Nam Nguyên, phóng viên đài RFA
Việt Nam trở thành nước xuất khẩu thuỷ sản đứng thứ 6 thế giới với kim ngạch 2007 khoảng 3 tỷ 600 triệu đô la. Tuy vậy hàng thuỷ sản Việt Nam vào Mỹ vẫn bị phát hiện vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, như nhiễm nhóm vi trùng bệnh đường ruột Salmonella hay dư lượng kháng sinh Chloramphenicol nguy hiểm cho người sử dụng.
Nam Nguyên phỏng vấn ông Nguyễn Tử Cương, Cục Trưởng Cục quản lý chất lượng an toàn, vệ sinh và thú y thuỷ sản ở Hà Nội về vấn đề này.
Nam Nguyên: Thưa ông, hàng thuỷ sản Việt Nam vào Mỹ vẫn vướng mắc những vấn đề cũ về vệ sinh an toàn thực phẩm. Điển hình trong quí 3/2007 FDA Mỹ ( Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm) đã phát hiện và trả về 63 lô hàng thực phẩm xuất xứ Việt Nam phần lớn là thuỷ sản. Ông nhận định gì về sự kiện này?
Ông Nguyễn Tử Cương: Hồi năm 2005, trước tình hình thuỷ sản Việt Nam bị phát hiện nhiễm dư lượng kháng sinh tại Hoa Kỳ, lúc ấy để ngăn chặn tình trạng này Bộ Thuỷ Sản cũ (bây giờ chúng tôi đã sáp nhập vào Bộ Nông Nghiệp) đã đơn phương kiểm tra 100% các lô hàng thuỷ sản xuất khẩu đi Hoa Kỳ. Kết quả sau một thời gian chúng tôi đã kiểm soát được và FDA thôi không áp dụng việc kiểm tra 100% lô hàng thuỷ sản Việt Nam.
Tuy nhiên sau khi tình hình đã tốt, chúng tôi không áp dụng đơn phương kiểm tra 100% hàng thuỷ sản trước khi xuất khẩu sang Mỹ, thay vào đó chúng tôi áp dụng việc kiểm soát điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp theo tiêu chí HACCP (Hazard Analysis and Critical Control) và nếu đạt yêu cầu thì tần suất lấy mẫu để kiểm tra kháng sinh sẽ giảm đi.
Và có thể nguyên nhân chính gây ra tình trạng vừa qua là các doanh nghiệp lại lơi lỏng không kiểm soát kháng sinh từ khâu cung cấp nguyên liệu, tức là từ tàu đánh cá từ các đầm nuôi…
Nam Nguyên: Thưa với tình hình như thế, Việt Nam sẽ phải làm gì để tránh sự lạm dụng ?
Đối với những lô hàng đã được Nafiqaved kiểm tra kỹ dư lượng kháng sinh, thì phía FDA sẽ thực hiện kiểm tra nới lỏng hơn. Còn những doanh nghiệp nào không thông qua hoạt động kiểm soát của Nafiqaved thì FDA sẽ áp dụng chế độ kiểm soát nghiêm ngặt.
Ông Nguyễn Tử Cương: Hiện nay U.S.FDA và Nafiqaved chúng tôi ( Cục quản lý chất lượng an toàn vệ sinh và thú y thuỷ sản) đang thảo luận để ký một thoả thuận song phương, tương tự như chúng tôi đã ký với Canada.
Theo đó, đối với những lô hàng đã được Nafiqaved kiểm tra kỹ dư lượng kháng sinh, thì phía FDA sẽ thực hiện kiểm tra nới lỏng hơn. Còn những doanh nghiệp nào không thông qua hoạt động kiểm soát của Nafiqaved thì FDA sẽ áp dụng chế độ kiểm soát nghiêm ngặt.
Những lô hàng bị nhiễm do FDA cảnh báo thì ở Việt Nam chúng tôi cũng lên mạng hàng tuần để theo dõi. Những doanh nghiệp bị cảnh báo chúng tôi sẽ thông tin cho họ và đến kiểm tra điều kiện sản xuất của họ, kiểm tra hoạt động kiểm soát kháng sinh trong tất cả các lô nguyên liệu nhận vào của họ. Chúng tôi hy vọng trong thời gian tới tình hình sẽ được cải thiện hơn.
Nam Nguyên: Thưa ông trong ghẹ đóng hộp của công ty Seaspimex(TP.HCM) có Salmonella, có Chloramphenicol. Theo ông nguyên nhân bắt nguồn từ đâu?
Ông Nguyễn Tử Cương: Vấn đề nhiễm Salmonella, bây giờ chúng tôi truy tìm nguyên nhân từ các đợt dịch gia cầm và dịch bệnh của con người ở trên đất liền. Nếu như trên bờ không bảo đảm an toàn vệ sinh thì gặp một trận mưa, nước cùng với Salmonella bị cuốn ra ven biển, mà con ghẹ thường sinh sống ở vùng gần bờ.
Đối với vấn đề này chúng tôi tìm ra giải pháp là liên kết chặt chẽ giữa dịch bệnh của động vật và con người ở trên cạn. Nếu trên đất liền xuất hiện những dịch bệnh như vậy, thì chúng tôi phải kiểm soát nghiêm ngặt nguyên liệu đầu vào.
Ngoài ra còn nguyên nhân khác là có thể do điều kiện của nhà máy trong quá trình kiểm soát chưa được tốt dẩn tới sản phẩm bị nhiễm Salmonella.
Còn việc bị nhiễm Chloramphenicol, hiện nay chúng tôi không chỉ có ghẹ đánh bắt tự nhiên mà còn có ghẹ nuôi. Chúng tôi đang khoanh vùng lại đối với ghẹ nuôi thì kiểm soát việc phòng trị bệnh cho đối tượng nuôi này để không sử dụng kháng sinh.
Bên cạnh đó cần đề phòng khả năng một số công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi có quan điểm là, pha một ít kháng sinh với hàm lượng rất thấp vào thức ăn có thể giúp tăng trọng vật nuôi. Tôi xin nhấn mạnh là các công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi hiện nay phần lớn ở trong tay người nước ngoài.
Chúng tôi đang tiến hành kiểm soát chặt chẽ vấn đề này, nếu cơ sở nào thực hiện việc này thì sẽ bị đóng cửa.
Nam Nguyên: Cảm ơn ông Cục Trưởng Nguyễn Tử Cương.