Đời sống du sinh dưới mắt một chuyên viên giáo dục (phần 1)

2007-08-10

Hiền Vy, thông tín viên đài RFA

Tiếp tục loạt phóng sự tìm hiểu đời sống du học sinh Việt Nam tại Hoa Kỳ, và đặc biệt là đời sống du sinh tại Houston, Hiền Vy xin giới thiệu buổi nói chuyện với ông Trần Văn Hiển, giáo sư tại Đại Học Houston Clear Lake. Xin mời quí thính giả cùng nghe.

AFP PHOTO

Hiền Vy: Xin Giáo sư vui lòng cho biết chức vụ và công việc của Giáo sư tại Đại Học Houston có liên hệ đến các du học sinh Việt Nam như thế nào?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Tôi dạy ở Đại Học Houston được 20 năm và trong 8 năm vừa qua thì tôi làm việc với trường để tạo nên chương trình bán du học bên Việt Nam thì học sinh bên Việt Nam học một số, ví dụ như là ở trình độ Đại học thì học bên đó 2 năm, qua đây học 2 năm còn lại và trình độ cao học thì học một năm bên đó và qua đây học thêm 1 năm để lấy bằng master.

Trong những năm qua, đó là việc của tôi làm về chương trình Việt Nam, thêm vào đó thì tôi là giáo sư của Đại Học Houston Clear Lake thì tôi dạy học mỗi khóa. Việc chính của tôi là dạy học, nghiên cứu và làm những chương trình về Việt Nam.

Hiền Vy: Như vậy thì các em sinh viên Việt Nam đến làm phiền giáo sư nhiều không ?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Thật sự phiền hay không phiền là tùy sở thích của mình, nếu mình thích giúp các em để họ có cơ hội học để tiến lên thì đó là thú vui của mình, thì đó là việc mình thích làm thì cũng giống như hình thức giải trí mà thôi. Còn nếu mình thấy việc làm đó nhàm chán thì đó là làm phiền. Tôi thì thấy đó là thú vui, giúp các em tiến lên.

Hiền Vy: Giáo sư có thể cho thính giả đài Á Châu Tự Do biết đại cương về số du học sinh Viet Nam tai Houston trong những năm gần đây, và thường thường họ chọn các ngành nào?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Chương trình Đại học Houston Clear Lake thành lập là chương trình đào tạo sinh viên một nửa bên kia, một nửa bên đây. Những sinh viên học xong bên kia họ có thể đi qua nhiều đại học khác nhau trong đó Đại Học Houston Clear Lake là một trong những trường thôi.

Vấn đề rất đơn giản vì thứ nhất những ngành như vậy học xong về Việt Nam không kiếm tiền được và khi đi phỏng vấn nếu họ xin học một ngành mà về nước không kiếm tiền được thì sứ quán Mỹ hỏi nếu đi học một ngành mà không kiếm được tiền thì cái lý do anh xin đi học không chính đáng.

Trường Đại Học Houston Clear Lake có lẽ là trường nhận nhiều học sinh nhất. Chương trình bên Việt Nam thiết lập đã gửi qua Mỹ chừng 400 sinh viên và có khoảng 300 sinh viên đến vùng Houston để học tại Houston Clear Lake và Đại học Houston.

Và trong số 300 đó, tôi nghĩ là có gần đến 200 em học chương trình master và chừng 100 học chương trình đại học.

Hiền Vy: Có một số các em qua đây học Houston Community College phải không ạ ?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Họ học Houston Community College thì họ đi qua một chương trình khác, còn trường Houston Clear Lake chúng tôi thiết lập thì họ đã học 2 năm đầu bên ViêtNam rồi, qua đây học 2 năm còn lại để lấy bằng cử nhân, hay là họ học 1/3 của chương trình master bên Việt Nam và còn lại học 2/3 bên đây.

Do đó chương trình như vậy là không học Community College. Những ai học Community College là họ tự đi riêng sao đó chứ không đi qua chương trình của Đại Học Houston Clear Lake.

Hiền Vy: Các du sinh qua đây, có hội nhập với cộng đồng người Viet tại Houston không, hay họ chỉ khép kín trong phạm vi sinh hoạt của họ trong trường thôi?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Cái đó cũng khó nói vì các em qua đây, mục đích chính là đi học, do đó khi qua đây họ sống chung với nhau và họ vào trường, đi học là chính còn vấn đề giao tiếp với cộng đồng chỉ là chuyện phụ thôi.

Dựa vào những cái tôi nhìn thấy thì hầu như là những em có thân nhân người quen ở đây, thì việc gặp thân nhân người quen thì thông thường, còn những em qua đây có tính cách lưu loát hơn, bạo dạn hơn, biết cách làm bạn nhiều hơn thì họ không có vấn đề giao tiếp với Việt kiều tại đây, không bị khó khăn, cái đó là tùy cá nhân, do đó nếu người nào hoạt bát, biết giao tiếp, thì họ có thể gặp những người bạn Mỹ, bạn Việt kiều.

Hiền Vy: Về phương diện chính trị, họ có gặp trở ngại gì không?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Về phương diện chính trị thì thành thật mà nói thì họ có một số trở ngại. Dựa vào cái nhìn của tôi thì thứ nhất, đại đa số du học sinh qua đây thì khi họ gặp 1 Việt kiều bình thường, hay nghĩ rằng du học sinh đó là con cán bộ và khi họ nghe đến chữ “con cán bộ” thì họ không có cảm tình.

Nhưng theo thực tế, dựa vào thống kê của tôi biết thì chương trình khi người Mỹ qua thành lập bên Việt Nam thì là cho tất cả mọi người, và đây là chương trình tư, do đó hễ người nào có tiền, đóng tiền, học được thì sẽ đi qua Mỹ học, thì đó cũng là một số thân nhân gần xa của Việt Kiều ở đây, một số là con em của những người có tiền bên Việt Nam, họ biết là qua Mỹ du học, lấy bằng Mỹ, nói tiếng Anh khá, là có cơ hội ở Mỹ, ở Việt Nam, và trên thế giới, do đó họ gửi con họ qua đây.

Và những người cán bộ, nếu họ có tiền, họ muốn cho con họ có tương lai, thì họ cũng gửi con họ qua Mỹ học. Do đó là một cái lẫn lộn khác nhau, nên tôi không nghĩ là người Việt ở đây nghĩ là những người du học đều là con cán bộ, nhưng dù họ là con cán bộ đi nữa, thì tôi vẫn nghĩ rằng tốt hơn là cho họ qua Mỹ du học thì họ có lối nhìn theo người Mỹ và nếu về Việt Nam họ thay đổi lối sống theo Mỹ thì đó là điều tốt cho mọi người.

Nên tôi không nghĩ con cán bộ là cái gì mà người Việt ở đây có cái nhìn ác cảm đi. Mình nên khuyến khích họ qua đây học, họ về họ thay đổi Việt Nam thì tốt hơn.

Hiền Vy: Đời sống tâm lý của các em như thế nào, thưa giáo sư?

Giáo sư Trần Văn Hiển: Khi các em qua đây, dựa theo những gì tôi nhìn thấy, thì họ cảm thấy là cái gì cũng lớn quá, hiện đại quá và họ thấy là khi họ đi đến những cơ quan chính quyền nhà nước, trường học để xin giấy phép, xin này xin kia, thì họ thấy rất thoải mái.

Có nghĩa là mọi người không cần biết anh là dân Mỹ hay du học sinh, anh được đối xử như mọi người chứ không có sự khác biệt, các viên chức ở đây thường thường rất niềm nở khi phục vụ và cái thứ nhì họ thấy là xứ Mỹ cái gì cũng to, xe hơi cũng to, nhà cửa cũng to, ngay cả con người cũng to cho nên họ thấy lạ . Hiền Vy: Trong thời gian tìm kiếm các du học sinh để phỏng vấn, chúng tôi đã gặp phải sự ngại ngùng của hầu hết các du sinh về việc chia sẻ kinh nghiệm học hỏi, cũng như là sinh hoạt của họ tại Hoa Ky. Giáo sư có thể bình luận về sự kiện này không?

Tại sao các du sinh ngại ngùng chia sẻ kinh nghiệm đời sống của họ tại Mỹ trên đài Á Châu Tự Do ? Tại sao du sinh chỉ chọn những ngành về kinh te, khoa học kỹ thuật mà không học về Chính Trị ? Xin mời quí thính giả và các bạn đón nghe trong phần 2