Thực trạng giao thông đô thị Việt Nam (phần 5)

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Liên tục trong các chương trình gần đây, quý vị đã cùng chúng tôi ghi nhận thực trạng giao thông đô thị tại Việt Nam, tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến những tồn đọng lâu dài, cũng như thu thập ý kiến của giới hữu trách trong nước và chuyên gia quốc tế về những giải pháp cho vấn nạn kẹt xe.

• Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
• Download story audio

Giao thông trên đường phố Singapore hôm 22-10-2004. Photo: AFP

Buổi phát thanh trứơc trong cuộc trao đổi với tiến sĩ Dario Hildago, chuyên gia giao thông đô thị tại Trung tâm Giao thông và Môi trường, thuộc Viện Tài nguyên Thế giới, ông đã nhấn mạnh tới kinh nghiệm đi trước của Singapore như một gương điển hình mà Việt Nam có thể học hỏi.

Chương trình hôm nay, Trà Mi phỏng vấn nhà nghiên cứu, cố vấn về quy hoạch và quản lý giao thông của Singapore, Phó giáo sư-tiến sĩ Chin Hoong Chor, thuộc trường Đại học Quốc gia Singapore, để ghi nhận những đề xuất của giới chuyên môn từ một nước bạn láng giềng đã thành công trong lĩnh vực quản lý giao thông đô thị.

Cuộc phỏng vấn đựơc thực hiện hai lần, trứơc và sau khi ông Chin thực hiện chuyến đi thực tế tại Việt Nam và tiếp xúc với một số chuyên gia giao thông đô thị ở Sài Gòn hồi cuối tháng 11 vừa qua:

Trà Mi: Thưa ông vừa từ Việt Nam trở về, có cơ hội tận mắt chứng kiến thực trạng giao thông đô thị và cũng có dịp trao đổi trực tiếp với giới chuyên gia tại đó, cảm tửơng chung của ông như thế nào?

PGS-TS Chin Hoong Chor: Tôi thấy Việt Nam có nhiều việc cần phải làm, từ nâng cấp cơ sở hạ tầng đến ý thức người dân, kể cả phát huy hệ thống vận tải công cộng. (2:30b) Dựa vào những gì tôi biết, chính phủ Việt Nam cũng đang nỗ lực làm nhiều việc.

Không chỉ các thành phố lớn như Hà Nội hay HCM, mà các đô thị nhỏ hay vùng nông thôn của Việt Nam cũng đang rất cần có một hệ thống giao thông thích hợp.

Trà Mi: Qua sự quan sát và những cuộc trao đổi với giới chuyên môn Việt Nam, theo nhận xét của ông, nguyên nhân chủ yếu của vấn nạn giao thông tại Việt Nam là gì?

Theo tôi, Việt Nam cần thiết phải có những kế sách hoạch định rõ ràng hoà nhịp cùng với sự phát triển của xã hội và của đô thị. Hơn nữa, việc đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông tại Việt Nam cũng là một điều đáng nói. Thiết nghĩ Việt Nam cần các cơ sở chính quy, đào tạo các chuyên gia có tầm nhìn và khả năng về quy hoạch giao thông.

PGS-TS Chin Hoong Chor: Theo tôi, Việt Nam cần thiết phải có những kế sách hoạch định rõ ràng hoà nhịp cùng với sự phát triển của xã hội và của đô thị. Hơn nữa, việc đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông tại Việt Nam cũng là một điều đáng nói. Thiết nghĩ Việt Nam cần các cơ sở chính quy, đào tạo các chuyên gia có tầm nhìn và khả năng về quy hoạch giao thông.

Tôi thấy giới hữu trách tại Việt Nam có kỳ vọng mạnh mẽ, mong muốn giải quyết đựơc vấn đề, nhưng hiện trạng hôm nay quá nhiều bế tắc và phức tạp. Cho nên, (3:02b) về lâu về dài, Việt Nam cần 1 đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản chuyên môn, đủ kiến thức và kinh nghiệm về kỹ thuật để tự vạch ra cho mình những giải pháp tương ứng, thích hợp với tình hình và đặc điểm riêng của đất nước, chứ không nhất thiết phải cố công sao chép nguyên bản từ các nứơc khác.

Trà Mi: Là một chuyên gia và cố vấn về giao thông đô thị lâu năm, ông có những đề xuất gì giúp Việt Nam cải thiện tình hình?

PGS-TS Chin Hoong Chor: Chúng ta phải có cái nhìn tổng thể và biện pháp tổng hợp, chứ không đơn thuần là một biện pháp đơn lẻ nào sẽ giải quýêt đựơc tình trạng ùn tắc giao thông đô thị. Có hai điều cần phải chú trọng. Một là kiểm soát nhu cầu giao thông, hai là nâng cấp nguồn cung.

Về khâu quản lý bên cầu, cần phải giới hạn sự tăng vọt số lựơng xe cá nhân bằng các khoản thu thuế, phí nghiêm ngặt và minh bạch.

Còn để cải thiện nguồn cung, ngoài việc mở mang, khai thông hệ thống đường sá, áp dụng khoa học kỹ thuật vào công tác quy hoạch đô thị, Việt Nam cần lưu ý phát triển thêm các mạng lưới xe công cộng trong thành phố, từ xe buýt, đến đừơng sắt, đến xe điện ngầm, đồng thời tăng cường tính năng phục vụ, an toàn, và sự tiện lợi của chúng đối với sinh hoạt đời sống người dân.

Trà Mi: Những bài học nào Việt Nam có thể học hỏi từ kinh nghiệm thành công của Singapore, xin ông chia sẻ thêm?

PGS-TS Chin Hoong Chor: Có nhiều phương pháp thực hiện, nhưng cốt lõi vấn đề phải bắt đầu từ công tác hoạch định và các kế hoạch cụ thể. Tình trạng giao thông đô thị của Việt Nam ngày nay cũng tương tự như Singapore cách đây mấy thập niên. Hồi những năm 60-70, vấn đề giao thông đô thị đã không được ưu tiên ở Singapore, cho nên cũng xảy ra nhiều hệ quả bất cập.

Thế nhưng, để bắt nhịp với đà phát triển của xã hội, các nhà hoạch định đã buộc phải nhìn thẳng vào vấn đề và cùng nhau tìm hứơng giải quýêt. Chúng tôi đã nghiêm túc rút ra những bài học từ chính những thiệt hại kinh tế do giao thông đô thị gây ra, và chúng tôi bắt đầu từ đó.

Sự nghiêm túc trong khâu quản lý và hoạch định sẽ có tác dụng tích cực đến khâu thực thi và vận hành. Cho nên, nếu hỏi Việt Nam có thể học tập gì ở Singapore thì trứơc tiên, đó chính là sự hoạch định, là chính sách tiên liệu, là quyết tâm đương đầu với những thử thách một cách toàn diện, bền vững-lâu dài, chứ không chỉ chú tâm vào từng giải pháp đối phó tức thời.

Nhiệm vụ của người hoạch định là phải nhìn vấn đề ở tầm xa hơn, cao hơn, bao quát hơn để tìm chính sách lâu dài và cân đối, chứ không phải chỉ lo tập trung tìm giải pháp đối phó tạm thời theo kiểu “nứơc dâng tới đâu, rút chân tới đó”.

Lưu thông trên đường phố Sài Gòn. RFA file photo.

Chúng tôi cũng bỏ khá nhiều tiền đầu tư vào việc cải thiện chất lựơng xe công cộng đảm bảo giá rẻ, thuận tiện, ít tốn thời gian. Ngoài ra, cũng còn nhiều cách “câu khách” khác nữa chẳng hạn như có tv trên xe buýt, có báo trên metro để hành khách có thể cập nhật tin tức ngay trong những lúc di chuyển trên đường tới công sở…v…v.

Trà Mi: Như ông đã nhận xét, trong bài toán giao thông đô thị của Việt Nam có khâu ý thức ngừơi dân. Theo ông, làm thế nào để giải quyết việc này một cách hữu hiệu?

PGS-TS Chin Hoong Chor: (10:29) Vai trò của giáo dục trong việc giải quýêt ùn tắc giao thông luôn bị coi nhẹ. Chúng ta không phải chỉ chú trọng về mặt luật lệ mà còn phải quan tâm đến công tác giáo dục nữa. Để mở nút giao thông đô thị tại Việt Nam, tuy tài chính và kỹ thuật là cần thiết, nhưng ý thức và văn hoá đô thị của ngừơi dân cũng quan trọng không kém.

Ý nghĩa của việc giáo dục ngày nay không chỉ nằm ở chỗ mách bảo cho ngừơi dân biết một cách lý thuyết rằng việc đó là gì, hay đưa luật ra để chế tài ngừơi ta, mà quan trọng là làm sao để lôi cuốn vai trò đóng góp, tham gia của cộng đồng vào trong đó. Nên nhớ rằng giải bài toán bế tắc giao thông cần sự tương tác hỗ trợ giữa ngừơi dân và các nhà hoạch định chính sách.

Trà Mi: Nhà nứơc Việt Nam thường lý giải cho tình trạng nhập nhằng chưa lối thoát hiện nay là do thiếu kinh phí. Ý ông như thế nào?

PGS-TS Chin Hoong Chor: Tài chánh dành cho các dự án giao thông đô thị là yếu tố hết sức quan trọng và cần thiết. Vậy nên, chủ yếu là giới hữu trách phải biết cách cân bằng nguồn kinh phí cho các nhu cầu tối thiểu của việc phát triển xã hội, dành ưu tiên cho những cái tối quan trọng. Giao thông có giá trị kinh tế rất to lớn.

Nếu lĩnh vực giao thông phát huy chức năng tốt thì nó sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Đồng ý là trong điều kiện hiện nay, Việt Nam cần thu hút đầu tư nước ngoài, lĩnh vực tư nhân, và các nguồn viện trợ tài chính để cải thiện giao thông đô thị, nhưng nhớ là chúng ta sẽ không bao giờ có đủ lựơng tài chính như mong đợi để làm tất cả những việc mình muốn. Cho nên, quan trọng nhất là phải biết việc gì nên ưu tiên làm trứơc. Tóm lại, vấn đề không chỉ là cần vốn mà phải biết sử dụng nguồn vốn đúng chỗ và có hiệu quả.

Trà Mi: Chúng tôi xin chân thành cảm ơn nhà nghiên cứu, cố vấn về quy hoạch và quản lý giao thông của Singapore, PGS-TS Chin Hoong Chor, từ trường Đại học Quốc gia Singapore, đã đành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn này.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.