cũng nên thúc đẩy tòa án Khmer Đỏ sớm hoạt động.

Hồi cuối tháng 4 năm 2006, Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Phnom Penh cũng từng nhận định rằng nếu như phiên tòa xử Khmer Đỏ cứ trì hoãn mãi, thì khó có cơ hội tìm công lý cho các nạn nhân.

Ông Chhang You, giám đốc Trung tâm tài liệu Campuchia cho biết hồi đầu tháng 7 năm 2006 rằng có ít nhất 5 cựu nhân viên trại giam Toul Sleng đã bỏ trốn vì lo ngại an ninh bản thân bị đe dọa, hoặc sợ bị đưa ra xét xử. Ông nói rằng cả 5 người này trước đây đã cung cấp cho trung tâm của ông những chi tiết quan trọng, góp phần cho việc khởi tố các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ.

Chế độ Campuchia Dân chủ, hay còn gọi là Khmer Đỏ, bị cáo buộc là đã giết gần 2 triệu người dân Campuchia bằng cách tra tấn, bỏ đói, hay buột lao động kiệt sức dưới sự kiểm soát của họ, từ năm 1975 đến năm 1979.