Tập đoàn Khải Vy bác bỏ các cáo buộc của EIA (phần 4)

Thiện Giao. phóng viên đà i RFA

Trong ba bà i trước, chúng tôi đã trình bà y các chi tiết trong bản báo cáo có tên “Borderlines” do Cơ Quan Điều Tra Môi Trường, EIA, có trụ sở đặt tại Anh Quốc, thực hiện chung với cơ quan bất vụ lợi Telapak của Indonesia. Bản báo cáo viết rằng các khu rừng nguyên sinh tại Là o đang bị tà n phá bởi Thái Lan và các công ty gia công gỗ của Việt Nam.

Trong số các công ty có tên trong bản báo của EIA, có tập đoà n Khải Vy Duyên Hải hà ng đầu của Việt Nam. Hôm nay, trong bà i cuối cùng của loạt bà i nà y, chúng tôi xin trình bà y cuộc phỏng vấn với ông NguyỠn Khoa, phó chủ tịch tập đoà n Khải Vy.

Báo cáo của EIA và Telapak

Bản báo cáo có tên “Borderlines,” tạm dịch “Những Nẻo Đường Biên Giới,” được công bố hồi tuần qua, khiến dư luận, đặc biệt là giới gia công gỗ Việt Nam xôn xao.

Bản báo cáo được thực hiện dưới hình thức vừa phim tư liệu, vừa văn bản, do Cơ Quan Điều Tra Môi Trường, EIA có trụ sở đặt tại Anh Quốc, thực hiện chung với cơ quan bất vụ lợi Telapak của Indonesia.

“Những Nẻo Đường Biên Giới” thực hiện một cuộc điều tra trên nhiều quốc gia, kéo dà i 6 tháng, trong đó nhắc đến tên một số công gia công gỗ của Việt Nam, bị cáo buộc là có sử dụng gỗ bất hợp pháp từ Là o.

Các công ty bị nêu tên gồm Khải Vy tại Sà i Gòn, Tiến Đạt, Đại Thà nh, Mỹ Tà i, Quốc Thắng, Hoà ng Phát ở Qui Nhơn, Tà i Anh và Vinafor tại Hà Nội.

Chúng tôi đã tìm cách tiếp xúc, và được ông NguyỠn Khoa, Phó Chủ Tịch Tập Đoà n Khải Vy, trả lời phỏng vấn. Ông Khoa nhận định là báo cáo của EIA không công bằng và thiếu trung thực.

Khải Vy: EIA đã bóp méo sự thật

Mở đầu cuộc phỏng vấn, ông Khoa khẳng định, rằng tập đoà n Khải Vy được chứng nhận của tổ chức độc lập SGS của Thụy Sĩ, một tổ chức có tầm hoạt động tại 147 quốc gia.

Ông Khoa cho biết là hà ng năm, Khải Vy được SGS kiểm tra hồ sơ xuất nhập khẩu, chứng nhận, đánh giá, rồi tái đánh giá toà n bộ hồ sơ về gỗ, tại nhà máy cũng như tại hiện trường, để bảo đảm mọi thông tin và số liệu đều ăn khớp.

Những thông tin ấy là những thông tin mang tính chất là không chính thức, là thông tin không có độ tin cậy, thế mà lại lấy nó là m thông tin thì rõ rà ng là vô lý. Bởi vì cái người mà người ta không biết gì về xuất nhập khẩu thì là m sao người ta đưa thông tin mà để cho người khác có được độ tin cậy?

Trên những luận cứ đó, ông Khoa cho rằng EIA đã bóp méo sự thực.

Thiện Giao: Vâng. Anh tiếp tục đi ạ.

Ông NguyỠn Khoa: Vâng. Như vậy thì các công ty mà nói về Khải Vy là nói rất là không đúng và như thế là bóp méo sự thật. Khi anh điều tra mà anh đóng vai cả người nà y người khác đã là không đúng rồi.

Cái thứ hai là anh đi và o anh hỏi thì anh lại không hỏi những người chịu trách nhiệm mà anh lại đi hỏi những người mà người ta không biết gì tức là những người nói những thông tin bu lu bu loa, nói không chính xác, sau đấy anh lại bóp méo cái sự thật đó là anh đã từng tiếp xúc với người nà y người kia.

Tôi xin lỗi, tôi nói là bởi vì thê nà y, bản thân tôi là một chuyên gia, trước đây tôi cũng đã từng là m công việc chứng nhận, và tôi là phó tổng giám đốc của một tổ chức chứng nhận lớn, đã từng là m 14 năm, và không phải chỉ là Lead Auditor mà đồng thời tôi còn là Lead Tutor.

Có nghĩa là tôi là người biết đánh giá, thà nh ra tôi rất phẫn nộ với những cách nói không đúng và bóp méo sự thật. Rõ rà ng như thế là nó không "fair" (công bằng), và rõ rà ng là những ý kiến đưa ra hoà n toà n không đủ khía cạnh, khong mang tính thông tin công bằng.

Thiện Giao: Trong một đoạn trích dẫn mất một hai phút có chiếu một đoạn nói chuyện với người của bên Khải Vy, người đó có nói về cái cách, người đó có nói thường thì người ta có cách là m "giấy tờ" để thay vì…

Ông NguyỠn Khoa: Và cái người nói thì bản thân người nói không phải là người chịu trách nhiệm của công ty. Ảnh không là m cái nhiệm vụ, ảnh không phải là người chịu trách nhiệm xuất nhập khẩu có nghĩa là ảnh không biết gì về xuất nhập khẩu hết.

Những thông tin ấy là những thông tin mang tính chất là không chính thức, là thông tin không có độ tin cậy, thế mà lại lấy nó là m thông tin thì rõ rà ng là vô lý. Bởi vì cái người mà người ta không biết gì về xuất nhập khẩu thì là m sao người ta đưa thông tin mà để cho người khác có được độ tin cậy?

Ví dụ như anh muốn là m về những cái thông tin về xuất nhập khẩu thì anh phải hỏi các bộ phận chịu trách nhiệm về xuất nhập khẩu. Chớ còn những người không chịu trách nhiệm về xuất nhập khẩu thì là m sao mà biết được cái người ta nhập gỗ như thế nà o, người ta xuất gỗ như thế nà o, đưa và o trong sản xuất như thế nà o, là m sao mà biết được?

Thiện Giao: Trong một buổi bên phía EIA gặp bên công ty Duyên Hải ở bên Qui Nhơn thì có nói là người Factory Manager, tên là Lý Thái Hùng, tôi không biết là tên có đúng không?

Ông NguyỠn Khoa: Vâng, ông Lý Thái Hùng.

Thiện Giao: Lý Thái Hùng cũng nói rằng gỗ có nguồn gốc từ Là o, ông nghĩ thế nà o ạ?

Ông NguyỠn Khoa: Cái nà y tôi đã nói rồi, túc là thế nà y, trong tập đoà n Khải Vy - Duyên Hải thì tất cả mọi việc mua bán là phải thông qua cái Headquarters, cái bộ phận xuất nhập khẩu ở Headquarters.

Các nhà máy chỉ là m nhiệm vụ liên quan đến cái kỹ thuật sản xuất. Bản thân nhà máy không thể biết tại vì bản thân nhà máy có đi mua gỗ đâu.

Tức là chúng tôi là những đơn vị điều hà nh ở cái Headquarters sẽ là m cái bộ phận xuất nhập khẩu, sẽ mua gỗ và chuyển gỗ cho các nhà máy để sản xuất, phân phối về 4 nhà máy của mình tuỳ theo cái đơn hà ng, tuỳ theo cái yêu cầu của khách hà ng mà chuyển các gỗ về các nhà máy sản xuất.

Như vậy thì là m sao cái người ở nhà máy, có biết gì đâu, đâu có biết cái gì về nguồn gốc gỗ để mà nói. Cho nên tôi mới nói rằng những thông tin, cách tiếp xúc và lấy thông tin là không đúng và những thông tin đó đã bị xà o xáo, bóp méo sự thật.

Người ta đúng là có thể là cái ông mang cái tên như vậy, nhưng những thông tin thì hoà n toà n không đúng và không có độ tin cậy, bởi vì anh đọc cái thông tin nhưng mà khi anh nói không phải là cái người chịu trách nhiệm phát ngôn cho cái tổ chức đó, thì rõ rà ng cái đó hoà n toà n không đúng.

Thiện Giao: Anh là Phó Chủ Tịch Tập Đoà n à ?

Ông NguyỠn Khoa: Dạ vâng.

Thiện Giáo: Vâng. Với tư cách là Phó Chủ Tịch Tập Đoà n, anh khẳng định rằng có hay không có gỗ Yellow Balau và Keruing từ Là o mang về Việt Nam nhập và o Khải Vy?

Ông NguyỠn Khoa: Không. Tôi thì không thể biết được việc nà y bởi vì tôi là m cho tập đoà n Khải Vy - Duyên Hải chứ không là m cho cả Việt Nam, cho nên nếu mà nói câu hỏi và o Việt nam hay không thì không thể trả lời được. Nhưng còn lại cái việc, cái mà chúng tôi ở đây mua thì chúng tôi không sử dụng các nguồn gỗ không có nguồn gốc hợp pháp.

Trong các tiêu chí bắt buộc đối với các đơn vị đã được chúng nhận theo tiêu chuẩn FSC thì bắt buộc phải mua gỗ có chứng nhận FSC và nếu là gỗ không chứng nhận FSC thì phải là gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Đấy là qưy định bắt buộc .

Chính phủ Là o chỉ cho phép mỗi năm đốn 20 ngà n mét khối gỗ, nhưng hiện giờ người ta đốn mỗi năm đến 2 triệu mét khối. Tức là người ta phải đốn lén. Đôi khi gỗ hoà n toà n không có giấy tờ hợp lệ, đôi khi cũng có nhưng không đủ. Chính phủ cho 20 ngà n mét khối, mà đốn nhiều hơn.

Vì thế cho nên tôi khẳng định rằng tất cả các nguồn gốc gỗ sử dụng trong sản xuất - xuất khẩu của tập đoà n Khải Vy - Duyên Hải đều là gỗ hợp pháp và gỗ có chứng nhận FSC.

Thiện Giao: Thưa anh, trong tất cả các gỗ có nguồn gốc hợp pháp và có giấy chứng nhận FSC đó đó thì có phần gỗ nà o là yalabalao và kaloin có nguồn gôc tại Là o không ạ?

Ông NguyỠn Khoa: Không có.

Thiện Giao: Trong đoạn phim tư liệu dà i 16 phút do EIA phổ biến có đoạn quay một nhân viên tập đoà n Khải Vy, nói về các hoạt động thay đổi giấy tờ mà người ta vẫn là m để nhập gỗ lậu từ Là o về Việt Nam.

“Chính phủ Là o chỉ cho phép mỗi năm đốn 20 ngà n mét khối gỗ, nhưng hiện giờ người ta đốn mỗi năm đến 2 triệu mét khối. Tức là người ta phải đốn lén. Đôi khi gỗ hoà n toà n không có giấy tờ hợp lệ, đôi khi cũng có nhưng không đủ. Chính phủ cho 20 ngà n mét khối, mà đốn nhiều hơn.

Vấn đề là chuyện giấy tờ. Một số công ty, khi họ mua gỗ, người cung cấp nói với họ là chỉ có giấy tờ, ví dụ cho 200 mét khối gỗ thôi. Nếu ông đồng ý thì ông mua. Như vậy là còn lại 800 mét khối không có giấy tờ.”

Điều đáng lưu ý là trong đoạn âm thanh nà y, nhân viên của Khải Vy nói rằng “người ta thường là m như vậy” mà không khẳng định là Khải Vy là m như vậy.

Tuy nhiên, trong bản báo cáo dưới hình thức văn bản, các tác giả của EIA in nguyên văn một câu nói, cũng của nhân viên nà y, là chúng tôi, tức Khải Vy, “mua gỗ từ những người trung gian tại Việt Nam, bởi vì những người nà y biết cách là m giấy tờ. Họ là m giấy tờ, và rồi chúng tôi mua của họ.”

Theo thông tin của Viện Kinh Tế Thà nh Phố Hồ Chí Minh, công ty Khải Vy được thà nh lập năm 1995 và từng được IFC, một bộ phận của Ngân Hà ng Thế Giới cho vay 6 triệu đô la trong thời hạn năm năm nhằm giúp nâng cao sức cạnh tranh, thông qua tăng cường khả năng thanh toán và bảo đảm tà i chính cho phát triển.

Bản tin cũng viết, rằng Khải Vy được IFC điều tra cặn kẽ, từ điều kiện quản lý sản xuất, an toà n nhà xưởng, bảo vệ môi trường, chính sách sử dụng lao động cho đến năng lực và mối quan hệ trên thương trường quốc tế, trước khi được chính thức nhận hỗ trợ từ IFC.

Theo dòng thời sự:

- Tổ chức EIA chỉ trích Việt Nam khai thác gỗ lậu từ Là o (phần 1)

- Kỹ nghệ đồ gỗ VN gây thiệt hại rừng nguyên sinh Là o (phần 2)

- Các nhà sản xuất Việt Nam mua gỗ lậu từ Là o? (phần 3)