Nam Nguyên, phóng viên đài RFA
Sống chung với rầy nâu và dịch vàng lùn lùn xoắn lá, nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long đang thu hoạch rộ lúa Đông Xuân, cùng với tin chính phủ cho phép người dân nghèo được làm vụ 3 thậm chí vụ thứ tư trong năm. Nam Nguyên phỏng vấn tiến sĩ Lê Văn Bảnh, viện phó viện lúa vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long về vấn đề này. Nam Nguyên: Thưa TS đến hôm nay thì đã chắc chắn về kết quả vụ Đông Xuân chưa, sản lượng thế nào?
TS Lê Văn Bảnh: Chúng tôi vừa họp tổng kết vụ Đông Xuân đã chắc chắn thắng lợi rồi. Vụ vàng lùn lùn xoắn lá và rầy nâu tương đối nặng, nhưng sau đó được phục hồi nhờ chỉ đạo tốt của ban chỉ đạo và các nhà khoa học, có thể nói kết quả là tốt.
Đến giờ này (28/3/2007) năng suất bình quân khoảng 6 tấn/ha có nơi đạt 8 tấn/ha, thu họach hiện nay chưa hòan tất nhưng dự kiến sản lượng tòan vụ khỏang 9 triệu tấn.
Nam Nguyên: Thưa TS tình trạng thiếu lao động thu họach, các thợ gặt, đã được giải quyết, khắc phục như thế nào?
TS Lê Văn Bảnh: Đây là vấn đề chúng tôi vẫn đang phải giải quyết. Hiện nay ở một số nơi: thứ nhất, bà con nông dân đã rời nông thôn ra làm việc ở các khu công nghiệp. Thứ hai là chúng tôi cho gieo sạ đồng lọat để né rầy nên khâu lao động nông thôn cũng gặp khó khăn.
Hiện nay ở các khu vực Long An, Tiền Giang lúa đang chín nhưng thiếu người gặt. Một mặt chúng tôi huy động máy móc như máy gặt đập liên hợp, mặc dù có ít máy nhưng chúng tôi cố gắng tận dụng. Đồng thời chúng tôi huy động lực lượng lao động để làm. Tất nhiên thực tế có khó khăn về khâu thu họach, nhưng tới giờ này có thể khẳng định vụ Đông Xuân là thành công.
Nam Nguyên: Giá lúa của nông dân hiện nay như thế nào?
TS Lê Văn Bảnh: Hiện nay giá lúa đang nhích lên, trong khỏang từ 2.800 đồng tới 3.000 đồng/kg.
Nam Nguyên: Thưa ông, kinh nghiệm của vụ Đông Xuân sẽ được áp dụng như thế nào cho vụ Hè Thu, tin tức nói là sẽ rất gay go?
TS Lê Văn Bảnh: Sắp tới đây từ kinh nghiệm của vụ Đông Xuân chúng tôi triển khai tiếp vụ Hè Thu. Hiện nay có phần gay go vì chúng tôi làm theo tinh thần chỉ đạo ban đầu của các nhà khoa học là để tránh rầy nâu thì nên cắt vụ, để tạo khỏang thời gian cần thiết để diệt bớt rầy nâu không cho khu trú trên đồng ruộng tiếp tục gây hại. Nhưng bà con nông dân nói là sau Đông Xuân trước vụ Hè Thu họ làm tiếp vụ ba tức là vụ Xuân Hè, vụ này cắt thì khỏang 300 ngàn hécta cũng rất lớn.
Bà con nông dân không muốn điều này, do đó ban chỉ đạo của Bộ NN&PTNT nói rằng bà con vẫn được làm vụ Xuân Hè, nhưng các nhà khoa học phải hỗ trợ hướng dẫn về vấn đề khoa học kỹ thuật hướng dẫn thời vụ, lúc nào xuống giống với kỹ thuật canh tác cho phù hợp, để bảo đảm phòng tránh rầy nâu và bệnh vàng lùn lùn xoắn lá. Như vậy chúng tôi phải làm về khoa học kỹ thuật cũng như hỗ trợ về giải pháp của Nhà nước để thực hiện vụ Xuân Hè.
Nam Nguyên: Thưa TS, như vậy là có vụ Đông Xuân, Xuân Hè, Hè Thu rồi cả Thu Đông nữa, cả bốn, năm vụ một năm. Điều này không theo đúng hứơng dẫn chỉ đạo và quan điểm của Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long. Vậy thì tương lai các mùa vụ sẽ ra sao, ông nhận định thế nào?
TS Lê Văn Bảnh: Cái này thật là khó đối với các nhà khoa học chúng tôi đã và đang khuyến cáo cắt vụ. Nhưng trên thực tế như tôi vừa trình bày, thứ nhất là ý muốn của bà con nông dân muốn làm vụ ba, làm luá thì bán có giá và dễ bán hơn các loại nông sản khác.
Thứ hai là vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long chia ra rất nhiều vùng sinh thái thành rất khó cắt vụ và chuyển vụ, gồm có các vụ Đông Xuân, Xuân Hè, Hè Thu, Thu Đông và lúa mùa đại loại vậy. Quá nhiều vụ, người ở nứơc ngoái thấy rất là rối sao mà nhiều vụ vậy. Nhưng thực chất ở đây là tùy theo vùng sinh thái, như khi nứơc lũ tràn về thì vùng phía bên trên như Long Xuyên An Giang Châu Đốc và Đồng Tháp thì có thể gieo sạ một cụm khác.
Còn vùng ven biển là nước lũ xúông chậm nhưng nứơc mặn lại lên nhanh thành ra do đó phải theo thời vụ khác. Thực tế cắt vụ rất khó, nhưng có thể chuyển vụ dùng giống lúa ngắn ngày tạo nên khỏang trống để vệ sinh đồng ruộng cày ải xử lý cho sạch mầm bệnh.
Các nhà khoa học mong muốn người dân chỉ làm hai vụ thôi, nếu được vậy thì việc phòng chống dịch bệnh rất là dễ dàng. Nhưng tuy nhiên ý muốn của người dân và thực tế các vùng sinh thái trộn lẫn như vậy, do đó phải tùy vùng tùy nơi mà có sự chỉ đạo cho phù hợp.
Nam Nguyên: Cảm ơn Tiến sĩ Lê Văn Bảnh phó viện trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long.