Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Ngày Quốc tế Phụ nữ 8 tháng 3
2008 nối tiếp những năm đầu tiên của thế kỷ 21. Sau hàng thập niên được cổ súy và tôn vinh, bình đẳng giới đã tiến đến mức nào trên toàn cầu và Việt Nam nói riêng?
Nhân Ngày Quốc Tế Phụ Nữ năm nay, các tổ chức quốc tế về nhân quyền từơng trình rằng đến nay đến nay nhiều quốc gia đã đạt được tiến bộ lớn lao về bình đẳng giới, đặc biệt về một số lãnh vực như giáo dục và sức khoẻ, tuy nhiên sự tiến triển này chưa đồng bộ, và vẫn còn nhiều cách biệt giữa chính sách và thực hành.
Bình đẳng giới vẫn còn là một vấn đề của nhiều xã hội. Vai trò và cương vị của nữ giới nói chung vẫn thuộc vào thứ yếu và phụ nữ tại nhiều nước vẫn chưa được xem ngang hàng với phái nam về nhiều phương diện, trong đó có hôn nhân và đời sống gia đình.
Bình đẳng giới hiện là một trong 8 Mục Tiêu Phát Triển Thiên Niên Kỷ của Liên Hiệp Quốc, đã được thế giới nhìn nhận, và trong tuyên cáo quốc tế về vấn đề Dân Số Thế Giới năm 2005, được nhấn mạnh là yếu tố hàng đầu trong việc đạt 7 mục tiêu còn lại.
Bình đẳng Nam - Nữ tại Việt Nam
Là một trong các quốc gia hưởng ứng chương trình này, Việt Nam đã có những nỗ lực tranh đấu cho bình quyền trong ít năm trở lại đây. Bình đẳng giới được đề cao và các cố gắng san bằng cách biệt quyền lợi giới tính được ghi nhận. Một số đoàn thể được thành lập nhằm giúp phụ nữ thoát các bất công, ngược đãi.
Đến nay, nữ giới nói chung cảm nhận ra sao về hiện tình của bình quyền ở Việt Nam về phương diện hôn nhân?
Chị Oanh, một phụ nữ trẻ lập gia đình đã 4 năm, ngụ tại quận Long Biên (Hà Nội) cho hay trước giờ vẫn được người phối ngẫu quí trọng, và những người chung quanh cũng cùng cảnh ngộ:
"Nhà em thì tất cả hết sức bình đẳng. Ai cũng bận cho nên ai rỗi thì sẽ làm việc nhà. Đại khái là chia nhau làm ạ. Em thấy mọi thứ quanh em hết sức bình thường, không có cái gì là dấu hiệu như kiểu phụ nữ không được tôn trọng cả. Tất cả những người em quen, cả quanh chổ em ở thì em thấy mọi việc hết sức bình thường, mọi người đều được tôn trọng."
Thuộc hoàn cảnh tương tự như người phụ nữ trẻ ở Hà Thành, một nữ y tá tên Kim ở huyện Mỹ Hào (tỉnh Hưng Yên) nói:
"Phụ nữ thời nay khác ngày xưa rồi. Phụ nữ người ta bình đẳng rồi, không như thuở ngày xưa. Trong nhà vợ chồng cùng làm, cũng bảo ban làm ăn, rồi dạy dỗ con cái. Phụ nữ được tôn trọng hết đó chứ."
Vẫn còn nhiều phụ nữ bị kỳ thị, bạo hành
Trong những thập niên gần đây thế giới khẳng định rằng bình đẳng giới là vấn đề nhân quyền, và phụ nữ cần được sống trong danh dự, không bị áp bức.
Trên thực tế phụ nữ tại nhiều nơi vẫn là nạn nhân của nhiều hình thức kỳ thị hoặc bạo hành. Họ bị xúc phạm, hành hạ thể xác hoặc tinh thần trong bất cứ môi trường nào, từ học đường, nơi làm việc cho đến ngay cả trong gia đình và cuộc sống lứa đôi.
Trình bày của Nga, một người nội trợ trẻ tại Quận 3 Sài Gòn, đang trong giai đoạn ly thân, cho thấy Việt Nam chưa thoát khỏi tình trạng này:
"Em thấy đàn ông bên đây có một phần họ coi thường phụ nữ. Đi làm về họ ăn chơi, không để ý gì tới gia đình hết trơn đó. Nhiều khi nếu có người khác bên ngoài thì họ về họ cứ kiếm chuyện với lại vợ con. Hầu như là đa số không có quan tâm tới vợ con.
Em thấy bạn bè của em, em hỏi thăm người nào thì cũng giống như tình trạng như em vậy đó. Vợ chồng sống không hạnh phúc. Họ có tiền thì họ đi vui chơi, nhậu nhẹt, rồi vô mấy cái quán cà phê- bia ôm gặp những cô gái trẻ, nếu mà họ thích thì họ về họ bỏ vợ bỏ con, họ kiếm chuyện đánh vợ đánh con, làm cách nào đó để bỏ vợ bỏ con mà đi theo những cô gái đó."
Nhìn chung, bình quyền trong cuộc sống hôn nhân ở Việt Nam hiện nay đang trên đà tiến triển, tuy nhiên không đồng đều, mà mức độ nhanh chậm tuỳ thuộc vào một vài yếu tố. Nữ bác sĩ Kim Hoàng ở quận Bình Thạnh (Sài Gòn) minh hoạ:
"Vấn đề phụ nữ đựoc tôn trọng hay không, theo tôi thấy thì có một số chuyển biến, nhứt là ở thành phố; còn ở nông thôn thì có lẽ tình hình cải thiện kém hơn. Coi như là cái quan niệm phong kiến trọng nam khinh nữ ngày xưa ở nông thôn không thấy chuyển biễn rõ ràng.
Cũng có một số có vẻ như là có một tính chất hơi hình thức một tí, tức là trong ngày 8 Tháng 3 thì mọi người làm việc như là tặng hoa, tặng quà, và có những biểu lộ tình cảm nhiều hơn. Còn bình thương, ngày thường thì không có cái gì thay đổi.
Ở giới trẻ thì tôi nghĩ vấn đề tôn trọng phụ nữ thì thoáng hơn, tại vì cái quan niệm của thế hệ trẻ sau này có lẽ là nó được coi như là cập nhật những thông tin trên mạng hoặc là nó có như thế nào đó mà cái tình hình tôn trọng phụ nữ ở giới trẻ có vẻ như là nhiều hơn ở lứa tuổi trung niên, có lẽ vấn đề quan niệm nam - nữ thoáng hơn.
Tham dự Hội Nghị Thúc Đẩy Quyền Phụ Nữ, tổ chức tại Vương Quốc Bỉ nhân Ngày Quốc Tế Phụ nữ 2008, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Condoleeza Rice và hàng chục nhà lãnh đạo nữ của thế giới mới đây lên tiếng kêu gọi bình quyền cho phụ nữ, nhắc lại tầm quan trọng của bình đẳng giới.
Gia đình là đơn vị căn bản của xã hội, là nền tảng quyết định vai trò cũng như cương vị của các thành viên ngoài xã hội, trong đó có phụ nữ . Có dấu hiệu cho thấy bình quyền trong đời sống hôn nhân và gia đình đang được thế giới cổ súy bởi các ích lợi đối với nhân quần, xã hội.