Gia Minh, phóng viên đài RFA
Nguời dân Huế trong những năm qua mỗi khi mùa hè đến thuờng phải chịu cảnh phải uống nước lợ do dòng Hương Giang bị nhiễm mặn bởi nuớc từ phía cửa biển tràn lên.
Nhằm giải quyết tình trạng đó từ năm 2002, chính giám đốc công ty cấp thóat nuớc Thừa Thiên- Huế là ông Truơng Công Nam đưa ra ý tuởng thực hiện phương pháp lấy nguồn nuớc mặt để cung cấp nuớc ngọt cho dân chúng. Gia Minh mời quí thính giả nghe một số thông tin liên quan biện pháp này trong chuơng trình Sáng kiến & Đời sống kỳ này.
Biện pháp của ông Truơng Công Nam đuợc báo chí trong nuớc mô tả là cách chữa mặn cho Sông Huơng với chi phí thấp. Cụ thể số kinh phí bỏ ra chỉ chừng 35 triệu đồng là có thể giúp đem lại nguồn nuớc ngọt cho nguời dân vào lúc dòng Huơng bị nhiễm mặn trong mùa khô hạn.
Chính bản thân ông Trương Công Nam cho biết về phuơng pháp này trong cuộc trao đổi sau đây:
Ông Trương Công Nam: Nguồn nuớc ngày càng cạn kiệt nên năm 2002, nuớc mặn lên nhà máy nuớc Vạn Niên. Khi xây dựng nhà máy thì chúng tôi cũng tính đến phuơng án này.
Gia Minh: Chỉ áp dụng ở Vạn Niên thôi? Và điểm mới của phuơng pháp là gì?
Ông Truơng Công Nam: Vâng. Thu nuớc tầng mặt mà không xáo trộn dòng chảy bằng cách đưa ra tấm mỏng để lấy nước.
Gia Minh: Lớp trên vẫn nhiễm mặn chứ?
Ông Truơng Công Nam: Nước tăng cuờng từ trên về thì ít mặn, chỉ bằng một phần muời ở duới thôi. Phuơng pháp này chỉ chống mặn thôi chức không lọc mặn.
Gia Minh: Truớc đây sử dụng phương pháp gì?
Ông Truơng Công Nam: Người ta dùng tourbine đưa xuống hút nước. Bây giờ dùng màng để lấy. Điểm mới là truớc đây làm tuờng chắn nên động năng thành thế năng; nay thì không cản trở động năng bên duới.
Gia Minh: Hiệu quả ra sao?
Ông Truơng Công Nam: Kéo dài thêm thời gian lấy nước cả tháng.
Gia Minh: Việc áp dụng ở nơi khác ra sao? Điều kiện cơ sở hạ tầng thế nào?
Ông Truơng Công Nam: Có thể nhưng phải có mương rộng tạo mặt rộng để thu vào. Từ diện tích rộng 120 mét vuông thành cửa để hút nước vào.
Gia Minh: Theo đánh giá thì lâu nay ngành thủy lợi của Việt Nam từng áp dụng biện pháp thu nuớc ngọt từ tầng mặt nuớc; thế nhưng cách làm mà ông Truơng Công Nam đưa ra vừa đơn giản hơn vừa không làm sáo trộn dòng chảy bên duới.
Một trong những nguời cùng tham gia vào chuơng trình của ông Truơng Công Nam là cộng sự viên Mai Duy Tuờng. Ông này cũng xác nhận là lâu nay ngành thủy lợi Việt Nam cũng từng cho áp dụng cách thu nước mặt. Tuy nhiên cách làm theo truyền thống chỉ thực hiện với tầng nuớc mặt ở trạng thái tĩnh, dòng chảy nhỏ, nuớc từ sông tự chảy qua kênh dẫn nuớc và đuợc thu qua hệ thống cửa phai. Khi làm theo cách này thì dòng chảy bị xáo trộn mạnh.
Cách làm của nhóm ông Truơng Công Nam khắc phục đuợc hạn chế vừa nêu nhờ vào hệ thống vải bạt kết hợp với dàn đỡ, và chỉ lấy nuớc ở tầng mặt chừng 30 cemtimét mà thôi.
Tình hình nhiễm mặn
Hồi năm ngòai, Thừa Thiên- Huế đưa vào họat động đập ngăn mặn Thảo Long ở gần cửa biển giúp cho sông Huơng không còn bị mặn vào mùa khô hạn nữa. Tình hình nhiễm mặn đuợc cải thiện như phát biểu của một nguời dân Huế sau đây: "Càng ngày càng bớt đi. Truớc khi xảy ra mặn thì nguời ta có thông báo trên truyền hình để dân trữ nuớc."
Một nguời dân khác cũng cho biết về tình hình liên quan: "Vừa rồi có xây dựng một đập thủy điện và hồ thủy lợi trên thuợng nguồn thì có thay đổi dòng sông; nhưng nay chưa có đánh giá nào. Về ô nhiễm môi truờng thì có quan trắc; và nay nuớc Sông Huơng vẫn còn đuợc đánh giá là sạch nhất Việt Nam. Người dân Huế vẫn có ý thức bảo vệ và nhà nước thì có kế họach xây dựng hệ thống xử lý nuớc thải thì hy vọng sẽ tốt."
Dù ảnh huởng của thiên tai có thể giảm thiểu, tuy nhiên, gần đây nhiều nhiều nguời phải lên tiếng về tình hình dòng sông bị vấy bẩn do chính con nguời gây nên, như nhận định của nguời dân Huế vừa rồi: "Độ trong xanh không bằng ngày xưa. Một phần do ý thức của nguời dân và một phần do các công trình. Nguời ý thức thì ít mà nguời không ý thức thì nhiều. Thế rồi còn do thay đổi khí hậu".
Ông Truơng Công Nam, giám đốc công ty cấp thóat nuớc cũng có một số đánh giá liên quan: "Rừng đầu nguồn không đuợc tốt rồi thay đổi biến đổi khi hậu".
Đối với dân Huế gốc hay bất cứ ai từng một lần ghé qua hoặc có dịp biết đến Huế thì dòng Hương giang là nguồn mạch chính của vùng đất Thần Kinh. Mọi người cần góp tay bào vệ dòng sông để duy trì nét duyên đặc hữu của xứ Huế thơ mộng. Và việc làm của nhóm ông Truơng Công Nam giúp cho nguời dân có đuợc nguồn nuớc ngọt ngay cả những ngày nhiễm mặt gay gắt nhất là một phần đóng góp đáng trân trọng.
Bản thân ông Truơng Công Nam cũng cho hay sẽ sẵn sàng chuyển giao công nghệ cho nơi nào bị nhiễm mặn như ở Huế lâu nay: "Nơi nào cần tôi sẽ giúp cho họ thôi."
Mục Sáng Kiến & Đời sống tuần này tạm dừng tại đây, hẹn gặp lại qúi thính giả và các bạn trong chuơng trình kỳ tới cũng vào giờ này trên làn sóng phát thanh của Đài Á Châu Tự Do.
Gia Minh chào tạm biệt.