Gia Minh, phóng viên đài RFA
Cách đây hơn mười ngày, chính phủ Việt Nam ban hành một nghị định mới mà theo cái nhìn của báo giới Tây phương thì đó là những hạn chế thêm nữa đối với quyền tự do ngôn luận- báo chí tại Việt Nam.
Hãng thông tấn AFP vào ngày thứ sáu vừa qua loan đi bản tin về nghị định mà thủ tướng Phan Văn Khải mới ký ban hành về việc xử phạt những cơ quan truyền thông trong nước nếu có những vi phạm các điều mà nghị định nêu ra.
Trong bản tin AFP không đưa ra số công văn và ngày ký của nghị định đó; thế nhưng lại có ngày hiệu lực là từ một tháng bảy tới đây.
Hầu như các báo trong nước suốt những ngày qua không đưa tin gì về nghị định có liên quan mật thiết đến công việc hằng ngày của họ. Tuy nhiên, sau khi tìm kiếm trên các mạng thì chúng tôi cũng có được một số điểm chính của văn bản đó.
Phải theo chủ trương đường lối của Đảng
Nghị định mà AFP nói đến là nghị định số 56/2006/NĐ-CP ban hành ngày 6 tháng 6 năm 2006. Theo đó chính phủ qui định mức phạt cao nhất 30 triệu đồng đối với hành vi xuất bản những xuất bản phẩm có nội dung xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, xúc phạm dân tộc, vĩ nhân, anh hùng dân tộc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan tổ chức.
Hồi tháng trước, sau vụ tai tiếng ở Ban quản lý Dự án PMU 18, chính thủ tướng Việt Nam là ông Phan Văn Khải cũng có công văn nói là những tổ chức, cá nhân nào thấy mình bị báo chí đưa tin sai sự thật thì có thể tiến hành khiếu kiện những đơn vị truyền thông đó.
Bạn nghĩ gì về nghị định 56 này? Xin email về Vietweb@rfa.org
Lúc bấy giờ, cũng chỉ có một trang báo mạng là NetNam loan tin với mấy dòng ngắn ngủi. Không có cả số và ngày ký của công văn đó.
Một người quan tâm về tình hình báo chí trong nước cho biết về họat động làm báo hiện thời tại Việt Nam: "Phải theo chủ trương đường lối của Đảng, 'tự do trong khuôn khổ."
Lâu nay việc diễn giải ngôn từ trong các văn bản pháp luật của Việt Nam cũng gặp nhiều trở ngại. Tình trạng mỗi nơi diễn giải một cách và trường hợp diễn giải theo ý chủ quan để trục lợi cũng không phải hiếm. Cho nên đối với những qui định trong Nghị định 56 vừa ban hành thì căn cứ cho việc luận các tội như xuyên tạc lịch sử, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức cũng không rõ ràng.
Nghị định 56 cũng có điều khoản phạt tiền đối với những hành vi xuất bản bản tin, tài liệu, tờ rơi mà không có giấy phép. Thế nhưng tại Việt Nam, cơ quan chức năng không cấp phép cho những ấn phẩm mà nhà nước cho là có hại.
Quyền tự do báo chí
Theo thống kê tại Việt Nam hiện có hơn 500 tờ báo in và gần cả trăm trang báo điện tử; thế nhưng tất cả đều là tiếng nói của nhà nước, hoặc của ngành chủ quản chứ không phải là những cơ quan truyền thông độc lập. Hồi trung tuần tháng tư vừa qua, một ấn phẩm mang tên Tự Do Ngôn luận ra đời. Ban Biên tập này cho rằng họ có xin thì nhà nước cũng không cấp phép nên đã tự in ấn phát hành. Và nếu chiếu theo những qui định lâu nay cũng như nghị định mới nhất thì tờ này là vi phạm.
Linh mục Chân Tín, chủ nhiệm của Tờ Tự Do Ngôn Luận nói về việc ông bị theo dõi sau khi cho ra tờ báo đó: "Họ đang dò xem ai làm, và đến làm việc với Bề trên của tôi bảo ngăn tôi lại."
Ông cho rằng tại Việt Nam chưa có tự do ngôn luận- báo chí mà đó là một quyền rất căn bản của người dân: "Hiến pháp qui định nhưng từ xưa nay họ chưa thi hành."
AFP khi loan tin về nghị định mới cho biết họ có liên lạc với những viên chức ở Bộ Văn hóa- Thông tin cũng như văn phòng thủ tướng để hỏi thêm về nghị định 56, thế nhưng tất cả đều từ chối bình luận về nghị định đó. AFP đã nêu lại phát biểu của thứ truởng Bộ Văn hóa- Thông tin trên tờ Lao động cho rằng nghị định ban hành sẽ góp phần duy trì trật tự và xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh.
Nhiều nguời tại Việt Nam vẫn còn nhớ những vụ án văn chuơng như Vụ Nhân Văn Giai Phẩm trước đây mà nhiều nhà văn phải bị tù tội và thân bại danh liệt cho đến cuối đời. Thế rồi vụ thu hồi số báo xuân của tờ Tuổi Trẻ khi báo này đăng một thăm dò với tỷ lệ người trẻ Việt Nam ngưỡng mộ Bill Gates nhiều hơn những vị tướng trong nước như ông Võ Nguyên Giáp.
Và gần đây nhất là cơ quan văn hóa tư tuởng của tỉnh Cà Mau phê bình nặng nề nhà văn Nguyễn Ngọc Tư vì cho rằng nhà văn viết quá nhiều về cái xấu trong xã hội.
Người quan tâm về tình hình báo chí trong nước có nhận định: "Cũng phải 10 năm nữa mới thay đổi; nhưng phải đổi theo hướng tự do thì mới phát triển được."
Như thế, với các qui định mới ban hành trong nghị định 56, liệu những cơ quan truyền thông, nay muốn theo đúng chuẩn tự do báo chí, khi phát hiện ra đuợc những chứng cứ lịch sử ngược lại với những sử liệu hiện đuợc nhà nước công nhận; hay họ biết rõ sai trái hiện nay của những nhân vật từng đuợc tuyên dương vì có công trong chiến tranh thì họ có dám công khai trên mặt báo không, nếu như chưa đuợc nhà nước bật đèn xanh?
Thông tin trên mạng
- Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hoá - thông tin