• Bấm vào đây để nghe bài này
• Download story audio

Thư viện trường RMIT International University Vietnam ở Sài Gòn hôm 20-12-2006. AFP PHOTO

Áp lực học hành

Cũng như những năm gần đây, niên khóa mới bắt đầu thì chuyện về chương trình học và sách giáo khoa lại được nhắc đến trong công luận và làm tốn nhiều giấy mực của báo chí.

Sự kiện một nữ học sinh THPT ở quận Hóc Môn, TP HCM, hồi tuần cuối tháng 10 tự tử để được giải thoát, một phần vì áp lực nặng nề của việc học, lại khơi mào cho những ý kiến, phản ánh về chương trình học quá tải trong công luận.

Một số báo trong nước đăng lên rất nhiều thư, ký tên là học sinh, phụ huynh hay giáo viên, trình bày về sự nặng nề của chương trình học, ghi rõ là gửi cho Bộ trưởng GD.

Nói chung các thư này đều ta thán là chương trình học quá nặng khiến các em rất vất vả mới tạm đáp ứng được yêu cầu của trường lớp. Tiêu biểu có thể kể là một em, cho biết đang học lớp 9 ở TP HCM, thưa rằng mới bắt đầu niên khoá mà em đã phải đi học thêm liên miên, tối nào cũng học bài và làm bài tới 1 giờ khuya.

Em nói về một vài môn đặc biệt khó khăn, không phải chỉ riêng đối với em mà là cả lớp, rồi cho hay qua khảo sát thì khoảng 6 phần 10 cả lớp không hiểu bài. Thêm vào đó em lưu ý rằng chương trình của vài môn năm nay lại dài gấp đôi chương trình năm ngoái.

Cũng như những lá thư khác được phổ biến, cuối thư em học trò này khẩn khoản xin người đầu ngành giáo dục xem xét lại và hạn chế chương trình học, giúp các em.

Ý kiến người trong cuộc

Lâu nay trao đổi với một vài học sinh cả tiểu học lẫn trung học cho thấy các em đều cảm nhận là phải học quá nhiều. Các em được hỏi cho biết bài vở hàng ngày có hôm lên tới vài chục vì mỗi môn một ít, mà có ngày học tới 5, 7 môn chưa kể chương trình học thêm hoặc tăng tiết.

Trung, một học sinh lớp 12 trường Nguyễn Thị Minh Khai, nói: “Một tuần đi học 6 buổi sáng, 3 buổi chiều. Từ 7 giờ 15 đã học rồi. Có ngày thức tới 12 giờ đêm. Em thấy mệt và không có thời giờ cho các sinh hoạt khác, chủ yếu là lo học thôi.”

Đó là ghi nhận của phía học sinh. Nói về phía giáo viên, một lá thư ký tên những giáo viên THCS, phê bình rằng sau nhiều năm giảng dạy, những thầy cô này thấy rằng chủ trương giảm tải của bộ 5-7 năm về trước là hoàn toàn hợp lý, nhưng trên thực tế thì lại xuất hiện thêm rất nhiều môn chẳng hạn như là môn tự chọn, tin học… vì vậy số tiết học sinh phải tham dự mỗi ngày là quá nhiều.

Lá thư cũng nêu rõ tình trạng một số sách giáo khoa chẳng hề theo qui định giảm tải của bộ, chẳng hạn môn Anh văn, hiện chứa quá nhiều từ vựng, cấu trúc, ngữ pháp.

Cũng có giáo viên chia sẻ rằng theo giáo trình của Bộ Gíao dục thì không phải môn nào cũng buộc học trò làm hàng chục bài tập, mà lượng bài tập tăng đáng kể là vì thầy cô. Một giáo viên trường tiểu học Lê Văn Sỹ, quận Tân Bình, Sài Gòn, xác định điều này:

“Lâu nay đã học nhiều rồi chứ không phải chỉ mới bây giờ. Rồi có những thầy cô vì muốn học trò của mình giỏi hơn hoặc vì thấy các em kém nên ra nhiều bài tập, trong khi đúng ra theo giáo trình chỉ phải làm vài bài thôi.”

Cần tìm giải pháp hợp lý

Trước hiện tượng chính nhiều giáo viên cũng có cùng nhận xét với học trò, là chương trình học hiện nói chung quá nặng, giới phụ huynh có ý kiến ra sao về cùng vấn đề? Thông tin cho thấy các bậc cha mẹ xót xa trước gánh nặng sách vở mà con em phải hàng ngày mang trên vai.

Một trong nhiều lá thư được đưa lên mạng, ký tên một kỹ sư tin học, nhắn gửi Bộ trưởng Bộ Gíao dục. Vị phụ huynh này cho hay có con đang theo bán trú lớp 6 btrường THCS Ngô Sĩ Liên ở Hà Nội. Ông trình bày là hàng ngày con phải dậy từ 6 giờ rữơi sáng để đến lớp, mang theo chiếc cặp to và nặng tới 6 kg. Hàng ngày em phải miệt mài với bài vở đến 12 giờ đêm mà vẫn không hết, bởi số lượng bài vở cô giáo cho rất nhiều.

Ông phụ chú rằng từ rất lâu em không thể cùng ăn chung bữa cơm xum họp với gia đình hoặc được đi chơi vì gần như toàn thời gian phải dành cho việc học tập.

Vị phụ huynh này lên tiếng là ông thật sự cảm thấy kinh hoàng trước việc học của con gái và không hiểu tại sao học sinh thời nay mới có lớp 6 mà đã phải học nhiều đến thế.

Phát biểu của một phụ huynh ở Thị Nghè, TP HCM, có 2 cháu, một lớp 3 và một lớp 10, cũng cho biết: “Bây giờ con bắt đầu vào mùa học là bố mẹ cũng thế. Bận kinh khủng. Con người phải theo tự nhiên. Đằng này mình ngay từ tiểu học đã thúc đẩy. Chúng nó đã phải học như gà nòi. Trung học cũng thế.”

Có thể nói khá chính xác là bổn phận, nhiệm vụ của học sinh là học tập. Vì vậy, giúp học sinh trau giồi kiến thức là điều đúng và nên làm. Thế nhưng, áp đặt không hợp lý hoặc quá sức tiếp thu khiến các em kiệt quệ từ trí não đến thể chất trong một quá trình dài lâu có phải là phương thức đúng đắn?

Lâu nay đã có rất nhiều phản ánh về tình trạng học sinh bị quá tải học tập, nổi lên từ mọi giới và mọi tầng lớp, ngay cả từ giới giáo dục, mà thí dụ mới nhất là giáo sư Nguyễn Lân Dũng.

Phát biểu tại Quốc hội hôm 30 tháng 10, giáo sư Nguyễn Lân Dũng đặt câu hỏi về tính ổn định lâu dài của chương trình cũng như của sách giáo khoa ở Việt Nam. Ông phê bình rằng chương trình cũng như sách học của Việt Nam chẳng giống một nước nào trên thế giới. Sau cùng, nhà giáo này nói cần phải lấy ý kiến của Quốc hội về chương trình giáo dục, và Luật Giáo dục của Việt Nam cần phải được sửa lại.

Từ vài năm qua Bộ GD-ĐT đã yêu cầu các Sở GD-ĐT thực hiện nghiêm túc việc kiểm tra quản lý tình hình giáo dục và niên học mới 2007-2008 đã được chỉ rõ sẽ không có tình trạng dạy thêm.

Thực tế cho thấy dường như các nghị định này vẫn nằm yên trên văn bản, và thành phần rường cột của đất nước tiếp tục phải lao tâm lao lực một cách quá đáng và không cần thiết, ngay từ lứa tuổi măng non.