LHQ: vật giá tăng cao khiến nhiều người VN trở lại cảnh đói nghèo

Nhã Trân, phóng viên đài RFA

Trong nhiều năm qua vật giá ở Việt Nam không ngừng gia tăng. Đặc biệt vào khoảng 1 năm nay giá sinh hoạt leo thang phi mã khiến đời sống của nhiều tầng lớp dân chúng bị ảnh hưởng nặng nề.

• Bấm vào đây để nghe bài này
• Download story audio

Một bé gái bán hàng rong để kiếm tiền sống qua ngày. Photo AFP

Tình hình tăng quá cao của vật giá ở Việt Nam bắt đầu gây quan tâm công luận nước ngoài. Văn phòng Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc UNDP tại Việt Nam mới đây lên tiếng cảnh báo về hậu quả tai hại của vấn đề giá sinh hoạt ở Việt Nam hiện nay. Biên tập viên Nhã Trân có thêm chi tiết qua cuộc phỏng vấn ông Jonathan Pincus, kinh tế gia của UNDP Việt Nam.

Nhã Trân: Kính chào ông Jonathan Pincus và cám ơn ông đã dành cho Đài Á Châu Tự Do cuộc phỏng vấn này. Thưa ông, giá sinh hoạt ở Việt Nam đang tiếp tục tăng, đặc biệt từ giữa năm 2007, riêng nhóm thực phẩm lên hơn 22%.

Văn phòng Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc UNDP tại Việt Nam vừa tuyên bố rằng vật giá ở Việt Nam hiện đã tăng đến mức nghiêm trọng. Xin ông cho biết vì sao UNDP cho rằng mức ấy đã nghiêm trọng?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Chúng tôi vô cùng quan ngại trước sự tăng giá của lương thực, thực phẩm ở Việt Nam lúc này, bởi vì như chúng ta biết, Việt Nam hiện vẫn còn là một nước nghèo, và thực phẩm chiếm phần lớn ngân sách, có lẽ đến cả nửa chi tiêu của những người nghèo hoặc khốn cùng, tức chỉ trên mức đói túng một chút hay ở dưới cả mức này.

Nhã Trân: Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam khẳng định rằng giá lương thực, thực phẩm tăng sẽ tác động mạnh đến đời sống của những người dân có thu nhập thấp thưa ông?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Vâng. Chúng tôi lo lắng về điều này và đang quan sát rất kỹ. Tiếc là chúng tôi không có các dữ liệu mới nhất, vì vậy khó mà theo dõi một cách chi tiết, tuy nhiên từ rất nhiều bằng chứng, chúng tôi biết rằng giá sinh hoạt tăng đang gây áp lực đối với những gia đình nghèo.

Chúng tôi vô cùng quan ngại trước sự tăng giá của lương thực, thực phẩm ở Việt Nam lúc này, bởi vì như chúng ta biết, Việt Nam hiện vẫn còn là một nước nghèo, và thực phẩm chiếm phần lớn ngân sách, có lẽ đến cả nửa chi tiêu của những người nghèo hoặc khốn cùng, tức chỉ trên mức đói túng một chút hay ở dưới cả mức này.

Nhã Trân: Vấn đề giá sinh hoạt tại Việt Nam và giá lương thực, thực phẩm nói chung tăng quá cao đã được bàn đến nhiều. Theo ý kiến của UNDP thì căn nguyên của sự tăng giá phi mã này là gì?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Bên cạnh sự tăng giá của nhiên liệu, nguyên nhân đến từ bên ngoài, vật giá tại Việt Nam tăng còn bởi một lý do khác. Yếu tố này phát sinh trong nội bộ, đó là sự lạm phát của tiền tệ. Lạm phát tiền tệ xảy ra ở Việt Nam hiện giờ bắt nguồn từ việc ngày càng nhiều vốn đầu tư nước ngoài đổ vào Việt Nam, làm tăng lượng tiền lưu hành trên thị trường nội địa, và vì sự quản lý không chặt chẽ đúng mức của giới lãnh đạo về vấn đề tiền tệ.

Những điều này đã khiến giá thực phẩm và các mặt hàng khác ở Việt Nam tăng lên.

Nhã Trân: Thưa kinh tế gia Jonathan Pincus, tính đến đầu tháng 2, 2008, giá lương thực thực phẩm ở Việt Nam tăng trên 22%, vượt mức năm ngoái 14%, là mức tăng lớn nhất ở Việt Nam kể từ năm 1995.

Đây có phải là vấn đề riêng của Việt Nam chăng, khi giá cả leo thang phi mã, đặc biệt là trong vài tháng gần đây?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Đây là một vấn đề có tính cách toàn cầu mà mỗi quốc gia phải đối phó, và kế đó là vấn đề thuộc về địa phương, tức nội bộ Việt Nam, nhiều hơn.

Không chỉ riêng Việt Nam mà mọi quốc gia đều phải đối phó với vấn đề này. Các nước khu vực Đông Nam Á đang cố gắng kềm giữ giá gạo, đã tăng chủ yếu do giá nhiên liệu của thị trường thế giới tăng.

Nhã Trân: Như ông vừa nói thì Việt Nam không phải là trường hợp cá biệt. Theo chúng tôi biết thì giới lãnh đạo Việt Nam đã có biện pháp tuy nhiên hiện chưa đạt kết quả mong muốn.

Theo ông thì Việt Nam cần có giải pháp nào để cứu vãn tình hình?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Tìm sự cân bằng về lượng tiền lưu hành trên thị trường và sự cân bằng về chính sách, để có được một nhận định rõ về cả hai mặt của vấn đề, là điều cần làm ngay bây giờ.

Nhã Trân: Xin ông vui lòng cho biết cụ thể về biện pháp này được chăng. Thưa, theo ông thì lý do vật giá ở Việt Nam tăng quá cao như hiện nay bắt nguồn từ hai lý do chính là sự tăng mạnh của giá nhiên liệu và vì lạm phát tiền tệ. Vấn đề giá sinh hoạt tăng có thể được khống chế bằng những chính sách nào?

Một chợ địa phương ở Muong Lay, Lai Châu hôm 3-1-2007. AFP PHOTO

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Rõ ràng là có những điều mà chính quyền có thể làm,cả về ngắn hạn lẫn dài hạn. Về thời gian lâu dài, tôi nghĩ điều cần làm là thận trọng hơn, theo dõi tình hình phát triển của tín dụng và của lượng tiền lưu hành.

Theo tôi nghĩ, giới thẩm quyền đã biết rõ điều này, dựa vào những chính sách họ đã ban hành năm nay như chúng ta thấy, và có lẽ chúng ta sẽ thấy thêm nhiều thay đổi trong chính sách vào những ngày sắp tới.

Còn về ngắn hạn, có nhiều lựa chọn khác nhau. Cụ thể như đối phó với giá lương thực thực phẩm, chính quyền có thể đánh thuế trên mặt hàng gạo xuất khẩu, từ đó giúp giảm giá gạo trên thị trường nội địa.

Tôi không chắc chính quyền Việt Nam có chịu thực hiện điều này chăng, vì có thể họ quan tâm đến thu nhập của giới nông gia, những người trồng lúa, số lớn thuộc diện nghèo.

Vì vậy, đây là vấn đề cần được xem xét, tìm sự quân bằng giữa lợi và hại.

Nhã Trân: Trong các giải pháp ông vừa đề nghị thì biện pháp nào được kể là quan trọng nhất, hoặc cần thi hành ngay, trước khi tình hình trở nên tệ hơn?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Điều quan trọng nhất, và quan trọng cho thời gian lâu dài, là làm sao để nền kinh tế không bị trở nên quá nóng, làm sao để giới hạn phát triển của tín dụng và tăng trưởng của lượng tiền lưu hành, để Việt Nam có thể duy trì nền kinh tế vĩ mô, khá thành công trong một thời gian dài, từ 20 năm nay.

Nhã Trân: Câu cuối xin được hỏi lại ông, trong nhận định vừa rồi ở Hà Nội về vấn đề vật giá tại Việt Nam, ngoài báo động rằng tình hình đã nghiêm trọng, ông còn cho biết có thể một đại bộ phận dân chúng sẽ rơi trở lại mức đói nghèo, mà họ đã thoát khỏi lâu nay?

Kinh tế gia Jonathan Pincus: Vâng. Khi vật giá tăng, rõ ràng là sức mua của những gia đình nghèo hoặc đói túng bị giảm bớt. Điều này có thể khiến rất nhiều người bị rơi trở lại dưới mức nghèo khổ, điều mà lâu nay Việt Nam đã thành công qua các chương trình xoá đói giảm nghèo.

Nhã Trân: Xin cảm ơn ông Jonathan Pincus, kinh tế gia của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam, về các ý kiến đối phó với tình trạng vật giá đang lên ở Việt Nam hiện nay.

Quí thính giả vừa theo dõi cuộc phỏng vấn ông Jonathan Pincus, chuyên gia kinh tế Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc UNDP Việt Nam.

Xin được nói thêm là vấn đề vật giá tăng kỷ lục ở Việt Nam thời gian gần đây đã khiến giới lãnh đạo quan ngại. Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng hồi cuối năm 2007 lên tiếng cam kết sẽ đặt giá sinh hoạt trong tầm kiểm soát