Người dân ưu tư trước tin sẽ tăng học phí trong niên học sắp tới

2007-08-30

Mặc Lâm, phóng viên đài RFA

Năm học mới sắp bắt đầu, phụ huynh học sinh nào tương đối khá giả đã lai rai dẫn con đi sắm sửa tập vở, quần áo. Ngược lại, những gia đình khó khăn đang tần tảo với chén cơm manh áo thì việc mua sắm quần áo mới không làm họ bận tâm, vì chưa cần thiết bằng số tiền học phí mà họ phải đóng cho con em được đến trường.

Người dân ưu tư trước tin sẽ tăng học phí trong niên học sắp tới. AFP PHOTO

Nỗi ưu tư ngày càng lớn khi Bộ Giáo Dục và Đào Tạo mới đây dự kiến sẽ cho phép tăng học phí vào niên học mới nhằm bù đắp những khó khăn mà bộ này gặp phải. Biên tập viên Mặc Lâm có cuộc phỏng vấn Giáo sư Phạm Phụ từng giảng dạy tại trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh, mời quý vị theo dõi.

Mặc Lâm: Xin kính chào Giáo sư Phạm Phụ, thưa giáo sư, câu đầu tiên xin được phép hỏi giáo sư là mới đây dư luận tỏ ra bức xúc trước nguồn tin Bộ Giáo Dục và Đào Tạo có quyết định sẽ tăng học phí trong niên học sắp tới, giáo sư có chia sẻ gì về vấn đề này?

Giáo sư Phạm Phụ: Thực ra câu chuyện về học phí của cả đại học và giáo dục phổ thông hiện nay tại Việt Nam là một chuyện nóng trên các phương tiện truyền thông cũng như dư luận xung quanh xã hội.

Đây là một vấn đề lớn tôi đã phát biểu nhiều lần lẽ ra nó phải nằm trong một tổng thể là bài toán cung cấp tài chánh cho giáo dục mà học phí chỉ một mặt của vấn đề thôi. Vì vậy khi chỉ nói vấn đề học phí mà không nói chuyện giải quyết công bằng xã hội thì khó được dư luận đồng tình.

Kế hoạch giải quyết

Mặc Lâm: Thưa giáo sư, như vậy theo ông thì bộ Giáo Dục và Đào Tạo phải có những kế hoạch gì để giải quyết tình trạng học phí hiện nay và những năm kế tiếp?

Giáo sư Phạm Phụ: Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam về mặt tài chánh giáo dục chúng ta khó lòng bắt chước các nhà nước của châu Âu. Ở các nhà nước phúc lợi này người ta thu vào ngân sách nhà nước đến trên 40% của GDP vì vậy nên họ có một ngân sách rất lớn để trang trãi những chi phí an sinh xã hội trong đó có vấn đề giáo dục và y tế.

Trong điều kiện Việt Nam tôi nghĩ nên bắt chước mô hình Nhật Bản, vì trong thực tế Việt Nam thu GDP khoảng 23- 24% mà thôi nên không vận dụng cách của các nhà nước châu Âu được. Theo mô hình Nhật Bản đối với giáo dục phổ thông mà phần giáo dục bắt buộc như trung học cơ sở chẳng hạn thì nhà nước phải gánh chịu, đồng thời cho mở một số trường tư với học phí và chất lượng cao hơn nhiều để một số gia đình khá giả cho con theo học.

Đặc biệt trong khu vực đại học và dạy nghề, đây là những lãnh vực mà nó đem lại lợi ích cho người học, vì vậy trong điều kiện hiện tại của Việt Nam người đi học phải gánh là chính. Bài toán phân phối tài chánh cho giáo dục của nhà nước phải được giải quyết trứơc đã.

Mặc Lâm: Ý kiến của Giáo sư cho rằng những người nào ở bên ngoài phạm vi của nhà nước trợ cấp nếu muốn học tiếp bậc đại học thì phải bỏ tiền ra để đóng học phí. Riêng với người nghèo hiếu học chắc chắn phải đứng bên ngoài khuôn viên đại học rồi, giáo sư có cho rằng tình trạng này sẽ làm gia tăng bất công xã hội hay không?

Giáo sư Phạm Phụ: Để giải quyết bài toán công bằng xã hội, nếu không có những chính sách tương ứng thì thế nào cũng dẫn đến những chuyện con em của các gia đình nghèo phải bỏ học. Vì vậy khi tăng học phí thì phải kèm theo những chính sách quốc gia để đảm bảo chừng mức vấn đề công bằng xã hội mà trong đó xu thế gần đây trên thế giới người ta cho sinh viên vay vốn có nghĩa là chuyển sự chi trả hiện tại sang tương lai khi mà họ có khả năng chi trả.

Nên sớm thiết kế quỹ tín dụng cho sinh viên vay vốn đi học. Phải nghiên cứu áp dụng vấn đề này để giải quyết bài toán công bằng xã hội trong giáo dục

Vay tiền đi học

Mặc Lâm: Gần đây phó thủ tướng, kiêm bộ trưởng Giáo Dục và Đào Tạo Nguyễn Thiện Nhân có cho rằng trong niên học tới cần tăng thêm học phí để tăng cường chất lượng giáo dục theo ý giáo sư việc này có thật sự giúp cho ngân sách nhà nước hay không và liệu giải pháp này có đáp ứng được tình hình khó khăn kinh tế mà tuyệt đại bộ phận dân chúng đang gặp phải hay không?

Tôi cho rằng việc trình dự án tăng học phí có vẻ vội vã mà chưa có cơ sở lắm. Tuy nhiên ý kiến của người phản bác cũng bằng cảm tính nhiều hơn là cơ sở khoa học. Còn phương án cho sinh viên vay để đi học thì tôi tin là chúng ta có thể thực hiện được nếu có quyết tâm và kế hoạch đúng đắn trong vài năm tới.

Giáo sư Phạm Phụ: Thật tế, Bộ Giáo Dục Đào Tạo đang soạn cái đề án học phí, đây là một vấn đề khá phức tạp mà cách tổ chức ở Việt Nam chưa tốt và một số thành phố như Thành Phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chưa thông qua bởi HĐND cuối cùng dẫn tới dư luận phản bác và vừa rồi Thành Phố Hồ Chí Minh gác lại vấn đề tăng học phí.

Mặc Lâm: Hiện nay có quá nhiều sinh viên ra trường không có việc làm thì tiền đâu để hòan trả cho những khoản vay khi đi học và do đó làm sao có đủ tiền để cho những sinh viên khác tiếp tục vay?

Giáo sư Phạm Phụ: Vấn đề thứ nhất theo cách nhìn của tôi thì sinh viên có việc làm hay không thì có liên quan tới chất lượng đào tạo nhưng chủ yếu do nền kinh tế lúc ấy có tạo ra được công việc hay không. Thí dụ tôi lập một công ty mới, tôi cần 5 kế toán thì đứng trước mặt tôi là những em có chất lượng rất thấp tôi buộc lòng phải tuyển 3 em để làm việc.

Nhưng nếu tôi không mở công ty này thì có 10 em có chất lượng kế toán rất cao đứng trước mặt tôi, tôi cũng không thể tuyển một em nào cả. Tôi cho rằng việc thất nghiệp của sinh viên không phải là cá biệt đối với Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới vẫn đang gặp phải trường hợp này. Vấn đề thứ hai, tôi muốn nói đối với một số ít sinh viên không có khả năng hoàn trả tiền vay thì nhà nước giúp trong các hình thức kéo dài thời gian chi trả hay vài biện pháp khác.

Mặc Lâm: Xin cám ơn giáo sư Phạm Phụ đã cho phép chúng tôi thực hiện cuộc phỏng vấn hôm nay.