Nhân quyền và phụ nữ Việt Nam tại Campuchia

Nguyễn Bình, thông tín viên RFA

Tại Campuchia hiện nay có nhiều người Việt mặc dù sống lâu đời tại đây nhưng vẫn không được nhập quốc. Một số nhà hoạt động nhân quyền cho rằng có sự “đóng băng về mặp pháp lý.”

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Theo nhận định của đảng đối lập cũng có nhiều người Việt tại nước này được cấp phiếu bầu cử để đi bầu cho đảng nhân dân của thủ tướng Hun Sen, thế nhưng qua 3 nhiệm kỳ rồi chính phủ của ông Hun Sen vẫn chưa giúp người Việt tại đây trở thành công dân chính thức. Tuy nhiên theo nhiều người thì số phận của họ giống như là con tin của nhà cầm quyền nhiều hơn.

Do nghĩ rằng chính quyền Hà Nội còn ảnh hưởng tại Campuchia, mà bằng chứng cụ thể có công an mật từ Việt Nam qua nước này thường xuyên để bắt những người bất đồng chính kiến đem đi giam giữ ở Việt Nam. Hoặc gây áp lực buột chính quyền địa phương ở miền Đông Bắc Campuchia trục xuất người Thượng từ Tây Nguyên sang tị nạn. Và gần đây nhất là vụ bắt cốc một nhà sư gốc Khmer Nam bộ tên là Tim Sakhorn đem đi bỏ tù ở Việt Nam.

Mặc khác, do bất đồng ngôn ngữ nên các tổ chức nhân quyền phần lớn trước đây không nghĩ rằng cộng đồng người Việt tại Campuchia bị phân biệt đối xử, hay là nạn nhân của sự vi phạm nhân quyền.

Tuy nhiên trước đây cũng có một tổ chức nhân quyền của người Khmer gốc Nam bộ, do biết tiếng Việt và tiếp xúc được với cộng đồng này nên biết có một số hộ gia đình sống trên Biển Hồ có nguy cơ bị trục xuất, và lên tiếng bảo vệ kịp thời.

Và hiện nay có thêm một tổ chức phi chính phủ mang tên Trung tâm Thông tin phụ nữ Campuchia đang làm phim phóng về phụ nữ các dân tộc thiểu số, trong đó cho rằng phụ nữ Việt Nam tại nước này đang là nạn nhân của sự kỳ thị dân tộc.

Hiện nay chưa có con số thống kê chính thức về tổng số người Việt sống tại Campuchia, nhưng theo Hội người Việt Nam tại đây, thì hiện có khoảng 150 ngàn người.

Cũng theo Hội người Việt Nam, hiện chỉ có khoảng 50% của tổng số 150 ngàn người Việt nói trên được nhập quốc tịch Campuchia. Nhưng theo ông Son Chhay, một dân biểu thuộc đảng đối lập tại nước này thì cho rằng từ năm 1979 cho đến nay chưa có một người Việt Nam nào được nhập quốc tịch Campuchia.

Theo nguồn thông tin từ một số Việt Kiều ở tỉnh Kampong Cham, thì thực tế cũng có người Việt được cấp sổ hộ khẩu với điều kiện phải thay đổi thành phần dân tộc, hoặc thay đổi cả họ tên để trở thành người Khmer thuần túy.

Một số nguồn thông tin tại thủ đô Phnom Penh xác nhận rằng việc thay đổi này chỉ cần tốn vài chục đôla.

Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp người Việt không được cấp sổ hộ khẩu để trở thành công dân Campuchia chính thức, nhưng lại được cấp phiếu bầu cử để đi bầu cho đảng nhân dân của thủ tướng Hun Sen.

Nhưng họ chưa nghĩ tới việc nhờ cậy đảng nhân dân của thủ tướng Hun Sen để được hưởng mọi quyền lợi như là công chính thức.

Có một phụ nữ Việt Nam chúng tôi xin được dấu tên hiện đang cất nhà trên đất thuê của người bản xứ ở tỉnh Prey Veng thuộc miền Đông Nam Campuchia. Lúc này đất lên giá chủ đất định ủy bỏ hợp đồng để lấy đất bán, nên người phụ nữ Việt Nam này đang lo toan không biết dời đi đâu trong lúc thu nhập từ người chồng chạy xe honda ôm chỉ đủ sống qua ngày.

Việc đối mặt với tình trạng vô gia cư như người phụ nữ Việt Nam này tại Campuchia chắc còn có nhiều, nhưng cũng có nhiều tổ chức phi chính phủ tại đây đang nỗ lực hợp tác với chính phủ để giúp đỡ, vì họ xem đây là một phần quan trọng của nhân quyền. Còn đối với người phụ nữ Việt Nam này thì lại đang trong tình trạng bế tắc.