Phòng ngừa bệnh tật trong dịp Tết

2008-02-09
Email
Ý kiến của Bạn
Chia sẻ
In trang này
  • In trang này
  • Chia sẻ
  • Ý kiến của Bạn
  • Email

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Lời đầu tiên Trà Mi xin kính chúc quý vị thính giả khắp nơi một Năm Mới bình an thịnh vượng, đặc biệt là luôn được dồi dào sức khoẻ, và cũng xin đừng quên cùng chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống sáng Thứ Năm hàng tuần cập nhật những kiến thức bổ ích để giữ gìn sức khoẻ quý vị nhé.

CandyFoodNewYear200.jpg
Nhiều gia đình Việt Nam đang chuẩn bị sắm sửa cho các ngày Lễ, Tết. AFP PHOTO.

Ba ngày Xuân là dịp mọi người tự thưởng cho mình những phút vui chơi ăn uống thoải mái bên người thân và bè bạn, nhưng để có được một Mùa Xuân vui tươi lành mạnh chúng ta cũng cần phải lưu ý đề phòng bệnh tật nữa. Trong Chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống hôm nay, Bác sĩ Nguyễn Ý Đức từ Bang Texas (Hoa Kỳ) sẽ mang đến quý vị những lời khuyên từ giới chuyên môn về cách xử trí và phòng tránh đối với những căn bệnh thường gặp ngày Tết.

Trà Mi : Xin chào Bác sĩ Nguyễn Ý Đức. Rất hân hạnh gặp Bác Sĩ vào ngày đầu năm và chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống kỳ này cũng may mắn là rơi đúng vào sáng Mùng Một Tết ở Việt Nam. Những ngày đầu năm mà nói tới bệnh tật cũng không được vui lắm, nhưng mà chúng ta không thể không lưu ý đến việc bảo vệ sức khoẻ trong những thời điểm gọi là ăn chơi thoải mái của những ngày Tết, phải không ạ! Như vậy thì xin hỏi thăm Bác Sĩ những cách để bảo vệ sức khoẻ trong dịp ăn chơi ngày Tết thì cần lưu ý những điều gì ạ?

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Dạ thưa quý vị, chúng tôi thấy cô Trà Mi rất thực tế và rất tốt bụng khi lựa chọn đề tài này để làm quà cho bà con người Việt mình trong dịp Tết, là tại vì trong những ngày Tết thì bệnh tật cũng vẫn xảy ra, nhưng mà theo chúng tôi thì ngộ độc thức ăn là bệnh thường thấy mà mọi người cần phải quan tâm và phòng tránh.

Thì có thể từ miếng bánh chưng, hoặc chả lụa, hoặc miếng mứt, miếng trái cây bày sẵn trên bàn khi tới nhà nhau để chúc Tết, rồi đến những tiệc tùng linh đình tại nhà hàng tửu quán, ăn uống như vậy nhiều khi cũng xô bồ, vội vàng, và thực phẩm nấu nướng chưa kịp chín, cất giữ trong những điều kiện không an toàn, và tất cả đều là những rủi ro đưa tới ngộ độc do thức ăn, nước uống.

Ngộ độc thức ăn có thể do hoá chất độc hại, nhưng mà quan trọng và thường thấy hơn cả vẫn là các vi khuẩn gây ra. Tất nhiên chúng ta biết rằng rất nhiều loại vi khuẩn khác nhau, chúng nhởn nhơ rải rác trong môi trường ta sống và chỉ chờ cơ hội để xâm nhập cơ thể con người, cũng như xâm lấn vào thực phẩm, đặc biệt là những thực phẩm bán ở giữa chợ bụi bặm ruồi bu, hoặc là khi mua về nhà mà để ngoài bếp nóng ẩm, hoặc là những thực phẩm đang nấu mà không cất giữ cẩn thận, và cả những thực phẩm làm sẵn như bánh chưng, bánh tét, giò chả, mắm tôm, mắm tép. Lại còn vi khuẩn từ bàn tay dơ bẩn của người phục vụ, nhân viên nhà bếp, từ nồi niêu soang chảo, dao thớt, bát dĩa chưa kịp rửa.

Và thưa quý vị, cả từ bàn tay của chính chúng ta nữa. Đó là những nguyên do gây ra tiêu chảy, nôn mửa, mất cân bằng muối khoáng, khô nước, suy nhược cơ thể, và có thể đưa tới tử vong.

Các khoa học gia tại Đại Học Utah (Hoa Kỳ) đã khám phá ra rằng ngộ độc thực phẩm có thể đưa tới cao huyết áp, suy thận, viêm khớp, viêm tuyến tuỵ, và tê liệt cơ bắp cả mươi hai mươi năm sau. Nhiều người cứ nghĩ rằng sau khi hết ngộ độc, tiêu chảy là hết bệnh, tuy nhiên, hậu quả lâu dài của ngộ độc thực phẩm rất là quan trọng nhưng chưa được nghiên cứu một cách sâu rộng.

Các khoa học gia tại Đại Học Utah (Hoa Kỳ) đã khám phá ra rằng ngộ độc thực phẩm có thể đưa tới cao huyết áp, suy thận, viêm khớp, viêm tuyến tuỵ, và tê liệt cơ bắp cả mươi hai mươi năm sau. Nhiều người cứ nghĩ rằng sau khi hết ngộ độc, tiêu chảy là hết bệnh, tuy nhiên, hậu quả lâu dài của ngộ độc thực phẩm rất là quan trọng nhưng chưa được nghiên cứu một cách sâu rộng.

Ngoài ra lại còn nhậu nhẹt say xỉn, tai nạn xe cộ thương tích, gãy chân gãy tay, chết người, cũng là những bệnh thường xảy ra trong những ngày vội vàng đua nhau đi vui Xuân, mừng Tết.

Cách xử trí

Trà Mi : Thưa Bác Sĩ, nói đến ngộ độc thức ăn thì đây là vấn đề rất nóng bỏng trong xã hội Việt nam ngày nay nhưng mà cũng chưa có cách giải quyết hữu hiệu để bảo đảm sức khoẻ cho người dân khi ăn uống, nhứt là những ngày Tết là thời gian ẩm thực rất nhiều, thì xin Bác Sĩ một vài lời khuyên khi bị ngộ độc thực phẩm, cách xử trí như thế nào ạ?

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Khi mà chúng ta đã bị tiêu chảy và nôn mửa thì thứ nhất là đừng tiếc rẻ thức ăn mà hãy vứt bỏ ngay những thức ăn mà chúng ta nghi ngờ là có thể gây ra trúng độc. Thứ hai là cần phải nghỉ ngơi để cho cơ thể khỏi bị mỏi mệt.

Thứ ba, uống nhiều nước muối khoáng. Nếu có thể được, có thể uống những loại thuốc có chất bismuth, thí dụ Pepto-Bismol, để cầm tiêu chảy. Quan hệ hơn cả vẫn là đi bệnh viện hoặc đi bác sĩ khi trong người cảm thấy nóng sốt, hoặc là trong phân có lẫn máu, hoặc khi ói mửa liên tục, hoặc khi có dấu hiệu thiếu nước ví dụ như khô miệng, đi tiểu ít hoặc chóng mặt, hoặc khi bệnh kéo dài 3 ngày, là tại vì chỉ có ở bệnh viện thì các bác sĩ mới có thể truyền dịch và cho uống thuốc kháng sinh để cấp cứu .

Trà Mi : Dạ. Đó là cách xử trí khi ngộ độc thức ăn, chứ còn nói về biện pháp phòng ngừa để khỏi mắc phải những triệu chứng tai hại đó thì như thế nào, thưa Bác Sĩ?

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Có một số phương thức hết sức giản dị mà mọi người có thể áp dụng để tránh ngộ độc do thực phẩm, nước uống. Thứ nhất, vấn đề nấu chín các món ăn, nhất là gà - thịt - cá - tôm - cua - sò - hến. Nấu chín như vậy là chúng ta có thể tiêu diệt được vi khuẩn và nhất là với nhiệt độ từ 60 cho tới 80 độ C.

Thứ hai, đừng để lẫn thực phẩm tươi với nhau, như thịt cá với rau, vì vi khuẫn có thể chuyển từ món ăn này sang món ăn kia. Và cúng không bao giờ đặt chung thực phẩm chưa chế biến với thực phẩm đã nấu chín.

Thứ ba, cất giữ thực phẩm nơi mát và không ẩm ướt.

Thứ tư, cần phải rửa dao thớt mỗi lần cắt thái thực phẩm sống để tránh lưu nhiễm vi khuẩn trên những dụng cụ đó.

Thứ năm, làm tan giá thực phẩm một cách an toàn, thí dụ như để trong tủ lạnh, hoặc trong lò vi sóng, hoặc trong nước đá rồi sau đó thì nấu nướng ngay chớ không nên để lâu.

Thứ sáu, những thực phẩm đã nấu mà chưa ăn thì cần được đậỵ kín để tránh ruồi bu kiến đậu và bụi khỏi bám vào đó. Nếu có điều kiện thì nên cất trong tủ lạnh.

Chúng ta biết rằng khí hậu ẩm ở Miền Bắc với mưa phùn và nắng ấm ở Miền Nam là các cơ hội tốt để cho vi khuẩn sinh đẻ trong món ăn.

Điểm thứ bảy mà chúng tôi muốn nhắc nhở là rửa sạch hoặc là bóc vỏ trái cây trước khi ăn là tại vì trên vỏ trái cây có nhiều vi khuẩn cũng như hoá chất bám vào đó. Thư tám, vê nước uống thì đề nghị uống những nước đã khử trùng, thí dụ như đun sôi để nguội.

Điểm thứ chín, rất là dễ dàng nhưng mà rất quan trọng, là chúng ta cần phải rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi làm bếp, trước khi ăn cơm, sau khi dùng nhà vệ sinh, để phòng tránh lây lan bệnh nhiễm từ vật này sang vật khác.

Chúng ta không biết rõ là họ chế biến ra làm sao, thành thử nếu mà chúng ta có thể nấu những món ăn ở nhà để ăn uống, tự nấu thì vẫn tốt hơn là thức ăn nấu sẵn. Đó là điểm thứ nhất. Điểm thứ hai, với những thức ăn mua sẵn, chúng ta nên mua ở những tiệm mà chúng ta có thể tin tưởng một chút và nhu vậy có thể tránh được sự ngộ độc không những do vi khuân mà còn do hoá chất độc hại.

Và đặc biệt năm nay thì chúng tôi xin lưu ý là không tiêu thụ các loại trái cây không đúng mùa, là vì chúng đều được bảo quản bằng những hoá chất độc hại.

Lời khuyên

Trà Mi : Thưa, nói về hoá chất độc hại thì Trà Mi cũng liên tưởng đến những món thực phẩm đã được chế biến sẵn ở Việt Nam thì hầu như không có món nào là không có phụ gia thực phẩm, phải không thưa Bác Sĩ? Không biết lời khuyên của Bác Sĩ với bà con nhân ngày Tết khi mà sử dụng bánh chưng, bánh tét nấu sẵn, hoặc là dưa hành, củ kiệu, và thậm chí hột dưa hay là mứt chẳng hạn.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Dạ vâng. Chúng tôi cũng cảm thấy đau lòng mà phải thưa rằng những món ăn ở Việt Nam hiện thời bây giờ thì nó có nhiều cái gây ra rủi ro, là tại vì bây giờ việc sử dụng các hoá chất độc hại để bảo quản cũng như là để làm cho món ăn trông có vẻ tươi và đẹp hơn, thì những hoá chất đó đều là độc hại.

Chúng ta không biết rõ là họ chế biến ra làm sao, thành thử nếu mà chúng ta có thể nấu những món ăn ở nhà để ăn uống, tự nấu thì vẫn tốt hơn là thức ăn nấu sẵn. Đó là điểm thứ nhất. Điểm thứ hai, với những thức ăn mua sẵn, chúng ta nên mua ở những tiệm mà chúng ta có thể tin tưởng một chút và nhu vậy có thể tránh được sự ngộ độc không những do vi khuân mà còn do hoá chất độc hại.

Dù rằng ăn một chút xíu thì nó cũng vẫn có thể gây ra ngộ độc, nhất là đối với các em bé thí dụ như mút kẹo hạt dưa. Chúng ta thấy trên võ hạt dưa có màu đỏ tươi rất đẹp nhưng thực tình hoá chất nằm ở trên đó chứ không có cách nào để hạt dưa có thể có màu tươi đẹp đỏ au như vậy.

Trà Mi : Vâng. Và Trà Mi được biết là các loại nem chả, các loại mắm khi người ta làm để muốn giữ đựoc độ lâu, độ giòn, độ tươi của món thực phẩm đó thì người sản xuất không ngần ngại bỏ hàn the vào đó.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Vấn đề hàn the là vấn đề rất quan hệ tại vì hàn the gây ra rất nhiều tổn thương cho cơ thể, nhất là đối với tế bào thần kinh. Đó là không kể những khó khăn về vấn đề tiêu hoá là gây ra tiêu chảy, nôn mửa, hoặc những trường hợp nóng sốt mà chúng ta không thể ngờ trước được.

Trà Mi : Vâng. Thưa Bác Sĩ, Tết cũng là thời điểm ẩm thực thoải mái, xin Bác Sĩ vài lời khuyên đặc biệt dành cho những người bị những căn bệnh cần cẩn trọng trong việc ăn uống, chăng hạn bệnh gan, tiểu đường, hay cao huyết áp, thì những đối tượng này cần lưu ý những gì ạ?

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Đối với những vị đang bị những chứng bệnh mà cô Trà Mi vừa nêu ra thì lời khuyên đầu tiên của chúng tôi gửi đến quý vị là hãy uống thuốc đều đặn theo đúng chỉ định của bác sĩ, đừng tự ngưng khi thấy bệnh thuyên giảm. Điểm thứ hai là nếu quý vị đang bị viêm gan, thí dụ viêm gan A, B, C v.v. tuyệt đối không uống rượu,. dù rượu ngâm lộc hưu, cao hổ cốt, hoặc rượu sâm nhung bổ thận, là tại vì nếu chúng ta tiếp tục chén chú chén anh cho tới cạn chai thì thưa quý vị, các chức năng của gan sẽ mau suy yếu và có thể có nguy cơ xơ cúng gan cũng như là ung thư gan.

Đối với quý vị đang bị cao huyết áp nên bớt ăn thịt mỡ, dưa hành, cà muối, tại vì trong những món ăn đó có rất nhiều muối cũng như rất nhiều chất béo và có thể gây nguy hại cho cơ thể của chúng ta và làm huyết áp chúng ta lên cao. Đối với quý vị đang bị tiểu đường nên giới hạn tiêu thụ các loại chè như đậu xanh, đậu đỏ, bánh ngọt, nước ngọt có hơi,

Uống rượu

Trà Mi : Dạ. Nói về việc uống rượu, uống bia ngày Tết thì chắc không những các bệnh nhân gan hay tiểu đường, cao huyết áp mà những thanh niên tự tin là mình không có vấn đề về sức khoẻ cũng nên lưu ý mà tiết chế đó Bác Sĩ.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Vâng. Rượu gây ra rất nhiều ảnh hưởng tai hại cho cơ thể con người như bị suy gan, viêm gan, rồi có thể ung thư gan. Thành ra vấn đề rượu cần phải giới hạn tới tối đa nếu có thể được thì bỏ hẳn, nhất là đối với quý vị đang có các bệnh mãn tính. Nồng độ rượu của bia thì ít hơn là rượu mạnh, nhưng khi ăn nhậu thì người ta có thể uống tới vài ba chục chai bia, tức là mỗi người có thể đến mươi mười lăm chai bia, thế nếu mà khi cộng lại với nhau thì nồng độ rượu chắc là lên rất cao. Và nếu chúng ta cứ tiếp tục say xỉn như vậy thì chắc là lá gan của chúng ta cũng mau bị tiêu hao lắm.

Ngoài ra, trong dịp Tết thì thời tiết là mùa lạnh, và mùa lạnh là cơ hội rất dễ dàng cho các virus và vi khuẩn gây bệnh lây lan từ người này sang người khác, tại vì chúng ta có những cơ hội gặp gỡ nhau thì chuyện lây lan bệnh cũng dễ dàng hơn. Bởi vậy,. thư nhất, trong khi chúng ta tiếp xúc với nhau thì chúng ta cũng nên giữ gìn một chút xíu, tránh những trường hợp virus hay vi khuẩn từ người này bay vào không khí và truyền sang người khác khi họ tiếp xúc với nhau.

Trà Mi : Chúng ta vừa bàn qua những bệnh về đường tiêu hoá, nhưng ngoài ra Trà Mi cũng thấy là thời điểm Tết cũng là cơ hội cho các bệnh về đường hô hấp phát triển vì là thời tiết giao mùa đó Bác Sĩ. Xin Bác Sĩ cho biết thêm những kiến thức cơ bản để phòng ngừa những căn bệnh như là viêm họng, cảm lạnh, hoặc cúm, đặc biệt là cúm gà, trong thời điểm ngày Tết ạ.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Vâng. Thực ra vấn đề cúm gà thì hiện thời bây giờ chưa có cách nào gọi là phòng ngừa hay chích ngừa cho con người, tuy nhiên có một điểm là chúng ta nên tránh ăn thịt gà mà chúng ta nghi ngờ có thể bị nhiễm vi khuẩn, không những bị nhiễm đối với siêu vi của cúm gà mà còn có thể bị nhiễm với những loại vi khuẩn khác.

Ngoài ra, trong dịp Tết thì thời tiết là mùa lạnh, và mùa lạnh là cơ hội rất dễ dàng cho các virus và vi khuẩn gây bệnh lây lan từ người này sang người khác, tại vì chúng ta có những cơ hội gặp gỡ nhau thì chuyện lây lan bệnh cũng dễ dàng hơn. Bởi vậy,. thư nhất, trong khi chúng ta tiếp xúc với nhau thì chúng ta cũng nên giữ gìn một chút xíu, tránh những trường hợp virus hay vi khuẩn từ người này bay vào không khí và truyền sang người khác khi họ tiếp xúc với nhau.

Điểm thứ hai, chúng ta cần mặc quần áo ấm để tránh bị cảm lạnh. Hoặc có những trường hợp virus hay vi khuẩn có thể lây lan một cách dễ dàng khi chúng ta ho hoặc hắt hơi thì vi khuẩn có thể bay vào không khí. Nếu chúng ta đã bị những trường hợp cảm cúm như vậy rồi thì chúng ta nên nghỉ ngơi một cách đầy đủ. Những bệnh do virus chỉ kéo dài chừng độ một tuần lễ hay mười ngày là đã hết. Riêng đối với những bệnh do vi khuẩn gây ra thì phải cần dùng kháng sinh.

Trà Mi : Thay mặt quý thính giả của Đài Á Châu Tự Do, xin chân thành cảm ơn sự cộng tác rất nhiệt tình và thường xuyên của Bác Sĩ trong suôt năm qua đối với chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống, và cũng nhân dịp này xin kính chúc Bác Sĩ một Năm Mới đầy niềm vui và may mắn.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Dạ vâng. Xin cảm ơn cô Trà Mi. Và chúng tôi cũng xin kính chúc cô Trà Mi cũng như quý vị thính giả Tân Xuân Vạn Hạnh.

Trà Mi : Vâng. Và phải lưu ý bảo vệ ức khoẻ trong

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức : Vâng. Và phải lưu ý bào vệ sức khoẻ trong những ngày Tết đó, thưa quý vị thnh giả.

Trà Mi : Dạ vâng. Cảm ơn Bác Sĩ rất nhiều.

Chương trình "Sức khoẻ và đời sống" tuần này xin dừng lại tại đây. Hẹn tái ngộ cùng quý vị và các bạn vào tuần sau. Trà Mi kính chào.

Ý kiến (0)
  • In trang này
  • Chia sẻ
  • Email