Mặc Lâm, phóng viên đài RFA
Tuần qua, Cơ Quan Điều Tra Môi Trường, viết tắt theo tiếng Anh là EIA có trụ sở ở Anh Quốc, tổ chức họp báo tại Bangkok với chủ đề “Báo động việc khai thác gỗ trái phép của các nước trong khu vực Đông Nam Á”.
Tổ chức này điều tra với quy mô rộng lớn những hoạt động buôn lậu gỗ tại Thái Lan và từ Lào sang Việt Nam dùng cho công nghiệp chế biến sản phẩm gỗ xuất khẩu sang Mỹ và Châu Âu.
Tại cuộc họp báo tại thủ đô Bangkok đài RFA ghi nhận Cơ quan Điều Tra Môi Trường EIA đã đưa ra những bằng chứng rõ rệt về hoạt động mua bán, vận chuyển và chế biến gỗ trái phép của hai quốc gia trong vùng là Thái Lan và Việt Nam.
Cơ quan này đã bỏ ra gần mười năm đề điều tra và thành lập những con số thống kê về các hoạt động làm phương hại trầm trọng môi trường rừng trong vùng Đông Nam Á.
Gỗ lậu từ Lào chuyển vào Việt Nam
EIA kết hợp với tổ chức Telapak, một tổ chức bất vụ lợi quan tâm đến môi trường rừng có trụ sở tại Indonesia thực hiện một cuộc điều tra rộng lớn ở nhiều nước, và một kết luận rút ra được trình bày trong buổi họp báo này có thể gây lo ngại cho nhiều chính phủ trong đó có Việt Nam.
Ông Julian Newman, thành viên của Telapak trình bày trong cuộc điều tra ở biên giới Lào-Việt ông đã chứng kiến tận mắt khoảng 45 chiếc xe vận tải nặng chất đầy gỗ đang chờ vượt biên giới vào Việt Nam.
Ông nói rằng đây là hình ảnh gây sốc thật sự cho ông khi biết rằng Lào nghiêm cấm khai thác rừng đối với người dân của họ rất quyết liệt, nhưng tại biên giới thì hải quan Lào đang trò chuyện với những người Việt buôn lậu gỗ của đất nước mình một cách vui vẻ.
Cuộc điều tra của Tổ chức EIA và Talapak không chỉ hạn hẹp tại biên giới Lào-Việt, họ theo chân đoàn xe vừa nói tiến sâu vào nội địa Việt Nam, và những số liệu họ thu thập trong nhiều tháng đã làm tổ chức này hết sức quan tâm.
Tôi đã chứng kiến tận mắt khoảng 45 chiếc xe vận tải nặng chất đầy gỗ đang chờ vượt biên giới vào Việt Nam. Đây là hình ảnh gây sốc thật sự cho tôi. Trong khi Lào nghiêm cấm khai thác rừng đối với người dân của họ rất quyết liệt, nhưng tại biên giới thì hải quan Lào đang trò chuyện với những người Việt buôn lậu gỗ một cách vui vẻ.
Họ cho biết hàng ngàn hecta rừng quý hiếm của Lào đã bị tàn phá và do đó những hệ quả lũ lụt trong nhiều năm qua là điều không tránh khỏi. Trong nhiều năm qua, những loại gỗ quý hiếm như Chò, Trắc, Bạch Đàn được chuyển từ Lào vào Việt Nam cho các công ty chế biến thành vật dụng gia đình xuất khẩu.
Theo EIA, từ cuối thập niên 90, Việt Nam đã vận chuyển hàng trăm ngàn mét khối gỗ từ Campuchia, và trong thời gian gần đây con buôn gỗ chuyển hướng khai thác sang Lào.
Các nỗ lực quốc tế bảo vệ môi trường
Trong năm 2007, sản phẩm đồ gỗ làm từ các nhóm gỗ cao cấp xuất xứ từ Lào đem xuất khẩu đến Mỹ và các nước Châu Âu đã mang lại 2 tỷ 400 triệu mỹ kim, gấp mười lần cách đây 7 năm.
Tổ chức này còn nhấn mạnh rằng xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam đứng hàng thứ năm trong lĩnh vực xuất khẩu của cả nước, và đây là lý do tại sao chính phủ Việt Nam không ngăn cản những hoạt động trái phép này.
Mặc dù trên nguyên tắc các nước khi xuất khẩu đồ gỗ phải có chứng nhận xuất xứ của gỗ của Hội Đồng Quản Lý Rừng, gọi tắt là FSC, tuy nhiên những giấy chứng nhận này không khó kiếm khi các bên mua bán đồng tình qua mặt cơ quan kiểm tra quốc tế.
EIA cũng đưa ra những ghi âm phỏng vấn các doanh nghiệp Việt Nam có liên quan đến buôn bán sản phẩm gỗ có xuất xứ từ Lào. Những bằng chứng này cho thấy tại Việt Nam có hàng trăm công ty lớn nhỏ đang kinh doanh đồ gỗ xuất khẩu.
Những đại công ty có doanh số hàng chục triệu Mỹ kim được EIE liệt kê gồm có Tập đoàn Khải Vy, Công ty Tiến Đạt, Đại Thành, Mỹ Tài, Quốc Thắng, Hoàng Phát, Tài Anh.
Tổ chức EIA cũng phát hiện rằng công ty Quốc Thắng có cơ sở tại Quy Nhơn là công ty của một đại biểu Quốc Hội Viêt Nam là bà Võ thị Thủy. Công ty này hoạt động dưới danh nghĩa tổ hợp chế biến gỗ.
Chúng tôi liên lạc với một trong những công ty mà EIA cáo buộc là công ty Mỹ Tài để tìm hiểu về nguồn gốc gỗ họ dùng trong chế biến. Một nhân viên trong công ty Mỹ Tài cho chúng tôi biết họ quả có nhập gỗ Bạch đàn với giấy chứng nhận khai thác gỗ, còn gỗ Chò từ Lào và Mã lai thì không có giấy chứng nhận.
Trong phần kết luận buổi họp báo, EIA đưa ra nhiều đề nghị cho các phía nhằm chấm dứt tình trạng phá rừng khai thác lậu nguồn gỗ quý của các nước trong khu vực.
Một trong những đề nghị này là EIA sẽ thúc giục các nước EU kiểm soát gắt gao các sản phẩm gỗ nhập từ Việt Nam, Thái Lan để ngăn chặn những kiện hàng không hợp lệ.
Đây là một thông điệp mạnh mẽ về việc bảo vệ môi trường rừng từ các tổ chức phi chính phủ trên thế giới. Việt Nam không thể xem thường những cảnh báo này và cần điều chỉnh thích hợp với những thông lệ quốc tế.
Nỗ lực kiểm sóat chặt chẽ, nghiêm túc có thể lảm giảm thu nhập xuất khẩu đồ gỗ, còn hơn là bị tịch thu, phạt vạ, và còn có thể bị kiện tụng bởi các tổ chức, chính phủ có quan tâm bảo vệ môi trường rừng.
Trong khía cạnh đó, Hoa Kỳ đang có cuộc vận động tu chính đạo luật Bảo Vệ Gỗ Xây Dựng và Dân Dụng . Nếu luật này thông qua thì việc nhập khẩu sản phẩm gỗ vào Mỹ chắc chắn không còn dễ dàng như từ trước đến nay.
Mặc Lâm tường trình từ Bangkok, Thái Lan
Theo dòng thời sự:
- Kỹ nghệ đồ gỗ VN gây thiệt hại rừng nguyên sinh Lào (phần 2)
- Các nhà sản xuất Việt Nam mua gỗ lậu từ Lào? (phần 3)
- Tập đoàn Khải Vy bác bỏ các cáo buộc của EIA (phần 4)