Lê Nguyên Sang: Tội phạm chính trị bị xét xử như tội thường phạm

2007-08-17

Luật sư Trần Thanh Hiệp, RFA

Bác sĩ Lê Nguyên Sang, thành viên lãnh đạo Đảng Dân chủ Nhân dân, trong phiên xử sơ thẩm ngày 10-05-2007 của Toà án nhân dân Sài Gòn bị phạt 5 năm tù và 2 năm quản chế tại gia về tội tuyên truyền chống Nhà nước, sẽ được đem ra xử lại trong phiên toà phúc thẩm ngày 17-08 sắp tới.

Bác sĩ Lê Nguyên Sang (giữa) đang bị đưa vào toà án TP HCM hôm 10-5-2007. AFP PHOTO

Ban Việt ngữ Đài Á Châu Tự Do trao đổi với Luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về nhân quyền, trụ sở đặt tại Paris.

Thanh Quang: Bác sĩ Lê Nguyên Sang một thành viên cấp lãnh đạo của Đảng Dân Chủ Nhân Dân sẽ ra trước Toà phúc thẩm trong phiên xử ngày 17 tháng này. Liệu bản án sơ thẩm 5 năm tù, 2 năm quản chế tại gia mà ông đã kháng cáo có được sửa lại hay không? Và nếu có sửa đổi thì tới mức độ nào?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Bác sĩ Lê Nguyên Sang đã kháng cáo trong thời hạn bản án sơ thẩm thì bản án này chưa có hiệu lực pháp luật và như vậy Bác sĩ Sang vẫn phải coi là vô tội, như trước khi ông được đưa ra xét xử trước toà sơ thẩm.

Tòa án cấp phúc thẩm cũng sẽ tiến hành việc xét xử như trước tòa sơ thẩm để xử lại và có quyền huỷ án hay y án sơ thẩm. Hoặc sửa đổi bản án này theo chiều hướng giảm nhẹ, và phải tăng nặng nếu có kháng nghị của Viện Kiểm Sát.

Hai nền công lý chồng chéo

Thanh Quang: Theo Luật sư thì toà phúc thẩm dựa vào những căn cứ nào để xét xử lại?

Có hai nền công lý là tại vì có hai thứ pháp luật. Một mặt là pháp luật của chế độ xã hội chủ nghĩa nhằm bảo vệ độc tài đảng tri. Vàà mặt khác luật quốc tế về nhân quyền mà Nhà nước xã hội chủ nghĩa đã tự nguyện cam kết áp dụng ở Việt Nam từ đầu thập niên 80, nhưng đến nay cứ lần lữa không chịu áp dụng.

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Nói chung thi để xét xử lại, toà phúc thẩm sẽ phải dựa trên ba cơ sở, đó là pháp luật, hồ sơ và yêu cầu của những người tham gia tố tụng hữu quan. Và xét xử lại là để bảo đảm tìm ra công lý. Nhưng tại Việt Nam lại có hai nền công lý chồng chéo nhau nên vấn đề xét xử lại trở nên phức tạp hơn vì có nhiều mặt.

Thanh Quang: Tại sao lại có hai nền công lý?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Có hai nền công lý là tại vì có hai thứ pháp luật. Một mặt là pháp luật của chế độ xã hội chủ nghĩa nhằm bảo vệ độc tài đảng tri. Vàà mặt khác luật quốc tế về nhân quyền mà Nhà nước xã hội chủ nghĩa đã tự nguyện cam kết áp dụng ở Việt Nam từ đầu thập niên 80, nhưng đến nay cứ lần lữa không chịu áp dụng.

Vì vậy dân chúng ở trong nước đủ mọi tầng lớp đã đứng lên đòi áp dụng, người Việt ở hải ngoại đồng thanh với dư luận quốc tê làm áp lực buộc nhà cầm quyền Hà Nội phải đưa luật quốc tế về nhân quyền vào luật quốc nội.

Bác sĩ Sang kháng cáo là để đòi được hưởng nền công lý dân chủ trên cơ sở luật quốc tế về nhân quyền mà nhà cầm quyền Hà Nội đã gạt bỏ để thay thế bằng nền công lý của độc tài phi nhân quyền mà ông đang là nạn nhân.

Theo tôi, phải đặt vấn đề trách nhiệm hình sự của Bác sĩ Sang trong khuôn khổ tội phạm chính trị. Và nếu xét vấn đề dưới góc cạnh này thì Bác sĩ Sang không thể bị ghép vào tội chống Nhà nước được.

Không ai bị tội vì chính kiến?

Thanh Quang: Trong chuyến công du nước Mỹ vừa qua, ông chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã hơn một lần tuyên bố rằng ở Việt Nam hiện nay không ai bị tội vì chính kiến.

Trước đó, phát ngôn viên của bô ngoại giao của Hà Nội cũng khẳng định theo chiều hướng này. Như vậy còn nêu lên đươc vấn đề tội phạm chính trị nữa không?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tại sao không? Đâu có phải rằng bất cứ lời tuyên bố nào của chủ tịch nước cũng là tiêu chuẩn của công lý cả. Nhất là nêu lời tuyên bố ấy lại trái với sự thật, không đúng với thực tế và còn đi ngược lại tiến hoá.

Bác sĩ Lê Nguyên Sang (giữa) chào tạm biệt mẹ (phải) khi đang bị dẫn ra khỏi toà án TP. HCM sau khi bị tuyên án 5 năm tù hôm 10-5-2007. AFP PHOTO

Tôi thấy cần diễn tả lại một cách nghiêm chỉnh ý kiến của ông Nguyễn Minh Triết để cho đúng với sự thật. Theo tôi, căn cứ vào điều 88 của Bộ luật hình sự xã hội chủ nghĩa đương hành ở Việt Nam mà xét, thì ở Việt Nam quả thật có tội loại tội phạm mà ở mọi nơi người ta thường gọi là tội phạm chính trị.

Nhưng điều bất thường là loại tội này ở Việt Nam chỉ được xét xử như những tội thường phạm mà thôi. Thật vậy, điều 88 Bộ luật hình sự xã hội chủ nghĩa định rằng những ai có hành vi tuyên tuyền, xuyên tạc, phỉ báng chính quyền, hay làm ra, tàng trữ v.v…những tài liệu có nội dung chống Nhà nước CHXHCNVN thì bi coi là có tội “chống Nhà nước”.

Nhưng tội chống Nhà nước này là tôi gì? Nó không là gì khác hơn sự thể hiện của bất đồng ý kiến về chinh trị. Vậy nếu coi đó là tội thì phải là tội phạm chính trị chứ không thể là tội thường phạm được.

Và phải xét xử tội chính trị một cách đặc biệt nghĩa là khác với trường hợp tội thường phạm, về mặt tội trạng cũng như về mặt hình phạt.

Không thể thẳng tay trừng trị như tội thường phạm. Đó là thực tế đã từng có hàng tr8m năm rồi tại các nước dân chủ văn minh. Tại Việt Nam, nói rằng không có ai bị tội vì chính kiến là nói trái ngược với luật của chính chế độ.

Tội chính trị

Thanh Quang: Vậy nghĩa là Luật sư cho rằng Bác sĩ Lê Nguyên Sang chỉ phạm tội chính trị mà thôi phải không thưa Luật sư?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tôi không khẳng định rằng Bác sĩ Sang có phạm tội chính trị, tôi chỉ muốn nói rằng Bác sĩ sang nên được xét xử theo phong tục xét sử tội phạm chính trị thường thấy tại các nước dân chủ văn minh.

Ngoài ra, đã đến lúc nhà cầm quyền Hà Nội không nên cứ cố thủ trong ngõ cụt pháp lý Hiến pháp vừa công nhận dân chủ vừa mở đường cho luật pháp thực định triệt tiêu dân chủ. Phải có hành động đột phá tìm xuất lộ chuyển hóa dân chủ. Huống chi, đi bước đi đột phá này chẳng qua cũng chỉ là gia nhập dòng biến chuyển không thể cưỡng của thời đại.

Thanh Quang: Luật sư có thấy rằng nhà cầm quyền Việt Nam có lý do để xét xử như vậy không?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Không những có một mà có nhiều lý do. Trước hết nếu chưa thay thế được cả hệ thống pháp luật độc tài thì hãy thôi áp dụng pháp luật lỗi thời ấy để đừng đàn áp dân chủ nữa.

Bác sĩ Sang với các hành vi thành lập Đảng Dân Chủ Nhân Dân không xin phép, rồi lại in khoảng 1600 tờ truyền đơn đòi tự do dân chủ, tuy có vi phạm luật lệ của chế độ đảng trị nhưng trái lại ông cũng có công dám đi tiên phong xây dựng dân chủ.

Vào thời điểm 2007 mà hai hành vi nói trên của Bác sĩ Sang mang lại cho ông và gia đình hậu quả tù tội và quản chế là điều mà lịch sử dân chủ hóa đất nước khó có thể chấp nhận được.

Tôi mong rằng hai luật sư biện hộ cho ông sẽ có đủ quyền tự do tranh luận để cho thấy ở miền Nam Việt Nam bây giờ đã bắt đầu có những chỉ dấu báo hiệu một nền công lý dân chủ đang ra đời để thay thế nền công lý độc tài, độc đảng đã ngự trị trên cả nước từ hơn nửa thế kỷ./.

Thanh Quang: Xin cảm ơn Luật sư Hiệp.