Thanh Quang, phóng viên đài RFA
Một số chuyên gia vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho biết vụ đông-xuân năm nay, mà nông dân đang thu họach, xem chừng như khả quan cho dù dịch rầy nâu, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá tiếp tục đe dọa cây lúa.
Một lo ngại đáng kể là hiện có một số nông dân tiến hành làm vụ xuân hè có thể tạo điều kiện cho dịch bệnh hoành hành vụ mùa sau đó. Thanh Quang tìm hiểu về lúa đông xuân và vụ xuân hè sắp tới. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai, chuyên gia về lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho biết:
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Năng suất vụ đông xuân năm nay khá lắm mặc dù có dịch rầy nâu và bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá. Vụ đông xuân hiện giờ đỡ lắm, còn vụ hè thu năm rồi kém hơn. Hiện vụ đông xuân đang được tiếp tục thu hoạch.
Thanh Quang: Bà con nông dân hiện thu họach được khoảng bao nhiêu phần trăm diện tích lúa đông xuân ?
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Chắc được khoảng 60% rồi.
Thanh Quang: Số thu họach đó có năng suất như thế nào ?
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Hiện chưa đánh giá xong, nhưng năng suất khoảng 6 tấn/ha.
Năng suất vụ đông xuân năm nay khá lắm mặc dù có dịch rầy nâu và bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá. Vụ đông xuân hiện giờ đỡ lắm, còn vụ hè thu năm rồi kém hơn. Hiện vụ đông xuân đang được tiếp tục thu hoạch.
Thanh Quang: Thưa Tiến sĩ, nghe nói trên một số diện tích lúa đông xuân vừa thu họach xong, bà con nông dân tiến hành làm vụ xuân hè…
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Chỉ thị của tỉnh, của các huyện khuyến khích bà con bỏ vụ xuân hè, mà chỉ làm đông xuân và hè thu là chính vụ. Nhưng do giá lúa năm nay cao nên một số bà con nông dân lại làm tiếp vụ xuân hè. Cái này là do bà con nông dân là chính.
Thanh Quang: Nhưng vụ xuân hè được xem là cầu nối dịch bệnh sang vụ hè thu. Như vậy nông dân tiến hành làm vụ xuân hè có bị quy định ràng buộc nào không ?
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Thực ra cũng không có cái gì ràng buộc họ được. Mình chỉ khuyến khích nông dân thôi, tức là cũng có chỉ thị cho các phòng nông nghiệp huyện yêu cầu bà con không nên làm vụ xuân hè, và nêu lên những tác hại của nó;
Đồng thời, cũng có chỉ đạo cho bà con nông dân thay vụ xuân hề bằng những cây màu khác như rau, bắp, đậu nành.v.v…Nhưng hiện tại lúa vẫn có giá cao nhất trong khi các cây màu giá thấp và rất khó bán.
Do vậy mà một số bà còn vẫn xuống vụ xuân hè trong khi mình không thể có biện pháp chế tài gì được. Thực ra tình hình sản xuất chủ yếu phụ thuộc vào nông dân, không thể ngăn cấm bà còn bỏ hẳn vụ xuân hè được. Mình chỉ vận động họ thôi. Một số có nghe nhưng một số vẫn tiếp tục làm.
Thanh Quang: Thưa Tiến sĩ về vấn đề kháng sâu bệnh thì hiện các chuyên gia và những cơ quan chức năng tiến hành việc đa dạng hóa các giống lúa có khả năng kháng sâu bệnh như thế nào không ?
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Nói chung từ trước đến nay Viện Lúa ĐBSCL thường xuyên quan tâm đến việc chọn, tạo giống vừa đạt năng suất chất lượng cao, đồng thời kháng cả sâu bệnh.
Nhưng hiện nay, thực sự mà nói, chưa có giống nào có khả năng kháng rầy tuyệt đối, mà chỉ có khả năng chống chịu thôi, tức là khi bị rầy tấn công thì lúa không bị thiệt hại nhiều đến năng suất. Thế mà bây giờ nẩy sinh ra việc con rầy là tác nhân gây bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá.
Nhưng hiện nay, thực sự mà nói, chưa có giống nào có khả năng kháng rầy tuyệt đối, mà chỉ có khả năng chống chịu thôi, tức là khi bị rầy tấn công thì lúa không bị thiệt hại nhiều đến năng suất. Thế mà bây giờ nẩy sinh ra việc con rầy là tác nhân gây bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá.
Hiện nay Viện Lúa ĐBSC, dưới sự chỉ đạo của Bộ Nông Nghiệp, đang thực hiện các đề tài chọn tạo giống lúa kháng cả rầy lẫn bệnh. Hiện công việc này tiến hành thường xuyên. Đây là công việc rất khó.
Có viện cũng đã áp dụng nhiều biện pháp, chẳng hạn như công nghệ sinh học, chuyển nạp gen kháng từ giống lúa có gen kháng đó vào các giống lúa mới…Thế nhưng hiện nay các chuyên gia cũng mới chỉ đưa ra được những giống có khả năng chống chịu thôi, chớ còn kháng rầy tuyệt đối thì chưa có.
Thanh Quang: Được biết Nông Trường Cờ Đỏ là một trung tâm sản xuất nhiều giống lúa quan trọng ở ĐBSCL và có khả năng kháng sâu bệnh nữa. Vấn đề này ra sao ?
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai: Thực ra hiện ở Nông trường Cờ Đỏ chỉ có một khu nhân giống rộng khoảng 15 ha gì đó, không nhiều đâu. Thế còn toàn bộ giống chuẩn thì lấy từ Viện Lúa ĐBSCL hết. Có thể nói chừng 80% các giống đưa ra trong sản xuất hiện nay thì nguồn gốc chính là từ Viện Lúa ĐBSCL.
Ngoài ra thì có một số giống nhập nội, chẳng hạn như từ IRI, hoặc từ các đơn vị chọn tạo khác, họăc là từ nông dân. Hiện nay ở ĐBSCL chủ yếu có 2 đơn vị chính là Viện Lúa ĐBSCL và Trường Đại Học Cần Thơ cung cấp giống cho toàn đồng bằng.
Do vậy mà Viện đưa ra, khuyến cáo giống nào thì Nông trường Cờ Đỏ làm nhiệm vụ nhân giống là chính. Nhưng mà nông trường này nhân giống chủ yếu phục vụ cho đất của nông trường. Còn việc đưa ra sản xuất chủ yếu là do trung tâm giống của các tỉnh thực hiện, mà cũng lấy giống lùa từ Viện Lúa ĐBSCL.
Thanh Quang: Cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Xuân Lai.