Có nên xem xét lại quyết định cấm các loại xe tự chế?

Nhã Trân, phóng viên đài RFA

Vấn đề cấm các loại xe tự chế đang được công luận quan tâm vì ảnh hưởng đến cuộc sống của rất nhiều người nghèo. Quyết định ngưng lưu hành những loại xe này đã dẫn đến hệ lụy nào và người dân có đề xuất gì?

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Chiếc xe 3 bánh tự chế, phương tiện mưu sinh của nhiều người Việt Nam. RFA file photo.

Công văn khẩn của Bộ giao thông

Tối hôm 31 tháng 12, 2007, không đầy nửa ngày trước khi lệnh cấm lưu hành các loại xe lôi, xa ba gác, xe tự chế, Bộ Giao thông-Vận tải ra công văn khẩn số 91, cho phép xe mô tô và xe gắn máy tự chế của thương binh hoặc người khuyết tật được tiếp tục sử dụng đến cuối tháng Sáu 2008.

Điều đó có nghĩa là những loại xe 3, 4 bánh tự chế khác như xe lôi và xe ba gác, thường dùng để chuyên chở người hay hàng hoá, vẫn nằm trong danh sách cấm sử dụng kể từ ngày đầu năm 2008, theo tinh thần Nghị quyết 32 của chính phủ.

Như qui định, lệnh này đã được áp dụng tại những địa bàn bị cấm như Hà Nội, Sài Gòn và Cần Thơ kể từ mùng 1 tháng 1, 2008.

Một cư dân phố Hàng Bạc, Hà Nội xác nhận là khác với Sài Gòn, đã tạm hoãn đến đầu tháng 6 theo công bố của nhà nước, Hà Nội vẫn thi hành lệnh cấm mọi loại xe 3, 4 bánh tự chế ngay ngày đầu năm mới, đồng thời kiểm tra nghiêm để tránh trường hợp mạo nhận: “Hà Nội bắt đầu ngày hôm nay người ta vẫn cấm chứ không hoãn lại như thành phố Sài Gòn...”

Cho đến hôm nay, ngoại trừ Sài Gòn, các loại xe bị cấm lưu hành đã vắng bóng ở những vùng trong danh sách phải ngưng sử dụng. Sự vắng mặt của xe lôi, xe ba gác, lâu nay là phương tiện vận chuyển hàng hóa chính của giới buôn bán và là phương tiện mưu sinh của vô số người nghèo, đã dẫn đến nhiều ta thán.

Thông tin cho hay ở Cần Thơ ngay sau khi lệnh cấm được áp dụng người dân phải tạm dùng loại xe gắn máy bình thường để chở hàng hoá, đồ đạc. Việc này không đạt tiêu chuẩn an toàn cần thiết và có cơ gây thêm tai nạn giao thông, đe doạ tính mạng của ngừơi dân.

Nhiều gia đình mất phương tiện kiếm sống

Nhưng điểm đáng quan tâm hơn là qui định cấm những loại xe tự chế gây khó khăn cho nhiều người trứơc giờ hoàn toàn phụ thuộc vào cách mưu sinh này.

Xích-lô chở du khách, hình ảnh thường thấy trên đường phố Việt Nam. RFA file photo.

Đó là bởi nói chung, tuổi tác và điều kiện tài chính là trở ngại chủ yếu của đa số những người cùng khổ ấy, theo đuổi nghề cực nhọc này nhiều khi đã cả chục năm.

Quyết định của chính quyền được chính thức áp dụng chỉ vài tháng sau thông báo. Thời hạn ngắn ngủi đó không cho phép tất cả chủ xe, thuộc lớp nghèo cùng cực có cơ hội tìm cách kiếm cơm khác vì không có vốn hoặc chưa kịp chuyển nghề.

Công luận phê bình rằng quyết định cấm xe đã được ban hành quá vội vã, gây khó khăn cho những người chủ, lâu nay vốn đã thuộc diện nghèo khó, và có ý kiến là giới hữu trách phải tích cực hơn nữa trong việc giúp những người dân khốn khổ này có phương tiện mưu sinh mới: “Những người chủ xe này khó chuyển nghề vì thường đã lớn tuổi và không có trình độ cao...”

Thực trạng mà nhiều lao động chủ các loại xe lôi, xe ba gác đang lâm vào sau khi kế sinh nhai bị gạt bỏ vừa được minh hoạ qua nhận định của một cư dân xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam.

Dư luận nói chung đang phê phán nhiều về chuyện cấm các loại xe tự chế vì lợi ích nhiều mặt của phương tiện vận chuyển này, đối với cả giới lao động lẫn khách thuê xe. Người cư dân thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam khẳng định: “Ở địa phương tôi những loại xe đơn sơ này rất phù hợp với địa hình...”

Chủ trương dẹp bỏ các loại xe thô sơ có phải là một chính sách toàn hảo và cần thiết hay không, trước những hệ lụy của nó? Có dư luận rằng các lợi ích to tát của phương tiện chuyên chở này vượt xa những điểm yếu kém, vì vậy không nhất thiết phải xóa dấu tích của chúng đi.

Là một trong những người có quan điểm vừa nói, người cư dân Hà Nội có ý kiến là cứ cho xe lôi, xe ba gác tiếp tục lưu hành, với qui định rõ ràng, hẳn hoi cả về hình thức lẫn điều kiện an toàn để tránh mọi điều ngoài ý muốn: “Tôi thì tôi vẫn nghĩ rằng làm chuyện này là vô lý...”

Nghị quyết 32 của Chính phủ VN ngăn cấm các lọai xe 3, 4 bánh tự chế.

Những địa phương chấp hành lệnh mới đang đối mặt với khó khăn vì quyết định này. Công luận cho rằng chính sách mới có lẽ nên được xem xét lại.