Vì đâu ngày càng nhiều học sinh chọn ban cơ bản ?

Nhã Trân, phóng viên đài RFA

Xưa nay chọn ban trung học phổ thông cho phù hợp là một quan tâm của học sinh lớp 10 và khả năng, thiên hướng thường được dùng làm chuẩn mực. Thế nhưng, năm nay xảy ra hiện tượng học sinh nhiều trường chỉ chọn ban cơ bản, là chương trình tổng quát, thay vì theo các ban chuyên sâu như khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội.

• Bấm vào đây để nghe bài này
• Download story audio

Thư viện trường RMIT International University Vietnam ở Sài Gòn hôm 20-12-2006. AFP PHOTO >> Xem hình lớn hơn

Lý do vì đâu ban cơ bản được chuộng và chương trình này hữu ích, tác động ra sao đến việc học tập cũng như thi vào đại học của học trò, biên tập viên Nhã Trân trình bày.

Từ năm học 2006-2007, Bộ Giáo dục-Đào tạo triển khai việc phân ban trung học, đồng thời khai sinh thêm một ban mới, tên gọi ban cơ bản. Tuân thủ qui định dạy theo chương trình chuẩn, ban cơ bản gồm 8 môn học nâng cao, và học sinh được lựa từ 1 đến 3 môn tự chọn.

Công tác tổ chức thực hiện phân ban THPT niên khoá 2007-2008 được hướng dẫn từ thượng tuần tháng 7 năm nay.

Nhằm giúp học sinh định hướng trong việc chọn ban phù hợp, một số trường trung học phổ thông ở TP HCM cũng lập chương trình tư vấn cho học sinh trúng tuyển lớp 10 ngay sau khi danh sách trúng tuyển được công bố. Nhóm hướng dẫn đã tổ chức nhiều buổi giới thiệu các ban, đồng thời tư vấn cho phụ huynh và học sinh về vấn đề phân ban.

Chi tiết về mỗi ban được trình bày, chủ đích giúp học trò nắm rõ tính chất và hướng đi của từng ban hầu có quyết định đúng đắn, là chọn chương trình học cho phù hợp với khả năng đồng thời nhắm đúng hướng thi tuyển đại học.

Điều khá ngạc nhiên là, bất kể cố gắng của nhà trường, số học sinh đăng ký vào ban cơ bản chiếm hầu hết tổng số học sinh trúng tuyển lớp 10. Có thể lấy trường trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai làm một thí dụ điển hình.

Em chọn ban cơ bản vì nếu học ban cơ bản thì lúc đầu học cân bằng, rồi sau này đến khi thi đại học thì mới chú trọng [chi tiết]. Em nghĩ như vậy đỡ hơn, vì có những học sinh lớp 10 bắt đầu chia [ban], lúc đầu học ban này nhưng về sau lại muốn thi ban khác. Nếu chọn ban cơ bản như vậy sẽ dễ hơn.

Cô Dương Thị Trúc Bạch, Hiệu trưởng, cho báo chí hay sau một loạt tư vấn cho học sinh và phụ huynh, rằng tất cả 690 học sinh của trường đều ghi danh học ban cơ bản, có vẻ như không màng đến các ban khác.

Nhiều trường THPT còn lại như Lê Quý Đôn, Hùng Vương, Marie Curie, Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Thái Bình… cũng gặp trường hợp tương tự, là hầu hết học sinh đều chọn ban cơ bản, sau đó lựa môn cần học chuyên sâu để luyện thi vào đại học các khối.

Sau 3 năm thí điểm chương trình phân ban, vì đâu học trò quyết định theo ban cơ bản? Lý do nào khiến ban này được chọn trong khi các ban khác dường như không còn được để ý như trước?

Ý kiến của học sinh

Nhã Trân hỏi chuyện học sinh một vài trường thì thấy hầu hết các em cho là theo chương trình ban cơ bản các môn học không đi sâu vào chi tiết, vì thế học sinh đỡ phải vất vả không cần thiết. Thùy Trang, một nữ sinh lớp 10 trường Lê Hồng Phong, giải thích:

“Em chọn ban cơ bản vì nếu học ban cơ bản thì lúc đầu học cân bằng, rồi sau này đến khi thi đại học thì mới chú trọng [chi tiết]. Em nghĩ như vậy đỡ hơn, vì có những học sinh lớp 10 bắt đầu chia [ban], lúc đầu học ban này nhưng về sau lại muốn thi ban khác. Nếu chọn ban cơ bản như vậy sẽ dễ hơn”

Theo như cô học trò lớp 10 vừa rồi, và cũng là ý nghĩ của đa số học sinh được hỏi, ban cơ bản được ưa vì chỉ đòi hỏi kiến thức bề rộng, không mất nhiều thì giờ học tập cho những môn không có trong các cuộc tuyển sinh đại học.

Cùng mang ý nghĩ này là Thắng, một nam sinh lớp 11 trường Lê Quý Đôn: “Em nghĩ làm chủ bản thân mình là chính, tư vấn chỉ một phần nào đó thôi. Nói chung đã đi học thì tất nhiên môn nào cũng phải học hết, nhưng những môn để thi đại học thì mình tập trung học nhiều hơn.

Ban A là bên có nhiều trừơng để thi nhất, và ban khoa học tự nhiên - toán lý hóa cũng có nhiều trường để thi, thành ra tập trung học mấy môn đó nhiều”

Thế rồi về sau họ chế biến ra thành cái ban cơ bản, còn họ vẫn giữ cái ban khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Lý do là vì sách giáo khoa đã viết sẵn, in sẵn, hàng chục năm nay đã kiểm đi kiểm lại, cho nên bây giờ họ không muốn bỏ. Hiện nay các bộ phận làm chương trình sách giáo khoa có thể nói là rất bảo thủ. Nhiều ý kiến nói đi nói lại mãi mà chả bao giờ họ nghe cả.

Giới phụ huynh

Học trò có nhận xét như thế. Giới phụ huynh thì đánh giá môn cơ bản ra sao? Trao đổi cho thấy những bậc cha mẹ có con chọn môn này cũng có cùng suy nghĩ:

“Trong nhà tôi thì tụi nó học trường phổ thông trung học Thủ Đức, học ban cơ bản, học hết mọi môn. Đến khi thi thì các cháu chọn khối A - toán lý hoá. Nói chung thì nhà trường dạy gì thì chúng học đó, không theo phân ban. Học hết, ví dụ như toán, lý, hóa, anh văn, văn, sử, địa… các môn đều học hết, học như nhau. Học thì học bình thường. Cuối cùng rồi cũng thi vào đại học được”

Hầu hết những học sinh và phụ huynh được hỏi có xu hướng tán thành ban cơ bản như các lý do vừa kể, là cho rằng môn cơ bản không buộc học trò phải khổ công trau giồi kinh sử mà vẫn có khả năng đậu tuyển sinh, bằng cách chỉ chú tâm vào những môn bắt buộc.

Dầu vậy, có những phụ huynh hoặc giáo viên không chia sẻ ý nghĩ này. Một bà mẹ có 3 cháu trai theo ban khoa học tự nhiên và luôn đạt xuất sắc trong quá trình học tập, không nghĩ rằng ban cơ bản là cần thiết nếu học trò đi theo đúng năng khiếu, sở trường:

“Các cháu đi vào ban toán. Đứa nào cũng chọn ban toán. Thật ra chọn đúng theo ý thích, lại học đúng ban chuyên toán ở Lê Hồng Phong, nên cũng không có gì thắc mắc cả”

Một nữ giáo sư toán của một trong các trường này thì cho rằng phân ban khai triển đúng đắn khả năng của học sinh, đồng thời e ngại ban cơ bản có thể là một môi trường hỗn tạp, không giúp học trò định hướng được rõ rệt:

“Tôi dạy môn toán cho tất cả các lớp. Mỗi lớp có 40, 50 em. Phân ban vẫn hay hơn. Phân ban là hợp lý. Nó có cái lý của nó. Chứ để tùm lum làm sao học sinh học được”

Không tán đồng

Ban cơ bản thì chỉ cần học toán với lý thôi, rồi đi thêm cái chương trình nâng cao về toán lý. Còn không thì phải học bao nhiêu thứ, 6 môn cả thảy. Bên khoa học cũng vậy. Thì như thế không hợp lý.

Một trong những người không tán đồng việc phân ban có thể kể là giáo sư kiêm khoa học gia Hoàng Tụy, từng giảng dạy ở Đại học Công nghiệp Hà Nội hàng thập niên lúc trước. Ông cho hay trước đây đã trình bày suy nghĩ với giới thẩm quyền:

“Khi họp nói về việc phân ban tôi đã góp ý kiến với Bộ Giáo dục và khi ấy coi bộ họ đã đồng ý. Nhưng sau đó không hiểu vì sao họ thay đổi, làm không đúng ý kiến mà chúng tôi đã đề nghị. Theo chúng tôi đề nghị thì không có ban này ban kia, nhưng mỗi một môn như thế có thể để cho học sinh lựa chọn, hoặc có chương trình nâng cao, thành ra không có ban.

Thế rồi về sau họ chế biến ra thành cái ban cơ bản, còn họ vẫn giữ cái ban khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Lý do là vì sách giáo khoa đã viết sẵn, in sẵn, hàng chục năm nay đã kiểm đi kiểm lại, cho nên bây giờ họ không muốn bỏ. Hiện nay các bộ phận làm chương trình sách giáo khoa có thể nói là rất bảo thủ. Nhiều ý kiến nói đi nói lại mãi mà chả bao giờ họ nghe cả.

Tôi đã đề nghị sửa. Thế nhưng cách làm việc của chúng ta lâu nay vẫn như vậy. Cái gì đã đưa ra rồi thì cứ như thế. Góp ý kiến đi góp ý kiến lại vẫn không có gì thay đổi; cho nên năm nay vẫn tiếp tục như năm ngoái.”

Các ý kiến không tương đồng về việc phân ban, hay nói chính xác hơn là về việc chọn ban cơ bản thay vì đi theo các ban khác, đang tồn tại.

Tuy chưa ngã ngũ, thực tế cho thấy học sinh tiếp tục chọn ban cơ bản và không mặn mà lắm với những ban còn lại. Ông Phạm Văn Phiệt, Hiệu trưởng trường THPT Lê Quý Đôn, cho biết hầu hết học sinh đều xin vào ban cơ bản, thậm chí có em đã đăng ký ban khác tuy nhiên sau đó đổi ý, xin chuyển về ban cơ bản, và rồi học các môn nâng cao theo điều kiện thi đại học.

Ở trường THPT Nguyễn Thượng Hiền Hai năm nay, hai phần ba số lớp ban A bị cắt giảm vì không có học sinh ghi danh. Trường Hùng Vương thì số lớp dạy ban cơ bản là 21 trên 27, tức chiếm hơn ba phần tư tổng số lớp cho học sinh trúng tuyển lớp 10.

Lý do

Giáo sư Hoàng Tuỵ phân tích lý do tại sao ông không tán thành ban cơ bản: “Khi đưa ra thì ban cơ bản được đa số học sinh hoan nghênh, vì thấy ban đó mềm dẻo, dễ thay đổi và hợp với tình hình hơn. Nhưng ý của chúng tôi không phải là [tạo ra] môn cơ bản, vì môn cơ bản thì phải học tất cả các môn, rồi lựa chọn 2, 3 môn thích, học nâng cao thêm các môn khác nữa.

Như vậy là học chương trình ban cơ bản, rồi lại học các môn khác. Học như thế tốn thì giờ, mà lại không có hiệu quả. Đa số học sinh có thể, báo đăng đến 70% hay hơn 70%, là đều theo ban cơ bản cả, còn những ban kia rất ít.

Thì chẳng có lý do gì mà chọn các ban kia: muốn đi sâu vào môn nào đấy thì cứ việc học cái ban cơ bản, rồi học chương trình nâng cao. Thí dụ vào ban khoa học tự nhiên, thì cả 6 môn đó đều học chương trình nâng cao cả, rất là nặng, nhưng cũng không học sâu. Thường trong 6 môn đó học sinh chỉ chọn độ 2, 3 môn thôi, việc gì phải học tất cả 6 môn như thế.

Ban cơ bản thì chỉ cần học toán với lý thôi, rồi đi thêm cái chương trình nâng cao về toán lý. Còn không thì phải học bao nhiêu thứ, 6 môn cả thảy. Bên khoa học cũng vậy. Thì như thế không hợp lý.

Phần lớn học sinh chọn ban cơ bản, rồi muốn học thêm gì thì học thêm, học kỹ, lựa chọn, nâng cao môn nào thích hợp. Thế còn ban khoa học tự nhiên thì ít [được chọn], mà ban khoa học xã hội thì còn ít nữa. Cái này là kiểu phân ban không đúng, không thích hợp.”

Theo một số vị hiệu trưởng, ban cơ bản có chương trình chuẩn, tính ra nhẹ nhàng, ít đòi hỏi hơn các ban A hay C và vẫn cung cấp các kiến thức căn bản cần thiết. Một vài trường, như Nguyễn Thị Minh Khai và Lê Quý Đôn, khuyên học trò nên chọn ban này đồng thời theo học những môn nâng cao trong suốt 3 năm bậc trung học phổ thông hầu đủ khả năng thi vào đại học.

Cho đến nay chưa có ý kiến nào từ Bộ Giáo dục-Đào tạo, ngoài tư duy của giới giáo chức, phụ huynh và học sinh. Chuyện phân ban vẫn được thực hiện như qui định, bên cạnh các suy nghĩ khác biệt của mọi người.