Thanh Quang, phóng viên đài RFA
Trong thời gian gần đây, mức tăng trưởng kinh tế Việt Nam diễn tiến trong chiều hướng lạc quan, nhưng các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ tăng trưởng nóng khiến kinh tế Việt Nam có thể lâm vào tình trạng suy thoái. Thanh Quang tiếp chuyện qua điện thọai với Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia tư vấn kinh tế của Việt Nam, và được ông giải thích như sau.
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Hiện nay có ý kiến cho rằng thị trường chứng khoán tăng trưởng quá nóng, nhưng tôi nghĩ rằng thị trường chứng khoán Việt Nam mới ở giai đọan ban đầu, và tăng trưởng như vậy có cao, có yếu tố đầu cơ, nhưng không phải đã mất an toàn.
Tuy nhiên lời cảnh báo về vấn đề kinh tế nóng là nên chú ý, đề phòng; nhưng bảo rằng hiện nay nền kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng quá nóng rồi thì tôi nghĩ là chưa phải, bởi vì kinh tế Việt Nam hiện nay đang có nhiều tiềm năng lắm.
Thị trường chứng khoáng bây giờ mới có 22 % GDP, rồi số doanh nghiệp không nhận được tín dụng của ngân hàng thương mại cũng còn lớn lắm. Nếu như tất cả doanh nghiệp đều nhận được tín dụng của ngân hàng thương mại, rồi đều có thể hoạt động lành mạnh trên thị trường chứng khoán thì tôi nghĩ rằng mức tăng trưởng kinh tế vẫn tiếp tục được 10%.
Vấn đề cái ý về “quá nóng” ở đây không phải là quá cao, mà theo tôi, chỉ có những yếu tố kém an toàn thôi; Do đó cần phải đề phòng và có những biện pháp tránh tình trạng tăng trưởng không được an toàn. Tôi hoàn toàn đồng ý là phải sớm nhận biết về vấn đề này để có biện pháp kịp thời.
Thanh Quang: Thưa Tiến sĩ, còn vấn đề lạm phát hiện giờ của Việt Nam, ở mức có thể đáng ngại, sẽ ảnh hưởng ra sao tới kinh tế Việt Nam ?
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Chỉ số giá cả của Việt Nam đúng là có cao. Điều này có yếu tố và chính sách tiền tệ, qua đó, có tăng trưởng của tín dụng nhưng cũng có việc mua đồng đô-la đang trôi nổi trên thị trường – mua bằng tiền mặt, vì vậy mà phải đưa ra lưu thông một lượng tiền mặt lớn hơn mức cân đối ban đầu.
Vấn đề cái ý về “quá nóng” ở đây không phải là quá cao, mà theo tôi, chỉ có những yếu tố kém an toàn thôi; Do đó cần phải đề phòng và có những biện pháp tránh tình trạng tăng trưởng không được an toàn. Tôi hoàn toàn đồng ý là phải sớm nhận biết về vấn đề này để có biện pháp kịp thời.
Tôi nghĩ rằng các biện pháp như có thể huy động về trái phiếu, hoặc những kênh đầu tư thích hợp như điều kiện lập doanh nghiệp tốt hơn, hoặc là thị trường bất động sản có cải thiện, thì tôi chắc là các yếu tố này sẽ giảm đi.
Thanh Quang: Thưa Tiến sĩ, mặc dù kinh tế Việt Nam tăng trưởng, nhưng cán cân thương mại của Việt Nam – hiện bị thâm thủng mậu dịch – đang diễn biến đáng ngại. Dấu hiệu này có thể bất lợi ra sao cho kinh tế Việt Nam ?
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Cân bằng thương mại Việt Nam đang bị thâm hụt, nhưng cán cân thanh toán của Việt Nam vẫn được cân đối và bảo đảm, thì một nền kinh tế đang trong quá trình công nghiệp hoá, cần phải nhập máy móc, trang thiết bị, vì vậy Việt Nam có nhập siêu, theo tôi, không phải là điều không bình thường trong giai đọan đang phát triển như thế này, so với nhiều nền kinh tế khác.
Vấn đề là phải giữ sự thâm hụt thương mại đó ở mức có thể kiểm soát được, và phải thúc đẩy xuất khẩu mạnh mẽ để có thể bảo đảm là giữ được sự cân bằng thương mại đó trong mức độ an toàn.
Thanh Quang: Thế còn sự gia tăng mạnh nguồn vốn từ nước ngoài có thể góp phần như thế nào cho nguy cơ tăng trưởng nóng của Việt Nam ?
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Theo tôi thì vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam không gây tình trạng tăng trưởng nóng và cũng không gây mất an toàn, bởi vì thương giới nước ngoài đầu tư vào các dự án, họ phải ở lại lâu dài chứ không thể một sớm một chiều bán doanh nghiệp để ra đi.
Các yếu tố dẫn tới tăng trưởng nóng, từ trước tới nay, là đầu tư tài chánh, đầu tư vào thị trường chứng khoán mở, và nếu như cân đối với kinh tế vỹ mô của một nền kinh tế xấu đi thì các nhà đầu tư tài chánh có thể rút đi một cách đột ngột, thì lúc bấy giờ sẽ gây nhiều nguy hiểm hơn. Chứ còn đầu tư nước ngoài lớn, thí dụ như ở Trung Quốc, thì theo tôi, TQ chỉ có lợi thôi, chứ chưa gây ra tình trạng tăng trưởng nóng.
Thanh Quang: Thưa Tiến sĩ, nói chung, Việt Nam hiện có chuẩn bị những biện pháp nào để tránh rủi ro là có thể bị rơi vào tình trạng suy thoái kinh tế vì tăng trưởng quá nóng ?
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Theo tôi thì nền kinh tế Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng một cách lành mạnh, có chất lượng cao ở mức 10% hàng năm trong thời gian tới đây.
Các yếu tố dẫn tới tăng trưởng nóng, từ trước tới nay, là đầu tư tài chánh, đầu tư vào thị trường chứng khoán mở, và nếu như cân đối với kinh tế vỹ mô của một nền kinh tế xấu đi thì các nhà đầu tư tài chánh có thể rút đi một cách đột ngột, thì lúc bấy giờ sẽ gây nhiều nguy hiểm hơn. Chứ còn đầu tư nước ngoài lớn, thí dụ như ở Trung Quốc, thì theo tôi, TQ chỉ có lợi thôi, chứ chưa gây ra tình trạng tăng trưởng nóng.
Để làm được việc đó thì điều trước nhất là nhà nước nên cải thiên môi trường kinh doanh và mở rộng khu vực kinh tế tư nhân trong nước, hướng nguồn đầu tư nước ngoài vào các lãnh vực có hiệu quả, đồng thời giảm bớt những nguồn đầu tư kém hiệu quả và lãng phí của khu vực nhà nước đến một mức thật là cần thiết thôi – tức vào các lãnh vực gì cần kết cấu hạ tầng mà tư nhân chưa thể làm được; còn thì mở rộng tối đa ra để thu hút nước ngoài và kinh tế tư nhân trong nước làm.
Thường thì các công trình đầu tư nước ngoài và kinh tế tư nhân có mức độ rủi ro thấp hơn, do đó chất lượng tăng trưởng cao hơn.
Thanh Quang: Nhân đây xin Tiến sĩ cho biết vấn đề đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam hiện giờ ra sao ?
Tiến sĩ Lê Ðăng Doanh: Việt Nam bây giờ bắt đầu và nên đầu tư ra nước ngoài rồi, vì Việt Nam rất cần khai thác dầu lửa, giữ cân bằng và ổn định nguồn cung cấp năng lượng cho Việt Nam trong thời gian tới. Ngoài ra Việt Nam bắt đầu có năng lực và công nghệ thích hợp trong một số lãnh vực để có thể bắt đầu đầu tư vào cao su, đầu tư vào các lãnh vực khác ở một số nước trong khu vực.
Theo tôi thì việc đó, trong thời gian tới đây, sẽ còn phát triển nhiều hơn nữa. Trong khi đó một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu đầu tư vào lãnh vực bất động sản hay là đầu tư vào một số nhà máy ở Nga…Tôi nghĩ rằng xu hướng đó là xu hướng lành mạnh và rất cần thiết.
Thanh Quang: Cảm ơn Tiến sĩ Lê Đăng Doanh.