Nhã Trân, phóng viên đài RFA
Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF là một tổ chức ngoài chính phủ chuyên thực hiện những khảo sát quy mô, xếp loại tính cạnh tranh của các nền kinh tế toàn cầu. Kết quả nghiên cứu của WEF, được cập nhật mỗi năm, luôn được giới đầu tư quốc tế xem như kim chỉ nam cho việc đầu tư vốn vào nước ngoài.
Mới đây báo cáo về năng lực cạnh tranh toàn cầu 2006-2007 được công bố; theo đó Việt Nam xếp hạng 77 trên tổng số 125 nền kinh tế, tụt 3 bậc so với năm rồi. Vì đâu chỉ số cạnh tranh của Việt Nam lại giảm trong khi kinh tế được xem là đang phát triển? Giới chuyên môn nói gì về hiện tượng này? Xin mời quí thính giả theo dõi phần trình bày của Nhã Trân.
Nghiên cứu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới được công bố trên một phần tư thế kỷ nay, dựa theo ý kiến của doanh giới toàn cầu. Báo cáo của WEF từ nhiều năm qua cho thấy Việt Nam là một trong những nước có năng lực cạnh tranh thấp trên thế giới. Với vị trí mới năm nay, chỉ số cạnh tranh của Việt Nam bị giảm thay vì tăng theo sự tăng trưởng kinh tế, hoặc ít ra là giữ được vị thế trước đó.
Một số điểm mạnh Việt Nam có được bên cạnh nhiều nhược điểm là môi trường kinh tế vĩ mô, y tế và giáo dục phổ thông tương đối ổn định, tuy nhiên cũng chỉ được xếp vào khoảng giữa so với các nước khác.
Tính trong khối ASEAN Việt Nam chỉ xếp trên Cambodia, ngoài ra đứng rất xa sau Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Philippines.
Chỉ số cạnh tranh được xét dựa theo các vấn đề liên quan hoặc ảnh hưởng đến kinh tế như thể chế, kinh tế vĩ mô, thị trường, trình độ kỹ thuật, tính sáng tạo, giáo dục tổng quát, cấu trúc cơ sở hạ tầng…Theo khảo sát của WEF tiềm lực thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam còn nhiều giới hạn.
Nguyên nhân tụt hạng
Các chỉ số về trình độ công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, môi trường pháp lý đối với hoạt động kinh doanh, tiếp thị quốc tế của Việt Nam luôn ở thứ hạng gần chót trong nhiều năm liên tiếp. Về các yếu tố quyết định độ tăng trưởng, sự bền vững cùng năng lực cạnh tranh của một quốc gia là nền hành chính và ứng dụng công nghệ, Việt Nam bị xếp gần cuối bảng phân hạng.
Trong tất cả các nhược điểm vừa kể ba điều bị xem là đáng quan ngại nhất gồm cơ chế pháp lý, hiệu quả thị trường và trình độ công nghệ. Phúc trình của WEF cho hay bộ máy hành chính của Việt Nam tính cách cửa quyền, nhiều hạn chế; thị trường còn nhiều trì trệ; năng lực công nghệ vẫn yếu kém.
Trong khi Việt Nam tụt 3 hạng so với năm rồi, kinh tế gia Lê Đăng Doanh nói không nên quá lo ngại về năng lực cạnh tranh của nước nhà, nói vị trí mới chỉ có nghĩa là kinh tế Việt Nam không cải thiện chứ không phải tiếp tục thụt lùi. Ngược lại dư luận cho rằng trong đà phát triển của kinh tế toàn cầu không tiến tức là tụt hậu, là bất lợi. Giới chuyên môn có ý kiến thế nào?
Chúng tôi trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Xuân Nghĩa, một chuyên gia kinh tế. Ông nói cơ chế pháp lý cần được chấn chỉnh, trong đó vấn đề tham nhũng phải được tiêu trừ để lấy lại sự tin cậy của đầu tư nước ngoài, và một số vấn đề khác.
Giới chuyên môn cho là năng lực cạnh tranh của Việt Nam chỉ thật sự thay đổi và ổn định khi những hạn chế được xử lý tích cực. Tham nhũng, tiêu cực trong guồng máy hành chính cũng như cần được bài trừ; hạ tầng cơ sở cần được xây dựng; bộ máy hành chính cần được cải thiện; trình độ lao động cần phải nâng cao; công nghệ ứng dụng nên được phát triển.
Ðiểm mạnh
Bên cạnh những nhược điểm, Việt Nam có được một vài điểm mạnh như môi trường ổn định về kinh tế vĩ mô và về việc thực hiện lập pháp, đều xếp vào khoảng giữa so với thế giới.
Nghiên cứu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới luôn được giới đầu tư quốc tế xem là những dữ kiện giá trị, hướng dẫn các quyết định đầu tư. Thứ hạng trong thang bậc kinh tế của một nước thường ảnh hưởng đến quyết định bỏ vốn của doanh nghiệp nước ngoài.
Việt Nam sẽ phải quan tâm cải thiện nếu không muốn mất nguồn đầu tư ngoại quốc, gây bất lợi cho đà tăng trưởng kinh tế trong tương lai.
Thông tin trên mạng
- Global Competitiveness Report 2006-2007
- WEF Report- Full Rankings