Lê Dân, phóng viên đài RFA
Trong thời gian gần đây, tuy không liền lạc nhưng người ta vẫn nhận thấy tin tức báo chí thường đề cập tới những nỗ lực của Nhà nước để kiềm chế giá tiêu dùng. Nhiều người quan tâm tự hỏi, chuyện gì đang diễn ra trên khu vực giá cả? Lê Dân tìm hiểu thêm vấn đề và trình bày như sau.
Nguy cơ lạm phát
Ngày thứ Tư 15 tháng Tám, báo chí loan tin "doanh nghiệp xăng dầu phớt lờ yêu cầu giảm giá từ chính phủ ". Ngày thứ Năm 16 tháng Tám lại có tin "bộ Tài chính không hài lòng với giá xe hơi trong nước" và một quan chức bộ đe dọa rằng nếu các thành viên của VAMA không giảm giá bán xe hơi thì bộ Tài chính sẽ có biện pháp mạnh trong chính sách thuế.
Tình hình đó phần lớn phát xuất từ cuộc họp khẩn của chính phủ hồi cuối tuần vừa qua, ngay trước lúc Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lên đường thăm Miến Điện, Brunei theo kế hoạch.
Tại cuộc họp này ông yêu cầu các bộ ngành phải tìm biện pháp cấp bách để kìm chế giá cả, vào khi thông tin kinh tế-tài chính cho biết mức lạm phát trong 7 tháng đầu năm nay tại Việt Nam đã vượt quá ngưỡng gọi là "lành mạnh".
Về viễn cảnh nạn lạm phát có trở lại hay không, chuyên viên kinh tế Nguyễn Quốc Khải, từng làm việc tại Ngân hàng Thế giới trong nhiều năm, nhận xét:
“em> “Mức lạm phát của Việt Nam hiện nay khá cao. Vào tháng Bảy năm nay, chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam lên đến 8.4% so với năm ngoái và cao hơn mức tăng trưởng của tổng sản phẩn nội địa là 8.1%.”
Trong chỉ thị số 18 của Thủ tướng, ông ra lệnh cho tất cả các bộ ngành phải kiểm soát được giá cả trong trách nhiệm của mình. Các loại thuế sẽ được tiết giảm cũng nhằm vào mục tiêu đó. Trong một cuộc tiếp xúc với đài Á châu Tự do, ông Nguyễn Tiến Thỏa, cục phó Cục Quản lý Giá thuộc bộ Tài chính, cho biết:
“em> “Một trong những mục tiêu đầu tiên giảm những loại thuế vừa rồi, tập trung vào những nhóm hàng thiết yếu, là để kiềm chế tốc độ tăng giá quá cao, do mất cân đối cung cầu của những mặt hàng đó.”
Gía cả tiếp tục gia tăng
Thế nhưng sau hai tuần phát động chiến dịch hạ nhiệt giá xe hơi, có cả biện pháp giảm thuế, giá cả vẫn không giảm theo đúng mong ước của các chuyên viên ở bộ Tài chính. Lãnh đạo bộ liền cho mời 11 liên doanh thuộc Hiệp hội các Nhà Sản xuất Xe hơi Việt Nam VAMA lên hỏi lý do.
Cuộc họp diễn ra khá căng thẳng với lời đe dọa từ bộ Tài chính là có thể sẽ ban hành biện pháp mạnh về thuế. Các thành viên VAMA thì phân trần rằng giá nguyên liệu nhập khẩu liên tục tăng, cùng với giá điện, nước, xăng dầu trong nước cũng tăng, khiến chi phí sản xuất phải tăng.
Việc bộ Tài chính cho giảm thuế hôm mùng 6 tháng Tám thật ra chỉ có lợi cho xe nhập khẩu, còn xe lắp ráp, sản xuất trong nước thì không được lợi lộc gì cả.
Mới nhất là quyết định của liên bộ Công Thương-Tài chính yêu cầu các doanh nghiệp xăng dầu giảm giá 500 đồng một lít đã không được các doanh nghiệp đáp ứng tích cực.
Giá xăng mới do liên bộ đưa ra nằm trong khoảng từ 10,900 đến 11,600 đồng một lít, tùy theo loại xăng, nhưng việc chấp hành vẫn chưa đồng bộ. Một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu lớn lấy lý do là chưa thể kiểm kê hết hàng tồn kho để có thể áp dụng giá mới.
Theo giải thích bên lề của một số doanh nghiệp với báo chí thì chưa giảm giá do họ chưa nhận được sự giải quyết thỏa đáng từ Nhà nước về khoản lỗ họ phải chịu trong 6 tháng đầu năm nay, theo yêu cầu của Nhà nước để ổn định thị trường.
Mặt khác, mới đây chính phủ Việt Nam qua Nghị định số 55 về quản lý thị trường xăng dầu cũng đã quyết định để các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tự ấn định giá bán lẻ của mình, nên biện pháp buộc giảm giá 500 đồng là không đồng hành với quyết định đó.
Giải pháp cho tình hình hiện nay?
Nhằm đối phó với nạn lạm phát và kiềm chế giá tiêu dùng bằng những quyết định, biện pháp không đồng bộ, thiếu nghiên cứu thì tính hiệu quả có thể khó đạt được. Chuyên viên kinh tế Nguyễn Quốc Khải, từng cộng tác với Ngân hàng Thế giới trong nhiều năm qua nhận xét:
“Đây là những dấu hiệu của một chính sách quản trị thị trường một cách vá víu, thiếu chặt chẽ, làm giảm sự tin cậy.”
Về các biện pháp bị xem là rời rạc và thiếu đồng bộ đó, một người quan sát khác là bình luận gia Ngô Nhân Dụng của nhật báo Người Việt đưa ra nhận xét : "Cái điều mà chính phủ Việt Nam hiện nay đang làm là tìm cách kiểm soát giá cả, có thể không có công hiệu bao nhiêu. Lý do là bởi vì kinh tế hiện nay đã theo lối thị trường tự do nhiều hơn ngày xưa nên chính phủ không thể nào ra lệnh cho người ta bán giá bao nhiêu được."
Như vậy, giải pháp tốt hơn để kiềm chế nạn lạm phát và giá tiêu dùng chắc hẳn phải ở một tầng cao hơn và rộng hơn, thuộc về lĩnh vực kinh tế vĩ mô, có tầm vóc và chiều dài xa hơn là những cái nhìn của những quan chức hiện nay.