Gia Minh, phóng viên đài RFA
Thời gian cận Tết họat động kinh doanh mua sắm, sửa chữa nhà cửa luôn trở nên nhộn nhịp hơn ngày thường. Tuy nhiên, đây cũng dịp mà giá cả nhiều mặt hàng tăng lên. Hiện thời mức độ giá cả tăng ra sao? Và cơ quan chức năng có những biện pháp gì để giúp bình ổn giá cả và bảo đảm sức mua cho đồng lương mà công nhân viên chức nhận được?
Thông tin mới nhất vào những ngày cuối tháng 1 cho thấy mặt bằng tiêu dùng trên cả nước trong tháng đầu năm dương lịch tăng hơn một phần trăm, và tỷ lệ này cao gấp đôi so với mức tăng của tháng trước đó.
Trong tất cả các mặt hàng có giá tăng hiện nay, thì giá cả nhà ở và vật liệu xây dựng tăng cao nhất, thứ đến là các lọai đồ uống rồi thuốc lá, lương thực thực phẩm.
Một giáo viên tại Hà Nội đưa ra nhận xét về giá cả tăng: "Bao giờ giáp tết cũng nhỉnh lên, có lo lắng nhưng giá lên từ từ chứ không nhanh. Giờ sản xuất có tăng nên phần nào đáp ứng được nhu cầu và hàng hoá ở ngoài cũng đưa vào như hàng công nghiệp giá có giảm."
Trong khi đó theo đánh giá của ông Ngô Trí Long, một chuyên viên nghiên cứu về giá cả thì tình hình tăng giá năm qua thấp hơn so với những năm trước: "Năm 2006 chỉ tăng 6,6%, năm 2004 tăng 9, 5%, năm 2005 tăng 8,4%. Đó là xu thế giảm."
Theo chuẩn mực chung
Ông cũng chỉ ra những nguyên nhân của tình trạng vừa nêu: "Đa phần vật tư nguyên vật liệu đầu vào đều phải nhập như dầu, phân… nên khi giá thế giới tăng thì có ảnh hưởng. Thiên tai, dịch bệnh cũng gây ảnh hưởng.
Bao giờ giáp tết cũng nhỉnh lên, có lo lắng nhưng giá lên từ từ chứ không nhanh. Giờ sản xuất có tăng nên phần nào đáp ứng được nhu cầu và hàng hoá ở ngoài cũng đưa vào như hàng công nghiệp giá có giảm.
Còn có những nguyên nhân chủ quan như điều hành chính sách tiền tệ, vấn đề dự báo thông tin thị trường giá cả nhất là giá ở nước ngoài. Thông tin một chiều không đúng nên cũng gây tâm lý hoang mang. Tăng lương có tác động như nhỏ thôi.”
Từ ngày 11 tháng 1 vừa qua, Việt Nam chính thức thi hành các cam kết của một thành viên chính thức của Tổ chức Thuơng Mại thế giới WTO. Tuy nhiên, cho đến năm 2012 Việt Nam mới hoàn toàn trở thành một nền kinh tế thị trường theo chuẩn mực chung, theo ông Ngô Trí Long thì từ nay đến đó Việt Nam phải thực hiện một lộ trình cần thiết:
“So với Trung Quốc thì sau khi họ gia nhập WTO họ có lộ trình là sau 15 năm , còn VN thì đến năm 2012. Để có thể theo đúng lộ trình đó thì chính phủ VN phải hoàn thiện sáu tiêu chí. Quan trọng nhất là hoàn thiện các thể chế bằng văn bản pháp luật. Đi theo con đường kinh tế thị trường thì phải theo đúng qui luật của nó, và thực thi mọi cam kết qua văn bản pháp quy.”
Còn ông Vũ Văn Ninh, Bộ trưởng Bộ Tài Chính, trong trả lời phỏng vấn báo Pháp Luật Kinh doanh đăng hôm 24 tháng 1 vừa qua, cũng cho rằng trên thực tế không chỉ xuất phát từ yêu cầu của WTO mà chính phủ VN luôn chú trọng tăng cường công khai và minh bạch chính sách trong đó có chính sách tài chính. Trong thời gian tới tiếp tục cho thực hiện nhất quán cơ chế quản lý giá theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Lương tăng, giá cả tăng
Đối với nhiều người làm công ăn lương tại Việt nam thì họ không mấy quan tâm và hiểu thế nào là cơ chế quản lý giá theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thế nhưng với kinh nghiệm lâu nay thì lương và giá luôn đi đôi với nhau.
Cứ mỗi khi họ được nhận lương tăng, như đợt tăng lương tối thiểu vào tháng 10 vừa qua, thì giá cả ngoài thị trường tự động tăng lên với lý do công nhân viên chức có thêm lương.
Đối với ông Ngô Trí Long thì đây là một lối suy nghĩ cũ cần xoá bỏ trong tình hình hiện nay: "Quan điểm trước kia lương theo giá là chưa chuẩn. Lưong phải phản ánh đúng số lượng và chất lượng cống hiến cho xã hội. Còn ai không có khả năng thì theo chính sách xã hội của nhà nước."
Không riêng gì ở Việt Nam, mà tại nhiều nơi khác việc điều hành thị trường sao cho không để xảy ra những biến động về giá làm ảnh hưởng đến đời sống người làm công ăn lương là một bài toán khó đối với các nhà quản lý xã hội. Vì thế cần phải có những chuyên gia có đủ năng lực mới có thể giúp giải bài toán đó.