Người Việt bị di dời ở ngoại ô Phnom Penh lâm cảnh thất nghiệp

Nguyễn Bình, thông tín viên RFA

Trên 20 hộ gia đình người Việt bị di dời ở ngoại ô thủ đô Phnom Penh của Campuchia hồi đầu tháng 11 năm ngoái, đang đối mặt với tình trạng thất nghiệp. Liệu những đồng bào này có tìm được giải pháp cho cuộc sống trước mắt hay không? Từ Phnom Penh, thông tín viên Nguyễn Bình của Ban Việt Ngữ đài Á Châu Tự Do gửi về bài tường trình.

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Người Việt sinh sống bằng nghề đánh bắt cá ở Biển Hồ, Campuchia. RFA file photo.

Trong một số vụ di dời gây nhiều tranh cãi ở ngoại ô Phnom Penh để nhà nước lấy đất giao cho công ty trong thời gian gần đây, có khoảng trên 20 hộ gia đình người Việt là nạn nhân. Những hộ gia đình này từng sống trên 20 năm ở xóm Đuôi Cồn, phường Chruy Changva, quận Russey Keo, thuộc ngoại ô Phnom Penh, cùng với người Chăm và người Khmer bản xứ.

Do người Việt ở đây quen làm nghề đánh bắt cá trên sông Mekong và buôn bán nhỏ nên họ chọn một nơi mé sông gần chợ như xóm Đuôi Cồn này để cất nhà.

Hồi đầu tháng 11 năm 2007 vừa qua, họ bị chính quyền cưỡng bức di dời đến một nơi xa xôi thuộc quận Dankor, cách nội ô Phnom Penh khoảng 30 km, ở ngay giữa đồng khô cỏ cháy, chưa có hệ thống điện nước.

Những người từng đi vùng kinh tế mới ở miền Nam Việt Nam vào thập niên 80 của thế kỷ trước nhìn nhận cuộc sống của người Việt bị di dời đến nơi ở mới này còn cơ cực hơn nhiều.

Nhiều gia đình lâm cảnh thiếu đói

Ông Nguyễn Văn Thành, trước đây là thợ lặn. Nhưng sau khi bị đưa đến nơi ở mới quá xa vùng sông nước, ông trở nên thất nghiệp. Cả gia đình chỉ trông chờ thu nhập từ một người vợ đi bán cá. Còn bà Lê Thị Na, trước đây cả hai vợ chồng đều đi làm nghề cá, bây giờ chỉ một mình chồng bà có thể đi làm thuê làm mướn ở nơi xa xôi.

Có những trường hợp còn bi đát hơn nhiều, như hai vợ chồng già ông Nguyễn Văn Lợm, tuổi gần 70, không có con. Khi đến nơi ở mới, không chỉ những thất nghiệp mà còn không có khả năng xây lại nhà mới, đành sống nhờ vào lòng hảo tâm của người hàng xóm vốn cũng rất khó khăn.

Những khó khăn của vài chục hộ gia đình người Việt ở đây cũng là thực trạng chung của tình hình di dời ở thủ đô Phnom Penh mà ông đại diện đặc trách nhân quyền Liên hiệp Quốc Yash Ghai từng đề cập trong một báo cáo vào cuối năm ngoái. Nhưng bản báo cáo này bị thủ tướng Hun Sen của Campuchia bác bỏ, cho đó là điều bịa đặt.

Bị đưa đến một nơi xa xôi với điều kiện sinh hoạt rất khó khăn, như thiếu điện nước, thiếu trường học bệnh viện, cuối cùng nhiều người đành bán nền nhà mới, dành dụm một ít tiền lên thuê nhà ở tiếp nơi thành thị để buôn bán hoặc làm thuê làm mướn.

Thực trạng của những hộ gia đình người Việt bị di dời ở xóm Đuôi Cồn, thuộc quận Russey Keo, ngoại ô Phnom Penh cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Khi đến nơi ở mới phải đối mặt với điều kiện sinh hoạt rất khó khăn, đặc biệt là phần lớn thất nghiệp.

Gia đình ông Nguyễn Văn Thiệt, có 3 đứa con. Lúc ở chỗ cũ, cả hai vợ chồng điều đi làm, còn bây giờ, chỉ một mình vợ ông còn tiếp tục đi bán cá ở thủ đô Phnom Penh. Con trai lớn của ông mới 16 tuổi, mặc dù chưa đến tuổi lao động cũng đi làm xây dựng. Nhưng do đường xá xa xôi, tiền công hàng ngày chỉ đủ trả tiền xe honda ôm. Do đó ông Thiệt có ý định quay về chỗ cũ để tiếp tục làm nghề cá.

Vụ di dời gần đây ở thủ đô Phnom Penh, theo các tổ chức nhân quyền là bất hợp pháp, bồi thường không thỏa đáng, đưa đến tình trạng vô gia cư, và ý chí nguyện vọng của các nạn không được chính quyền lắng nghe. Mặt khác do hệ thống tư pháp ở nước này chưa độc lập, nên việc kiện tụng giải oan cho người dân sẽ rất khó khăn.

Trước mắt, ông Út Thi, giáo viên dạy tiếng Việt cho trẻ em ở đây kêu gọi sự quan tâm của những người có lòng hảo tâm. Và trẻ em từng là học trò của ông hiện đã thất học vì nơi ở mới này chưa có trường lớp.