Trường Văn, phóng viên đài RFA
Ngày 14 tháng 10 vừa qua, Đòan Luật sư Hà Nội đã tổ chức buổi hội thảo về Vấn đề Luật sư và hội nhập quốc tế. Có nhiều ý kiến đáng lưu ý về vai trò luật sư Việt Nam hiện nay tại các tòa án nhất là tòa án hình sự và những vấn đề đặt ra cho luật sư Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Mời quý thính giả theo dõi nhận định của Luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm đòan Luật sư thành phố Hồ Chí Minh về vấn đề này. Trước hết ông cho biết:
Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Đoàn luật sư hai ba năm nay cũng đặt vấn đề là các luật sư phải có nghiệp vụ giao tiếp đặc biệt là tiếng Anh và các luật lệ của Việt Nam và các điều ước mà Việt Nam tham gia liên quan các tổ chức quốc tế và liên quan đến hội nhập khi vào WTO.
Hàng tháng đòan Luật sư Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh có tổ chức một buổi họp do luật sư Lê Công Định phó chủ nhiệm đòan phụ trách để tọa đàm với các luật sư trẻ quan tâm đến vấn đề hội nhập.
Gia nhập WTO là đỉnh cao của vấn đề hội nhập nó ảnh hưởng đến tâm tư tình cảm của nông dân thì không có lý gì các luật sư lại coi nhẹ vấn đề hội nhập. Cho nên hội nhập là phải xem lại mình, phải nâng cao mình lên, phải học và phải thay đổi những nếp nghĩ đã trở thành thói quen tức là ta cứ sáng tạo, ta làm theo cách của ta thì không được nữa mà những cái gì hợp lý, những thành tựu khoa học đặc biệt là khoa học pháp lý thì phải chấp nhận, phải làm theo thôi, không thể khác được.
Trường Văn: Như vậy theo luật đầu tư thì tòa án nào của Việt Nam giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế?
Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Những vấn đề liên quan đến các tranh chấp thương mại quốc tế thì ở Việt Nam hiện nay qui định có Trung Tâm trọng tài quốc tế và tòa án do các chủ thể kinh tế thương mại định đọat và thậm chí các chủ thể quan hệ đó có thể chọn trọng tài và luật quốc tế để giải quyết.
Trường Văn: Nếu hai bên thỏa thuận áp dụng luật Việt Nam, tòa án Việt Nam hay Hội Đồng Trọng tài Việt Nam xét xét xử thì hiện nay Việt Nam đã có Hội Đồng Trọng tài Việt Nam chưa và tòa án Việt Nam là tòa án nào?
Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam được thành lập từ năm 1993 và do luật sư Nguyễn Phước Đại làm chủ tịch. Tôi khuyên các thân chủ tôi chọn Trung Tâm Trọng Tài Quốc tế với lý do các trọng tài viên am hiểu hơn thẩm phán các tòa án.
Thứ hai là họ xử một lần thôi, nhanh hơn và thứ ba là các thông tin liên quan đến các tranh chấp được giữ bí mật. Tuy nhiên hiện nay các thẩm phán của tòa án dân sư Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã trưởng thành, trình độ ngọai ngữ được nâng lên và những kiến thức về thương mại họ cũng nắm rất sâu. Cho nên cũng có thể chọn tòa án để giải quyết các tranh chấp.
Thẩm phán mặc dù trong tay có những công cụ pháp luật rất rõ ràng nhưng những thư tay, những chỉ đạo của chính quyền làm cho thẩm phán xét xủ không đúng luật.
Mới đây luật sư Lê Công Định, luật sư Nguyễn Đăng Trừng và một doanh nhân nữa thành lập một trung tâm trọng tài kinh tế theo luật Việt nam. Tôi cũng khuyên thân chủ tôi chọn trung tâm trọng tài mới vì theo đánh giá của tôi họ cũng là những người chuyên nghiệp
Trường Văn: Một vấn đề quan trọng nữa là các án hình như đã được định trước, bị áp lực của rất nhiều thế lực như trường hợp của tòa án Đồ Sơn, theo luật sư thì làm thế nào chấm dứt chuyện này?
Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Thực ra Hiến pháp và luật tố tụng Việt Nam đều đảm bảo cho thẩm phán độc lập xét xử, chỉ tuân thủ theo pháp luật. Trên thực tế là năm năm bổ nhiệm thẩm phán một lần và các tổ chức đảng tham gia vào qui trình bổ nhiệm thẩm phán.
Đặt vấn đề là nếu thẩm phán không nghe vào sự chỉ đạo của đảng dù đúng hay sai thì cảm tình của những người ngồi để xem xét lại việc bổ nhiệm thẩm phán họ có thiên vị hay không, có đảm bảo sự khách quan hay không.
Do đó mới có tình trạng thẩm phán mặc dù trong tay có những công cụ pháp luật rất rõ ràng nhưng những thư tay, những chỉ đạo của chính quyền làm cho thẩm phán xét xủ không đúng luật.
Trường Văn: Thành thử vai trò luật sư coi như không ăn thua gì hết?
Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Đúng, bởi vì có chỉ đạo. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi thì không phải là phổ biến. Tôi không có chứng cứ là Đảng chỉ đạo trong những vụ án tôi làm tại thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng mà những ý kiến của tôi cũng ít được chấp nhận nhưng không phải là hòan tòan không chấp nhận.
Bạn nghĩ gì về vấn đề này? Hãy gửi đến Ban Việt Ngữ ý kiến của bạn. email: vietweb@rfa.org
Rất nhiều những vụ án tôi làm từ sơ thẩm phúc thẩm không được chấp thuận nhưng lên đến cấp giám đốc thẩm được chấp nhận, đặc biệt các vụ án liên quan đến trật tư xã hội không phải án kinh tế, nên không thể vơ đũa cả nắm rằng tất cả các thẩm phán đều theo ý kiến của lãnh đạo xét xử không đúng luật.
Vụ Đồ Sơn là một vụ điển hình nhưng cần phải thống nhất là đó không phải là một hiện tượng phổ biến trong năm năm trở lại đây.
Trường Văn: Xin chân thành cám ơn luật sư đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.