Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Chủ quyền khu vực quần đảo Trường Sa từ nhiều năm nay là đề tài tranh chấp giữa nhiều nước trong vùng mà Việt Nam là một. Mới vài hôm trước Tết Đinh Hợi, Đài Loan mở một cuộc tập trận gần đảo Ba Bình trong vùng thuộc lãnh thổ của Việt Nam.
Nhã Trân phỏng vấn Giáo sư Nguyễn Văn Canh, một Tiến sĩ Luật về công pháp quốc tế từng có bài tham luận về vấn đề lãnh hải của Việt Nam.
Nhã Trân: Vào hai ngày 12 và 13 tháng 2, tức vài hôm trước tết, Đài Loan mở cuộc diễn tập quân sự bắn đạn thật trong khu vực quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Từ trước, Đài Loan đã chiếm nhóm đảo Ba Bình-Nam Yết, của Trường Sa. Giáo sư vui lòng cho biết về hành động của họ có xâm phạm lãnh hải Việt Nam không?
Giáo sư Nguyễn Văn Canh: Đài Loan từ lâu đã chiếm giữ đảo Ba Bình của Việt Nam và từ hơn 10 năm nay đã có một số hoạt động trong vùng này. Hành động của họ chắc chắn là vi phạm chủ quyền của Việt Nam.
Tôi cũng được biết rằng từ năm 1994 Trung Quốc đã gửi một phái đoàn sang Đài Loan để bàn luận về vấn đề chủ quyền của quần đảo Trường Sa. Hai bên đã đồng ý rằng Trung Quốc có chủ quyền khu vực này. Tuy kình địch với nhau nhưng họ đã đồng ý rằng phần đảo mà Đài Loan tập trận thuộc chủ quyền của Trung Quốc.
Nhã Trân: Từ năm 1997, chuyên viên Viện nghiên cứu Academia Sinica của Đài Loan Cheng Yi Lin từng đưa ra nhận định về chính sách của đảo quốc này về biển Đông.
Nhận xét này chỉ đúng một phần thôi, vì Trung Quốc hiện đã chiếm tới 8 đảo trong khu vực này, Việt Nam có chủ quyền trên 21 đảo và Mã Lai cũng chiếm một số đảo, trong khi Đài Loan chỉ có chủ quyền trên 1 đảo mà thôi.
Theo phân tích của ông Lin, Đài Loan cố gắng ngăn chặn sự bành trướng của Trung Quốc ở vùng biển Đông, vì vậy cố gắng nắm kiểm soát vùng đảo Trường Sa càng nhiều càng tốt, dẫn tới việc tranh giành chủ quyền với các nước trong khu vực. Giáo sư có nghĩ rằng nhận định này chính xác?
Giáo sư Nguyễn Văn Canh: Nhận xét này chỉ đúng một phần thôi, vì Trung Quốc hiện đã chiếm tới 8 đảo trong khu vực này, Việt Nam có chủ quyền trên 21 đảo và Mã Lai cũng chiếm một số đảo, trong khi Đài Loan chỉ có chủ quyền trên 1 đảo mà thôi.
Thông cáo chung 1992
Nhã Trân: Ông Cheng Yi Lin đồng thời cũng cho rằng Đài Loan vì không muốn phải chờ đàm phán với Việt Nam về vấn đề chủ quyền Trường Sa, nên ngang nhiên hoạt động lui tới quần đảo này từ vài năm nay, bất chấp thông cáo chung Manila năm 1992 về biển Đông, đã được thoả thuận bởi nhiều nước trong vùng.
Theo Giáo sư điều này có đúng không, và hành động của Đài Loan có vi phạm thông cáo chung 1992 không?
Giáo sư Nguyễn Văn Canh: Theo thông cáo này thì các phía đối xử với nhau trong tinh thần tôn trọng. Theo đó thì các hành động của Đài Loan đã vi phạm thông cáo 1992.
Còn nhận xét ấy, tôi cho là không hẳn như vậy, vì Đài Loan không cân xứng với Trung Quốc trong vấn đề chủ quyền khu quần đảo Trường Sa. Đài Loan lại đã thoả thuận với Trung Quốc, nhìn nhận chủ quyền của Trung Quốc trong vùng này.
Ngoài ra, Việt Nam từ hồi cuối năm 2005 đã thoả thuận cho Trung Quốc khai thác dầu khí trong vùng. Thủ tứơng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã qua Trung Quốc để thảo luận về vấn đề này. Tôi thấy rằng Việt Nam cứ để yên, nhìn lãnh hải mất dần mà thôi.
Chỉ cho có lệ
Nhã Trân: Phía Việt Nam đã phản đối Đài Loan xâm phạm chủ quyền của Việt Nam trong vùng này qua việc tiếp tục quấy nhiễu quần đảo Trường Sa. Theo Giáo sư Việt Nam có thể làm gì thêm để ngăn chặn những vụ xâm phạm tương tự trong tương lai?
Giáo sư Nguyễn Văn Canh: Hành động vừa rồi của Đài Loan, theo tôi, có ý là để dằn mặt Việt Nam, và đã xâm phạm lãnh hải Việt Nam. Chính phủ Việt Nam chỉ lên tiếng cho có lệ mà thôi, thay vì có hành động cụ thể.
Ngoài ra, Việt Nam từ hồi cuối năm 2005 đã thoả thuận cho Trung Quốc khai thác dầu khí trong vùng. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã qua Trung Quốc để thảo luận về vấn đề này. Tôi thấy rằng Việt Nam cứ để yên, nhìn lãnh hải mất dần mà thôi.
Nhã Trân: Xin cảm ơn Giáo sư Nguyễn Văn Canh về cuộc phỏng vấn này.