Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Sự kiện giá lương thực, thực phẩm ở Việt Nam lên quá mau và cao trong thời gian qua đã khiến nhiều tổ chức thế giới hoặc định chế tài chính quan ngại. Nhiều cơ quan, trong đó có Liên Hiệp Quốc, đã lên tiếng cảnh báo về tác động của vật giá leo thang phi mã đối với ngừơi dân và xã hội Việt Nam. Vì đâu thế giới phải lưu tâm đến vấn đề này?
Tiền chợ mỗi ngày một tăng
Ngay sau mấy ngày đầu năm Mậu Tý, dư vị xuân chưa tan, ngừơi dân đã phải đối mặt với thực tế, là giá cả rất nhiều mặt hàng tăng vọt tuy đã lên cao từ thời gian trước Tết.
Dân chúng than vãn không ngớt trước sự leo thang đáng kể của hầu hết các loại thức ăn. Từ thịt cá đến rau quả, thậm chí những món xưa nay được xem là bình dân như tàu hũ, dưa cải cũng tăng nhiều.
Những người thu nhập thấp, nhất là giới công nhân, phải kêu trời tuy đã được tăng lương, vì tiền chợ mỗi ngày một lên: "Các thứ ở chợ tăng nhiều lắm. Mặt hàng gì cũng tăng. Nhà nước tăng lương nhưng mà các thứ tăng nhiều thì chi tiêu vẫn eo hẹp."
Hôm 14 tháng 2 một số hãng thông tấn quốc tế như Reuters và AFP đồng loạt đăng tin về tình hình giá cả sinh hoạt ở Việt Nam mà theo họ hiện đang tăng đáng ngại. Các nhận định này nêu rõ rằng đáng nói nhất là nhóm thực phẩm vì đã lên hơn 22% so với năm vừa rồi.
Quốc tế cảnh báo
Lên tiếng tại Hà Nội, Kinh tế Trưởng của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc ở Việt Nam, gọi tắt là UNDP, ông Jonathan Pincus, báo động rằng mức tăng của vật giá ở Việt Nam bây giờ đã đến mức nghiêm trọng:
“Chúng tôi vô cùng quan ngại trước sự tăng giá của lương thực, thực phẩm ở Việt Nam lúc này, vì như chúng ta biết, thực phẩm chiếm phần lớn ngân sách gia đình, có lẽ đến cả nửa chi tiêu của những người nghèo hoặc khốn cùng.”
Trước khi UNDP cảnh báo về hậu quả của vật giá gia tăng ở Việt Nam, nhiều tổ chức hoặc định chế tài chính quốc tế cũng đã báo động về vấn đề này.
Ngân hàng Thế giới World Bank, Ngân hàng Phát triển Châu Á ADB và Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF từng đưa ra những cảnh giác tương tự trong thời gian gần đây.
Báo động của quốc tế như vừa kể, có nên được quan tâm hầu tránh các tác động đối với vô số người dân do sự leo thang phi mã của lương thực, thực phẩm?
Từ giữa năm 2007 các mặt hàng quan yếu như xăng dầu, lương thực, thực phẩm và dược phẩm ở Việt Nam đã nhất loạt lên giá. Như đã nói, tính về độ tăng, nhóm lương thực, thực phẩm đã lên tới 22% kể vào đầu tháng 2, 2008.
Giới lao động gặp nhiều khó khăn
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam mức tăng này đã vượt mức năm ngoái, là 14%. Cũng cần nói rõ rằng mức 14% từng được kể là tốc độ tăng lớn nhất của lương thực, thực phẩm kể từ năm 1995 và đã vượt xa mức độ tăng lương do nhà nước ấn định.
Trong khi mức tiêu thụ giảm không là quan tâm của mọi người, hậu quả rõ nét nhất của vật giá tăng là đời sống của những người lợi tức thấp ngày càng trở nên chật vật.
Công luận rên xiết trước sinh hoạt đắt đỏ. Lao động đình công vì không còn sống nổi trong tình hình lương không tăng hoặc có tăng cũng như không vì vật giá tăng còn cao hơn, theo kiểu nước lên bèo lên.
Chỉ trong vòng 3 tuần lễ đầu tiên của năm 2008 đã có trên 25 ngàn công nhân của hơn 40 xí nghiệp đình công, đòi hỏi lương được nâng để bắt kịp vật giá.
Tình hình tăng cao bất ngờ của giá sinh hoạt trong thời gian gần đây đã khiến có dư luận gọi rằng đó là bão giá, một cơn bão không chỉ tác động đến một vài vùng riêng lẻ mà gây ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt của cả nước. Một cơn bão chưa biết đến bao giờ mới ngừng lại.
Từ giữa năm ngoái Cục Quản lý Thị trường loan báo đã có kế hoạch kiểm tra, giám sát các hiện tượng đầu cơ, tích trữ hàng hoá. Hồi cuối năm 2007 giới lãnh đạo tuyên bố sẽ đặt giá sinh hoạt trong tầm kiểm soát.
Thế nhưng cho đến nay dường như giá hàng hoá, nhất là lương thực thực phẩm, vẫn nhích lên từng ngày và người nghèo tiếp tục rên xiết.
Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng tốc độ leo thang của giá sinh hoạt có thể khiến vô số dân chúng Việt Nam bị đẩy trở lại dưới mức nghèo khổ, hoàn cảnh họ đã thoát khỏi nhờ chương trình xoá đói giảm nghèo của cơ quan quốc tế này:
“Chúng tôi lo lắng trước sự tăng giá của lương thực, thực phẩm ở Việt Nam. Chúng tôi biết rằng giá sinh hoạt tăng đang gây áp lực đối với những gia đình nghèo. Điều này có thể khiến rất nhiều người bị rơi trở lại dưới mức nghèo khổ.”
Ngoài hậu quả là đẩy vô số dân chúng trở lại cảnh đói khổ, vật giá tăng quá cao còn có khả năng gây ra những tác hại khác.
Giới quan sát quốc tế mới đây cảnh báo thêm rằng giá lương thực tiếp tục lên quá nhiều đang tác động mạnh đến những nước Châu Á nghèo khó, có thể gây xáo trộn xã hội và sau đó là bất ổn chính trị. Đã có những cuộc biểu tình quy tụ đông người, xảy ra ở Miến Điện, Bangladesh, Indonesia và có thể diễn ra ở những nước Đông Nam Á khác trong thời gian tới.