Lê Dân, phóng viên đài RFA
Thị trường nhà đất Việt Nam sau thời gian dài bị mô tả là "đóng băng", gần đây đã có dấu hiệu cho thấy có thể ấm dần lên, do lượng khách đến thăm hỏi, giao dịch tại các căn phòng nhà đất tăng lên. Liệu giấc mơ "an cư" của nhiều người đã đến gần hay chưa, Lê Dân tìm hiểu thêm và trình bày như sau.
Tình trạng thị trường nhà đất bị "đóng băng" thật sự làm nhiều giới quan ngại. Ngoài chính quyền lo lắng tác động đến nền kinh tế vĩ mô của cả nước, còn giới kinh doanh nhà đất phải lo xoay trả tiền lời vay mượn để đầu tư, mà ngay người dân cũng hết sức bức xúc khi nhu cầu nhà ở của họ khó có thể được đáp ứng.
Do đó hễ cứ có một dấu hiệu đáng mừng nào là báo chí nhận ra hầu như ngay lập tức. Điển hình như mới hồi tháng Sáu vừa qua, tờ Lao Động đăng bài "Thị trường nhà đất đang sôi động trở lại" với tín hiệu đáng mừng là kết quả phiên đấu giá quyền sử dụng 9 thửa đất tại khu đô thị mới Cầu Giấy, Hà Nội, đã thu hút trên trăm người tham gia.
Hy vọng tan băng
Kết quả người trúng vượt trên mức khởi điểm từ 30 đến 50%. Giá nhà quanh khu này hầu như tăng vọt lên mức tối đa: "Ở Cầu Giấy, quận Cầu Giấy. Tám triệu ba một mét. Đấy là giá bán, không có chênh lệch gì nữa..."
Hồi tuần rồi, tờ Hà Nội Mới cũng loan báo thị trường nhà đất Hà Nội đang có dấu hiệu ấm dần lên, lý do là lượng khách đến giao dịch tại các văn phòng nhà đất tăng hơn trước.
Đúng lý ra, với mức dân số không ngừng phát triển thì thị trường nhà đất Hà Nội, hay nói chung là ở các thành phố lớn của Việt Nam phải liên tục "nóng bỏng" chứ không phải là "đóng băng".
Theo Sở Tài nguyên-Môi trường-Nhà đất Hà Nội thì thành phố hiện vẫn đang rất thiếu quỹ nhà ở. Trong những năm qua, ngân sách nhà nước chỉ mới đầu tư cho các hạng nhà chính sách. Còn về việc xây dựng quỹ nhà ở cho người làm công ăn lương, người có thu nhập thấp thì chưa có chính sách chung, đồng bộ và nguồn ngân sách.
Về loại nhà chính sách, nếu người có nhu cầu nhà ở muốn mua được với giá gốc, hoặc mua theo dạng trả góp, thì phải là đối tượng chính sách, hay đang công tác tại cơ quan nhà nước. Sau đó còn phải làm đơn, có xác nhận của cơ quan kèm theo một số điều kiện khác.
Nếu các căn hộ đó được ra thị trường, giá gốc cộng thêm các phí chênh lệch, thì giá cả bình quân hiện nay cũng lên vài trăm triệu đồng: "…nhà giá tám triệu hai là giá của nhà nước công bố, còn cái lệch là cái phải trả cho bên người ta có nhà."
Vẫn còn nhiều bất cập
Lượng nhà giá rẻ quá ít nên thường được bán hết trước khi được đưa ra bán công khai. Đó là nghịch lý khiến thị trường nhà đất bị xem là "đóng băng". Nhu cầu thì vẫn luôn luôn rất cao, nhưng các khu nhà mới xây dựng thì giá thành vượt quá mức cung ứng của người cần nhà ở. Lý do là những chủ đầu tư muốn thu lãi nhiều qua các loại căn hộ cao cấp, hơn là lấy lãi ít ở những căn hộ thông thường.
Tại cuộc triển lãm Vietbuild 2006 vừa qua, lần đầu tiên các doanh nghiệp phải xuống đường phát tờ rơi để tiếp thị nhà. Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Nhà của bộ Xây dựng cho biết cũng có người đăng ký, nhưng bỏ tiền ra mua thì không nhiều. Để duy trì tổng công ty phải cho hạ giá bán nhà tại các khu đô thị mới Việt Hưng, khu Pháp Vân-Tứ Hiệp....
Thị trường hiện nay được xem là có dấu hiệu phấn khởi hơn không phải do lượng người mua tăng, mà do giới đầu cơ đã mệt mỏi. Họ sau một thời gian dài lâm vào cảnh đóng băng gây kẹt vốn buộc phải tung ra bán với mức lời chênh lệch thấp, thậm chí chỉ hòa, mục đích để thu hồi vốn hoặc giảm lãi vay ngân hàng.
Dù vậy khi dự báo về tình hình thị trường bất động sản trong nửa cuối năm nay, ông Nguyễn Tiến Thỏa, phó Cục trưởng Cục Quản lý Giá thuộc bộ Tài Chính cho rằng khó xảy ra biến động lớn vì giá nhà đất vẫn còn cao hơn sức mua người có lợi tức trung bình.
Theo ông để cải thiện tình hình thì các địa phương cần đa dạng nguồn cung, nhất là nhà cho người có thu nhập thấp. Ngoài ra cũng cần xử lý dứt điểm tình trạng "quy hoạch treo", đồng thời phải công khai các quy hoạch mới được phê duyệt để tránh tình trạng đầu cơ, tạo nhu cầu "ảo" trên thị trường.
Nhận xét của cục phó Cục Quản lý Giá nhiều người nói rõ ràng là đúng nhưng tính khả thi thì rất thấp. Dư luận cho rằng chuyện quy hoạch "treo" và quy hoạch được phê duyệt bị giữ kín vì có liên quan đến quyền lợi của một thiểu số người.