Các biện pháp đối phó với lạm phát càng khiến thị trường thêm hoảng loạn

Mặc Lâm, phóng viên đài RFA

Cuối tuần qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chủ trì một cuộc họp quan trọng giữa các Bộ và ông nêu vấn đề lạm phát là ưu tư hàng đầu của nhà nước hiện nay.

• Nghe cuộc phỏng vấn này
• Download story audio

Chính phủ Việt Nam đang phải áp dụng nhiều biện pháp nhằm đối phó với tình trạng lạm phát gia tăng. AFP PHOTO.

Sau nhiều biện pháp được tung ra trong hai tháng qua mà dư luận đánh giá là quá cứng và đưa ra trong một khoản thời gian quá ngắn đã khiến thị trường thêm hoảng loạn chẳng hạn như tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng thương mại, buộc ngân hàng thương mại phải mua một số lượng lớn tín phiếu, Ngân hàng Nhà nước tăng các loại lãi suất chủ đạo và cuối cùng là thắt chặt cho vay chứng khoán và bất động sản.

Mặc Lâm phỏng vấn bà Phạm Chi Lan, nguyên cố vấn ban nghiên cứu của Thủ Tướng từ năm 2003 đến năm 2007 để tìm hiểu thêm về vấn đền này.

Kiểm soát tiền tệ, thắt chặt chi tiêu

Mặc Lâm: Thưa Bà, xin cảm ơn bà đã dành thời gian cho chúng tôi trong cuộc phỏng vấn hôm nay. Theo Bà thì hiện nay biện pháp nào có thể xem là khả thi và có thể kềm giữ lạm phát tương đối hữu hiệu mà nhà nước nên áp dụng vào lúc này?

Bà Phạm Chi Lan: Tôi nghĩ là hiện nay chính phủ Việt Nam đang đưa ra một loạt các giải pháp để có thể làm giảm và kéo lùi lạm phát lại, thì những giải pháp chính phủ đưa ra hiện nay theo tôi là trúng, nhất là những giải pháp mới đưa ra cách đây vài ngày, trong đó có 3 nhóm vấn đề chính: Một là kiểm soát tiền tệ, rồi thắt chặt chi tiêu đồng tiền và thắt chặt chi tiêu công, rà soát lại và thắt chặt chi tiêu công. Ba nhóm giải pháp này cùng một loạt giải pháp khác nữa thì tôi nghĩ là sẽ có thể giúp được kiểm soát lạm phát nếu như thực hiện thật là tốt và triệt để.

Mặc Lâm: Nhiều chuyên gia tư vấn về kinh tế cho rằng những biện pháp chống lạm phát vừa qua của chính phủ xem ra có vẻ quá nặng và đôi khi cũng là quá cấp bách phần nào đã làm cho vấn đề lạm phát càng khó kiểm soát hơn. Là người từng cố vấn cho văn phòng thủ tướng trong nhiều năm bà có nhận xét gì về những ý kiến đó thưa bà?

Bà Phạm Chi Lan: Tôi nghĩ là, thực ra đưa ra thì cũng không phải là quá gấp gáp hay quá ngắn. Ở đây nó là hệ quả của việc một loạt các biện pháp chính phủ đưa ra vào năm ngoái, vào lúc mà lạm phát bắt đầu tăng lên, thì nó không có tác dụng được bao nhiêu; đến lúc này khi mà lạm phát đã trở thành rất cao, nhất là hai tháng đầu năm nay, thì những biện pháp của năm 2007 đưa ra chúng tỏ không có tác dụng đựoc tốt, thì bây giờ phải đưa ra những biện pháp mạnh hơn và gấp gáp hơn, thì tôi nghĩ như vậy là đúng.

Tất nhiên là chính phủ cũng nhìn thấy những tác động nghịch của nó, ví dụ như nó có thể làm cho các ngành xuất khẩu khó khăn và các ngành xuất khẩu khó khăn thì trước hết là nó ảnh hưởng đến những người sản xuất hàng hoá xuất khẩu mà đa phần lại là những người nông dân hoặc là những người lao động nghèo, thu nhập của họ chủ yếu dựa trên cơ sở làm công và làm ra được các sản phẩm xuất khẩu mà về mặt đời sống của một số dân cư thì cũng vẫn còn khó khăn và chính phủ cũng đang bàn tiếp tới những biện pháp để làm giảm đỡ những phần khó khăn đó.

Những giải pháp mới đưa ra có 3 nhóm vấn đề chính: Một là kiểm soát tiền tệ, rồi thắt chặt chi tiêu đồng tiền và thắt chặt chi tiêu công, rà soát lại và thắt chặt chi tiêu công. Ba nhóm giải pháp này cùng một loạt giải pháp khác nữa thì tôi nghĩ là sẽ có thể giúp được kiểm soát lạm phát nếu như thực hiện thật là tốt và triệt để.

Thì nếu mà làm đựoc song hành cả những biện pháp thắt chặt tiền tệ và kiểm soát chi tiêu công một cách thật tốt, đồng thời có những biện pháp để hỗ trợ cho những đối tượng trực tiếp bị khó khăn do những biện pháp này thì tôi nghĩ vẫn hoàn toàn có thể làm được.

Chi tiêu của chính phủ: nguyên nhân gây lạm phát

Mặc Lâm: Thưa Bà, các biện pháp này có góp phần vào việc làm cho kinh tế Việt Nam khựng lại hay ạ? Và tại sao nhà nước chưa đưa ra những biện pháp mạnh đối với các dự án công bên cạnh các biện pháp tài chánh nhằm bổ sung lẫn nhau, thưa Bà?

Bà Phạm Chi Lan: Về kinh tế Việt Nam thì tôi nghĩ nó cũng không nhất thiết là sẽ bị khựng lại đâu tại vì ngay cả trong thắt chặt chi tiêu thì ý kiến của chính phủ cũng như của các chuyên gia cố vấn cho chính phủ thì cũng vẫn nếu là có những việc chi tiêu công đang làm thì vẫn phải làm tiếp, nhưng mà vấn đề chính là kiểm soát để chi tiêu cho tốt hơn, tránh tất cả những thất thoát hoặc là tham nhũng mà nó làm đội giá của các dự án đó lên.

Và đây cũng là dịp tốt để chính phủ rà soát lại toàn bộ những chi tiêu công của mình. Đó cũng là một trong những nguyên nhân lớn gây ra lạm phát.

Mặc Lâm: Vừa qua theo một khảo sát của trường Đại Học Harvard thì trong lĩnh vực chi tiêu công của Việt Nam đa số không đạt hiệu quả, Bà nhận thấy ý kiến này như thế nào ạ?

Bà Phạm Chi Lan: Trước đây thì chi tiêu công, đầu tư công nhiều cũng đóng góp vào tăng trưởng GDP, nhưng thực sự ra những phần tăng trưởng đó thì đa phần là lành mạnh nhưng cũng có những phần nó không thật lành mạnh, nó không có tác dụng tích cực, thì đây là một dịp tốt dể rà soát lại và làm giảm bớt những chi tiêu không hợp lý từ nguồn tài chính công.

Mặc Lâm: Qua kinh nghiệm chống lạm phát từ Hàn Quốc thì có việc nhà nước của họ rất mạnh tay bình ổn giá tiêu dùng qua các cơ quan chống đầu cơ mà nhà nước lập ra. Nhà nước cũng như hỗ trợ những gia đình có thu nhập thấp. Liệu Việt Nam có thể áp dụng những kinh nghiệm này vào tình trạng hiện nay hay không, thưa Bà?

Bà Phạm Chi Lan: Tôi nghĩ là khi đưa ra các biện pháp thì Việt Nam cũng vẫn tiếp tục học hỏi kinh nghiệm của các nước khác mà người ta giải quyết tốt, nhất là nhìn lại cuộc khủng hoảng tài chánh ở khu vực này vào năm 1997-1998 thì có những nước như Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia thì sau một thời gian họ đã giải quyết đựoc tốt và ra khỏi khủng hoảng tương đối nhanh, thì đây cũng là những kinh nghiệm tốt cho Việt Nam học hỏi.

Chứ còn Hàn Quốc thì tuy nhiên họ có kinh nghiệm hơn Việt Nam rất nhiều và quy mô của nền kinh tế cũng như trình độ của nền kinh tế cao hơn Việt Nam rất nhiều để cho họ giải quyết đựoc tốt hơn, thì đấy cũng là điều để Việt Nam học hỏi.

Tất nhiên Việt Nam thì có cái khó là quy mô của nền kinh tế nhỏ, nhất là số người mà đời sống khó khăn lại lớn hơn rất nhiều so với Hàn Quốc. Cho nên những cái hỗ trợ của nhà nước đòi hỏi phải có một lực lượng lớn hơn rất nhiều.

Nông dân trong cơn bão lạm phát

Mặc Lâm: Riêng về lĩnh vực tạo cơ hội cho nông dân dễ dàng vay vốn canh tác hay sản xuất nhằm góp phần vào việc chống lạm phát thì Việt Nam đang thực hiện như thế nào, thưa Bà?

Bà Phạm Chi Lan: Dạ. Tất nhiên giải pháp đó thì chính phủ vẫn đang tiếp tục thực hiện bởi vì ngoài cái yêu cầu về làm sao cho người nông dân đỡ khó khăn trong điều kiện giá cả như thế này thì còn có một thực tế là vừa rồi Việt Nam bị những thiên tai rất nặng nề ở Miền Trung, rồi bị đợt rét đậm ở phia Bắc làm cho phần lớn trâu bò để phục vụ cho chăn nuôi bị chết, bị tổn thất rất nhiều, thì bây giờ chính phủ cũng đang đưa ra tiếp những chương trình mạnh để hỗ trợ cho những người nông dân vượt qua khó khăn về giá cả hiện nay mà vừa là khắc phục những hậu quả của thiên tai thời gian qua.

Tôi nghĩ là sự quan tâm đối với nông dân và phát triển nông thôn thì một lần nữa những ngày này tôi mừng là lại thấy chính phủ nhấn rất mạnh và tạo được một cái quan tâm chung của toàn xã hội. Thì đây cũng là điều tốt nếu như thực hiện đựoc thật tốt chính sách này thì thực sự cũng có thể giúp đỡ đựoc nhiều cho những người nông dân trong điều kiện khó khăn hiện nay.

Mặc Lâm: Xin được hỏi bà một câu hỏi cuối, thưa bà tỷ giá đồng bạc Việt Nam đã bị giữ quá lâu nhằm mục tiêu tăng lợi nhuận trong việc xuất khẩu, tuy nhiên việc này cũng có mặt tiêu cực là đã góp phần gây lạm phát do hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam tăng cao. Theo bà thì vấn đề này có thể giải quyết bằng cách nào khi những mặt tiêu cực xảy ra?

Bà Phạm Chi Lan: Cái mặt tiêu cực xảy ra chủ yếu là đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam. Và thực sự ra bây giờ nhiều người sản xuất hàng xuất khẩu đang rất khó khăn, ví dụ như làm hàng thuỷ sản, làm hàng nông sản, thậm chí hàng dệt may, hàng da giày, những mặt hàng dùng nhiều lao động đó, thì đều bị là giá cả đầu vào thì tăng, thế rồi tỷ giá khi họ xuất khẩu được đồng dôla thì giá trị thấp đi thành ra làm họ thiệt hại nhiều bề.

Chính phủ cũng đang yêu cầu các ngân hàng trước hết là ngân hàng phải nghiêm túc trong việc mua lại phần ngoại tệ của các công ty, của các nhà xuất khẩu, nhưng một mặt khác cũng đang xem xét các chính sách đối với từng ngành xuất khẩu cụ thể để có những hỗ trợ, trước hết là trực tiếp cho người sản xuất, đặc biệt là những người sản xuất nghèo như là những người nông dân hoặc những người nuôi thuỷ sản.

Mặc Lâm: Xin cám ơn bà Phạm Chi Lan - nguyên cố vấn Ban Nghiên Cứu của Thủ Tướng và hiện đang là thành viên của Viện Nghiên Cứu Phát Triển Việt Nam, đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.