Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Tại Việt Nam, tai nạn về điện mỗi năm gây thiệt mạng hoặc thương tật suốt đời cho hàng trăm người. Vấn đề an toàn về sử dụng điện lâu nay không được quan tâm đúng mức, do đó các rủi ro không ngừng tiếp diễn. Làm thế nào để tránh tai biến này? Nhã Trân tìm hiểu vấn đề và trình bày.
Những tin về điện giật đến chết hoặc bị thương cho người; điện chạm làm cháy hộ, cháy phố gây tang tóc, phá sản cho láng giềng… đã từ rất lâu trở thành phổ biến. Những vụ nghiêm trọng, hay xảy ra ở thành phố thỉnh thoảng được báo chí đăng tải trong khi những chuyện diễn ra tại các vùng xa xôi thường chỉ được người địa phương biết đến. Nếu tất cả hậu quả rủi ro về tiếp xúc với điện được báo cáo, con số chính xác về nạn nhân có lẽ sẽ khiến người ta quan tâm hơn đến việc ngăn ngừa loại tai nạn này.
Những rủi ro chết người
Trong thời đại bây giờ điện là một nhu yếu của con người, nhất là người dân thành phố. Điều này không có nghĩa là người dân thôn quê không cần hoặc không thích dùng điện, nhưng chỉ vì nhiều vùng hẻo lánh không được cung cấp sản phẩm này mà thôi. Đối với những người đã quen dùng thì điện không thể thiếu trong cuộc sống.
Từ cung cấp ánh sáng đến vận hành máy móc các loại, điện thường là nguyên tố chính. Từ phạm vi đơn giản tới bình diện rộng của nhiều sinh hoạt hàng ngày, điện có mặt chung quanh chúng ta và đã trở thành một trợ giúp quen thuộc xưa nay. Nói tóm lại khó ai có thể phủ nhận sự hữu ích của điện.
Lợi ích này khiến nhiều người đôi khi quên rằng điện là một con dao hai lưỡi; giúp đó mà cũng hại đó, phù trợ nhiều nhưng tàn hại cũng không ít. Bao người đã mất mạng vì bị giật ở cường độ mạnh, và bao người đã trở nên phế tật suốt đời.
Những rủi ro xẩy ra có nhiều nguyên nhân, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp. Trước hết là việc lắp đặt đường dây, thực hiện do cơ chế điện lực. Kế đến là sự tiếp xúc với điện do người dùng chủ động.
Biện pháp phòng ngừa
Làm sao để thoải mái sử dụng điện mà không có cơ nguy bị tai nạn, làm thế nào để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bản thân cũng như cho người chung quanh? Chúng tôi trao đổi với ông Nguyễn T., một Thạc sĩ điện lực tốt nghiệp ở Mỹ và đã làm việc trong ngành gần 30 năm nay. Trước hết, chuyên viên này nói an toàn về điện bao gồm việc sắp đặt hệ thống phân phối hợp lý và cố gắng tránh phơi bày để có thể giảm thiểu tối đa các hệ quả:
“Ở Việt Nam vấn đề chôn điện ngầm không có, cho nên cứ giăng đại. Đứng ngay ban công là thấy dây điện trước mặt, nhiều khi chỉ ra chừng 1 thước cách nhà, cho nên vấn đề điện rất là nguy hiểm”.
Trả lời câu hỏi việc lập hệ thống ngầm có quá tốn kém không, và có khả thi ở Việt Nam không, ông T. cho rằng điều này có thể làm được nếu nhà nước quyết tâm, và phí tổn không là gì so với lợi ích lâu dài cho dân, nước. Được hỏi về độ an toàn trong tiếp xúc và sử dụng điện của người tiêu dùng trong nước lâu nay, ông nói:
“Thường thường ở Việt Nam cầu chì được làm ở ngay chỗ công tắc, cho nên vấn đề an toàn không có. Cái chỗ miếng gỗ nhỏ người ta gắn cầu chì vào đó, khi cầu chì bị đứt họ bỏ vào dây kẽm của mấy gói thuốc lá; cho nên rất là nguy hiểm. Hoặc là dây điện trong nhà, người ta muốn chôn chỗ nào thì chôn, muốn đi chỗ nào thì đi, không có rõ ràng.
Về vấn đề an toàn của người dân, những công ty điện hoặc nhà nước phải làm sao cho lên hàng đầu, như vấn đề tránh hoả hoạn, vì dây điện nếu nó mà nẹt lửa thì rất là nguy hiểm. Nhà cửa Việt Nam mình cứ sát với nhau, rồi nhà này câu điện qua nhà kia. Đúng nguyên tắc thì người dân không nên làm như vậy, nhưng khổ là nhà phía trước có điện, nhà phía sau cũng muốn có cho nên cứ mướn thợ điện kiểu không có tay nghề cao, cứ chuyền điện từ nhà này qua nhà kia, cho nên cũng khó nói lắm”.
Tình trạng an toàn lưới điện
Chuyên viên này cho rằng việc câu điện từ lối xóm nếu có thể cải thiện thì tránh được các nguy cơ bị điện giật, cháy nhà, cháy phố.
Hiện nay báo cáo từ nhiều tỉnh, thành cho thấy có hàng trăm, hàng ngàn trường hợp vi phạm hành lang an toàn lưới điện cao thế, do nhiều hộ xây nhà lấn ra mặt đường hoặc các doanh nghiệp dựng bảng quảng cáo, hộp đèn sát vào dây dẫn điện, đôi khi cách dây điện không tới nửa mét. Nhiều người đã trở thành nạn nhân oan uổng của các hành vi này, trong khi tác nhân gây tai nạn tiếp tục hành động một cách vô tư.
Nhiều ty điện lực cho hay tình trạng vi phạm an toàn về điện ngày càng tăng, và đáng quan tâm là ngay cả chính quyền cũng vi phạm, điển hình là vụ các hộ dân ở huyện Tuy Phước được cấp đất xây nhà ngay dưới đường dây điện cao thế hồi năm ngoái.
Cho đến giờ chưa có biện pháp giải quyết hữu hiệu nào về các vi phạm vừa kể, và người dân trong nước phải phó mặc rủi may cho số mệnh vì không thể kiểm soát, hoặc không kiểm soát cung cách dùng điện cho an toàn.