Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Liên quan đến việc Hòa thượng Thích Quảng Độ, Viện trưởng Viện hóa đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất không thể đến Na Uy nhận giải nhân quyền Rafto 2006 vào ngày 4-11 sắp tới, Nhã Trân trao đổi với ông Arne Lynngard ở thành phố Bergen, đại diện tổ chức này, để biết cảm nghĩ và ý kiến của Sáng hội Rafto.
Nhã Trân: Xin chào ông Arne Lynngard. Ông có thể xác định việc Hòa thượng Thích Quảng Độ vừa cho quí hội biết là người sẽ không thể đến Na Uy vào tuần tới để nhận giải nhân quyền của Sáng hội Rafto?
Ông Arne Lynngard: Vâng, Hoà thượng đã gửi thư cho chúng tôi loan báo điều này.
Một nhân cách đáng qúi
Nhã Trân: Sáng hội Rafto đã liên lạc với Hoà thượng Thích Quảng Độ về việc trao giải sắp tới hay chưa, thưa ông?
Ông Arne Lynngard: Chỉ gián tiếp thôi, qua một số thân hữu của Hoà thượng. Nhưng dĩ nhiên vào ngày 4 tháng 11 chúng tôi sẽ chính thức gửi thông điệp tới Hòa thượng trong buổi lễ trao giải, và hy vọng rằng lời phát biểu sẽ được loan tải bởi mọi cơ quan truyền thông Việt Nam để từ Việt Nam ông và người dân Việt có thể nghe được toàn văn thông điệp này.
Trong buổi lễ chúng tôi sẽ nói với Hoà thượng rằng lòng chúng tôi hướng đến người, rằng chúng tôi ngợi khen người, rằng Hoà thượng là một người đáng quí trong tâm tưởng chúng tôi, và chúng tôi muốn gửi đến người những lời chúc mừng nồng nhiệt nhất, đồng thời chúng tôi muốn đến Việt Nam trong một ngày gần đây để thăm Hoà thượng, bày tỏ lòng kính trọng và sự hỗ trợ của chúng tôi đối với người.
Nhã Trân: Như thế giải sẽ được trao cho đại diện của Hòa thượng trong buổi lễ vinh danh sự tranh đấu cho nhân quyền?
Ông Arne Lynngard: Hòa thượng Thích Quảng Độ đã nhờ ông Võ Văn Ái thay mặt nhận giải ở thành phố Bergen. Chúng tôi cũng sẽ đến đó và có cuộc họp quan trọng với giới truyền thông, báo chí cùng lãnh tụ các chính đảng của nhiều nước.
Dân chủ, Nhân quyền tại VN
Nhã Trân: Thế còn chính phủ Việt Nam? Họ có cho biết một cách trực tiếp hoặc gián tiếp việc Hoà thượng sẽ không qua Na Uy nhận giải thưởng nhân quyền của quí hội?
Ông Arne Lynngard: Không, chúng tôi không hề nghe thông báo chính thức hoặc nhận được phản ứng chính thức nào của Hà Nội về điều này.
Nhã Trân: Quý hội có cảm nghĩ hay ý kiến gì trước tin người được trao giải nhân quyền Rafto năm nay không thể đi nhận giải?
Ông Arne Lynngard: Dĩ nhiên chúng tôi rất buồn vì Hoà thượng không thể đến Na Uy lãnh giải. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu tiên xảy ra sự kiện này, vì những người tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền thường bị nhà cầm quyền độc tài trong nước cản trở việc họ tham dự lễ trao giải, do không muốn họ lên tiếng trước công luận thế giới. Điều này đã xảy ra với nhiều người được tặng giải Rafto xưa nay.
Nhã Trân: Ông đoan chắc rằng nhà cầm quyền Việt Nam có dụng ý ngăn trở việc Hoà thượng Thích Quảng Độ xuất ngoại để lãnh giải nhân quyền, thưa ông?
Ông Arne Lynngard: Tất nhiên. Hà Nội không tôn trọng quyền tự do bày tỏ ý kiến cũng như quyền tự do ngôn luận của người dân. Họ muốn Hòa thượng giữ im lặng, cản trở việc người phát biểu trước quốc tế. Việc này là thêm một bằng chứng cho thấy còn phải lâu lắm Việt Nam mới trở thành một xã hội dân chủ, đa nguyên.
Nhã Trân: Hà Nội chưa chính thức tuyên bố là Hoà thượng không được xuất ngoại. Theo ông người có nên rời Việt Nam để đến Na Uy dự lễ trao giải?
Ông Arne Lynngard: Dù cho chính quyền có để Hòa thượng tự do xuất cảnh, người cũng có thể gặp khó khăn, rắc rối với việc trở về nước. Vì vậy Hoà thượng đã phải chọn giải pháp không đi lãnh giải trực tiếp; bởi việc được gần gũi quần chúng để hỗ trợ tinh thần họ, những người muốn đất nước trở thành một xã hội tự do, dân chủ và tôn trọng các quyền con người, là điều quan trọng đối với Hòa thượng.
Tiếp tục kêu gọi tạo áp lực
Nhã Trân: Sáng hội Rafto dự định làm gì trước tình trạng Hoà thượng phải từ chối việc đi nhận giải, thưa ông?
Ông Arne Lynngard: Chúng tôi sẽ nhân cơ hội này mà lên tiếng với thế giới một lần nữa về tình trạng Việt Nam hiện tại. Ngoài ra tất nhiên chúng tôi sẽ gửi thông điệp tới các quốc gia sắp đến tham dự hội nghị thượng đỉnh APEC ở Việt Nam về việc này; rằng họ nên đưa vấn đề dân chủ, nhân quyền và tự do tín ngưỡng ra ở Việt Nam trước hội nghị.
Chúng tôi sẽ đề nghị tất cả các vị lãnh đạo quốc tế nói với nhà cầm quyền Hà Nội bất cứ khi nào họ có dịp tiếp xúc với đại diện của Việt Nam, là những vấn đề này phải được quan tâm. Chúng tôi sẽ liên lạc với lãnh tụ các nước nội cuối tuần này, trong khoảng ngày 3 và 4 tháng 11.
Nhã Trân: Nói về liên lạc để yêu cầu các vị lãnh đạo thế giới đưa đến vấn đề dân chủ, nhân quyền, tự do ở Việt Nam ra trước hội nghị cấp cao APEC kỳ này, cũng như đề cập với Hà Nội; thì mới ít ngày trước có một số cộng đồng người Việt ở ngoài nước vừa thực hiện…
Ông Arne Lynngard: Có, chúng tôi có nghe chuyện này. Chúng tôi nghĩ rằng việc làm đó rất hay. Đề nghị ấy nên là mối quan tâm của Tổng thống Bush và Thủ tướng của Canada. Dĩ nhiên chúng tôi sẽ kêu gọi Hoa Kỳ đưa vấn đề này ra trước hội nghị…..
Nhã Trân: Xin được hỏi ông, trước tình thế này, nếu có dịp tiếp xúc với nhà cầm quyền Việt Nam thì quí hội sẽ nói gì?
Ông Arne Lynngard: Chúng tôi sẽ nói rằng thế giới đang theo dõi những gì đang xẩy ra ở Việt Nam, và chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ các đấu tranh cho dân chủ. Đây là vấn đề mà chúng tôi quan tâm và chúng tôi sẽ ủng hộ những người tranh đấu Việt Nam cho dân chủ, những người đầy can đảm.
Thêm vào đó chúng tôi sẽ lên tiếng kêu gọi quốc tế tiếp tay hỗ trợ, để sự thật về nhân quyền, tự do dân chủ ở Việt Nam được đưa ra trước công luận, gây sức ép với nhà cầm quyền Việt Nam.
Nhã Trân: Cảm ơn Sáng hội Rafto về cuộc phỏng vấn này.