Trà Mi, phóng viên đài RFA
Trà Mi hân hạnh chào đón quý vị và các bạn trong chuyên mục Diễn Đàn Bạn Trẻ, nhịp cầu thảo luận-giao lưu của thanh niên trong và ngoài nước, phát thanh sáng Thứ Tư hàng tuần.
Diễn Đàn kỳ này đến với quý vị đúng vào ngày cuối cùng của năm Đinh Hợi. Trước khi giã từ chú heo vàng mũm mĩm để đón chào anh chuột Mậu Tý 2008, Trà Mi mời quý vị cùng chia sẻ những ghi nhận cũng như những ấn tựơng sâu sắc nhất đọng lại trong lòng giới trẻ sau một năm 2007 đầy sự kiện, qua cuộc trao đổi giữa hai thanh niên từ hai miền Nam, Bắc, và một bạn trẻ trửơng thành tại hải ngoại.
Các bạn trẻ tự giới thiệu :
- Tôi là Hùng Vỹ ở Hà Nội
- Tôi là Quang ở Hoa Kỳ
- Tôi là Huy ở Sài Gòn.
Vỹ : Theo tôi thì năm 2007 là một năm rất nhiều sự kiện và sự kiện đóng đinh đối với không chỉ giới trẻ mà dư luận xã hội nói chung, đó là việc Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới (WTO) và sự kiện Việt Nam được chính thức trở thành thành viên không thường trực Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Đấy là hai sự kiện quan trọng, bởi hai sự kiện đó đã được cả truyền thông trong và ngoài nước đều đánh giá rất là chi tiết, kỹ lưỡng. Và dưới sự tác động của truyền thông như vậy thì xã hội nhận thức vấn đề đó rộng hơn; ngoài ra nó lại tác động đến cuộc sống, sự nhìn nhận, đánh giá của cả 3 phía: cơ quan công quyền, người dân, cộng đồng quốc tế.
Trà Mi : Dạ. Theo anh Vỹ thì đó là những sự kiện đáng chú ý, nhưng mà những sự kiện này đã có ảnh hưỏng như thế nào về mặt đời sống thực tế của người dân? Xin mời anh Huy.
Huy : Hai sự kiện anh Vỹ nói rất là đúng. Nó có thể tạo một tiếng nói quan trọng cho Việt Nam trên trường thế giới. Còn những sự kiện liên quan đến quốc gia khác mà anh Vỹ cũng chưa nhắc tới, mà sự kiện gần đây nhất và nổi bật nhất, đó là sự kiện thanh niên - sinh viên xuống đường biểu tình chống Trung Quốc khi nước này tuyên bố thành lập thành phố Tam Sa để quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Theo tôi thì điều gây ấn tượng sâu sắc nhất trong giới thanh niên ở năm 2007 là hai cuộc tuần hành ngày 9 tháng 12 và ngày 16 tháng 12.
Trà Mi : Vâng. Nhưng mà vì sao anh cho đây là một sự kiện quan trọng đáng ghi nhớ và đáng lưu ý trong năm qua?
Huy : Tại vì trong suốt một khoảng thời gian dài, dư luận trong và ngoài nước cảm thấy giới trẻ rất là mơ hồ về vấn đề tổ quốc và lòng yêu nước, nhưng sự kiện này đã thực sự một lần nữa khẳng định giới trẻ Việt Nam vẫn yêu quê hương, vẫn yêu tổ quốc và sẵn sàng vì đất nước, vì quê hương.
Trà Mi : Và bây giờ xin mời cảm nhận của một ngừơi trẻ từ bên ngoài, đó là anh Quang từ Hoa Kỳ. Theo những gì mà anh theo dõi tin tức ở trong lẫn ngoài nước thì anh thấy là Việt Nam trong năm qua có gì đáng ghi nhận?
Quang : Nói chung là hai anh đã nói hết những gì em muốn nói rồi. Em thấy một điều đáng khích lệ là Việt Nam đã trở thành thành viên WTO. Nếu nói về kinh tế thì WTO trong thời gian tới sẽ giúp đỡ người dân Việt Nam mình, sẽ có hy vọng nếu mà lãnh đạo đi đúng đường lối thì ngưòi dân mình sẽ có cuộc sống khá giả hơn.
Đó là một sự hy vọng không những của em mà của rất nhiều bà con ở hải ngoại. Kinh tế của Việt Nam hiện giờ đang phát triển ở mức 8%, nhưng mà lạm phát lại đến 12%, đó là một điều mà Việt Nam phải cần chú ý làm sao để lạm phát không quá mức tăng trưởng kinh tế, để bà con mình ở Việt Nam có cuộc sống thoải mái hơn. Và vấn đề Hoàng Sa và Trường Sa thì em cũng có theo dõi rất chặt chẽ thì đó là một điều đau lòng cho người Việt Nam mình. Và em hy vọng mọi thứ sẽ được tươi sáng hơn.
Trà Mi : Qua các ý kiến mà các anh vừa phát biểu thì Trà Mi muốn được hỏi thăm là những sự kiện như Việt Nam bước chân vào WTO, rồi bây giờ làm hội viên không thường trực của Hội Đồng Bảo An LHQ, v.v. thì đó là những sự kiện đáng ghi nhận mà giới trẻ có những ấn tượng rất là tốt đẹp. Ngoài mặt có tác động về trưyền thông hay là những thông tin đáng khích lệ như thế, nhưng mà các bạn ngay ở trong nước cũng như anh Quang ở nước ngoài, có thấy là những sự kiện đó trong một năm qua đã đem lại những ảnh hưởng gì tích cực, cụ thể đối với đời sống của người dân hay chưa?
Vỹ : Tôi xin bổ sung một chút. Sự kiện mà Huy bổ sung đó là sự kiện Hoàng Sa và Trường Sa. Tôi thấy trong đó cũng có dấu ấn rất là rõ của việc thay đổi tư duy khi mà nguời Việt Nam đã có ở một góc nhìn khác, thì giới cầm quyền Việt Nam đã có một sự thay đổi tư duy tương đối chậm chạp.
Đó là vì tôi ở Việt Nam tôi cũng rất hay quan sát, tôi thấy rằng sự kiện Hoàng Sa - Trường Sa, lúc đầu Việt Nam phản ứng khá là im lặng, thế nhưng, sau đó vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ trong nội bộ người dân Việt Nam, và đặc biệt là giới trẻ hay thiếu niên, những người được tiếp cận thông tin tương đối nhanh. Tất nhiên chúng ta cũng phải hiểu rằng giữa Việt Nam và Trung Quốc nó có những mối quan hệ có thể nói là tương đối gần gũi về nhận thức cũng như là lợi ích của giới cầm quyền, nên cách hành xử của Việt Nam nhiều khi cũng sẽ rất là lèo lái.
Đấy là một. Thứ hai nữa, nhờ việc Việt Nam trở thành thành viên không thường trực Hội Đồng Bảo An LHQ thì tự nhiên người Việt Nam thấy là vị thế chính trị của mình trên trường quốc tế cao hơn và đòi hỏi chính phủ có một cái khẳng định, một cái hành động chiến lược tương xứng hơn, mà thử thách đầu tiên đối với chính phủ, đó chính là cái thách thức về lãnh thổ, về chủ quyền.
Trà Mi : Vâng. Nếu như anh Vỹ cho rằng đây là thách thức đầu tiên đối với chính phủ Việt Nam sau khi chinh chính thức trở thành một hội viên của sân chơi quốc tế, thì đối với thử thách đầu tiên này, cái phản ứng, cái thái độ của chính phủ Việt Nam như thế nào? Các bạn đồng tình hay phản đối, hay các bạn có ý kiến gì?
Quang : Mình muốn chính phủ Việt Nam phải mạnh dạn tuyên bố những cái gì thuộc chủ quyền của Việt Nam thì không một ai được xâm phạm cả. Đồng thời mình cũng rất là hỗ trợ các bạn trẻ ở Việt Nam đã xuống đường và đã tỏ rõ bản lĩnh của mình là người Việt Nam.
Trà Mi : Vâng. Và cho tới giờ phút này thì những lời phát biểu cũng như những hành vi của chính phủ Việt Nam để ứng phó lại trước thái độ của Trung Quốc thì các bạn trẻ trong nước có ý kiến như thế nào? Mời anh Huy. Huy : Cái việc mà chính phủ Việt Nam có phản ứng đối với nhà cầm quyền Trung Quốc khi xảy ra việc gọi là Hoàng Sa - Trường Sa, theo bản thân tôi và một số đông bạn thanh niên đã xuống đường cùng với tôi trong ngày 9 và ngày 16 đó thì chúng tôi rất bất mãn về cách tuyên bố một cách máy móc (của chính phủ Việt Nam).
Biết rằng Trung Quốc là một nước lớn, nó ép mình rất là nhiều thứ, nhưng mà vấn đề giang sơn tổ quốc thì không thể nào nhượng bộ được, tức là mảnh đất mà ông cha ta đã đổ biết bao xương máu để gìn giữ cho chúng ta đến ngày hôm nay thì không thể nào để yên cho Trung Quốc làm như vậy được. Và điều rất buồn là trong cuộc tuần hành dự tính lần thứ ba thì đã bị (công an) phá tan.
Trong cuộc tuần hành lần thứ hai 16 tháng 12, tôi ở Sài Gòn, tôi gặp mặt rất là nhiều cán bộ Đoàn, họ len lỏi vào đoàn biểu tình tìm cách chia rẽ (người biểu tình). Thậm chí tôi thấy cán bộ Đoàn đưa những câu hỏi nhằm mục đích chia rẽ rất là nực cười. Chẳng hạn có một số người xuống đó la rằng "kêu gọi xuống đây biểu tình là có nước uống có cơm ăn, nhưng mà xuống đây chẳng có gì hết, thôi mình đi về đi".
Nói tới chuyện người thanh niên Việt Nam đứng ra cất lên tiếng nói để minh chứng rằng quần đảo đó, mảnh đất đó là thuộc chủ quyền Việt Nam thì người ta đâu có cần gì tới miếng nước uống hay miếng thức ăn để mới đi làm như vậy (đi biểu tình). Và chính những người đó (cán bộ Đoàn), sau khi đoàn biểu tình bị giải tán thì họ tập hợp lại cuời nói vui vẻ và dắt tay nhau đi vào trụ sở Thành Đoàn. Cái việc đó cho tôi thấy là Đoàn đã đánh mất lòng tin của thanh niên. Rất nhiều người đã chứng kiến việc đó, chớ không phải chỉ riêng một mình tôi.
Trà Mi : Dạ. Đó là ghi nhận của anh Huy ở Sài Gòn. Bây giờ tiếp tục tìm hiểu về những ghi nhận của giới trẻ ở trong nước về những sự kiện đáng chú ý trong năm qua, thì Trà Mi xin được hỏi là tầm ảnh hưởng của những sự kiện đáng chú ý đó, ngoài vấn đề Trưòng Sa - Hoàng Sa, những sự kiện gọi là những bước ngoặt đáng chú ý khác, một dấu hiệu tích cực khác của Việt Nam đối với sân chơi thế giớí đó là trở thành hội viên của các tổ chức uy tín trên thế giới như vậy, các bạn thấy là ảnh hưởng của nó cho tới giờ này, ngoài cái danh nghĩa thì thực sự trong đời sống, những thay đổi của Việt Nam kể từ sau những sự kiện đó cho tới nay các bạn ghi nhận là gì?
Huy : Tôi thấy khi Việt Nam bước chân vào WTO và trở thành thành viên không thường trực của Hội Đồng Bảo An LHQ thì có đựơc nhiều sự đầu tư của nước ngoài đổ vào Việt Nam. Tôi công nhận điều đó. Nhưng mà trong một năm qua sau khi gia nhập WTO thì cuộc sống của người dân thường lại càng thấp xuống. Bằng chứng là chính báo chí chính thống trong nước đã đưa ra con số lạm phát là ở mức 12%.
Đó là con số báo chí được phép đưa ra và kiểm chứng lại ngay trong sinh hoạt hàng ngày của mình thôi thì mình cũng thấy là mức sống đi xuống vì lạm phát tăng lên. Tôi hy vọng là trong năm 2008 thì sự mất cân bằng như vậy sẽ có những đường hướng giải quyết tốt những vấn đề này.
Trà Mi : Đó là ghi nhận của anh Huy ở Miền Nam. Thế còn ở Miền Bắc, anh Vỹ có ý kiến nào khác không?
Vỹ : Tôi cho rằng WTO tác động rất là sâu sắc đến không những cách nhìn, cách đánh giá của người dân, mà ngay cả với các quan chức chính phủ, những người hoạch định chính sách ở Việt Nam cũng bị tác động rất là mạnh.
Do làm trong môi trường công việc mang tính chất thông tin, tôi nhận thấy một tín hiệu tương đối rõ nét, đó là sự phản biện chính sách của người dân và doanh nghiệp đối với những chính sách nhà nước ban hành ra trong thời gian vừa qua là rất nhanh và đòi hỏi nhà nước có sự điều chỉnh phải nói là cũng rất nhanh, nếu không thì có những thay đổi ngoài tầm kiểm soát.
Mà tôi lấy ví dụ ở đây, đó là việc điều hành chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương năm vừa qua được đánh giá cực thấp trong giới chuyên môn cũng như người dân. Tức là đầu năm 2007 Ngân Hàng Nhà Nước bỏ một lượng tiền đồng rất lớn ra để mua vào ngoại tệ khoảng 7 tỷ đôla và đây là cái kích hoạt nghiêm trọng dẫn đến tình trạng lạm phát của Việt Nam, bắt đầu leo thang ngay từ đầu năm. Như chúng tôi, tức là những người đi làm tương đối trẻ, mức thu nhập của chúng tôi vào khoảng từ 3 triệu tới 5 triệu đồng Việt Nam. Nói từ "triệu" thì nghe rất là ghê gớm, thực ra thì sức mua của đồng tiền Việt Nam rất là yếu và cuộc sống của chúng tôi phải nói là “liệu cơm gắp mắm”.
Vấn đề thứ hai nữa là trong dư luận bây giờ người ta cũng đang rất là quan tâm, đó là thị trường chứng khoán Việt Nam tụt dốc liên tục và thực sự nó trở thành một nỗi lo lớn, những giải pháp đưa ra đều bị mọi người đánh giá là mang tính chất chữa cháy.
Như vậy là khi vào WTO thì sự tác động của nó thường rất là nhanh và Việt Nam bị một cái thách thức, đấy là chưa phải là những người có khả năng đối phó nhanh và những giải pháp đưa ra có một độ trễ so với chuyển động của cuộc sống là rất lớn. Mà độ trễ này xuất phát từ đâu? Đó là xuất phát từ yếu tố thứ nhất, đó là yếu tố về tính định hướng của chính sách được xây dựng theo hướng một chiều. Đó là giữa những người làm chính sách, mà không có tính phản biện, hoặc là lắng nghe đối thoại chính sách giữa những người thực hành, những người thực hiện cái chính sách đó và những người ban hành chính sách đó.
Và cái thứ hai nữa nó đặt một vấn đề mà hiện nay cả Việt nam đang nói đến, đó là chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, trong đó có chất lượng nguồn nhân lực của đội ngũ cầm quyền là tương đốí yếu kém.
Trà Mi : Vâng. Đó là ghi nhận của một người trẻ ở phía Bắc Việt Nam. Thế còn từ bên ngoài, anh Quang? Trong những sự kiện mà các bạn trong nước vừa góp ý thì anh Quang có gì bổ sung thêm. Trong năm 2007 đối với Việt Nam thì anh Quang có thấy Việt Nam có thay đổi gì sau những sự kiện đó hay không?
Quang : Mình hy vọng là Việt Nam sẽ thay đổi nhiều.
Trà Mi : Hy vọng có nghĩa là trong khoảng thời gian 2007 anh chưa thấy có sự thay đổi nào đáng chú ý, đáng ghi nhận hay sao?
Quang : Những sự chuyển biến ở Việt Nam trong năm 2007 chắc cũng tích luỹ từ nhiều năm khác chớ không phải là đó là sự kiện của năm 2007, nhưng mà tích luỹ rất là chậm, thành ra mình muốn Đảng Cộng Sản Việt Nam trong tương lai sẽ chọn những người tài giỏi hơn, thật lực hơn để làm việc, để phục vụ bà con Việt Nam của mình.
Trà Mi : Dạ. Các bạn vừa đưa ra những ghi nhận về những mặt chuyển biến tương đối là xác thực trong cuộc sống, tức là về mặt kinh tế, về mặt đời sống người dân, về thu nhập, vv., nhưng về những khía cạnh khác thì kể từ sau khi Việt Nam bước chân vào với thương trường thế giới thì có những gì thay đổi về mặt chính trị, dân chủ, hay nhân quyền chẳng hạn?
Mời quý vị đón ghe phần trao đổi tiếp theo trong chương trình Diễn Đàn Bạn Trẻ sáng Thứ Tư tuần sau.
Trước khi chia tay, Trà Mi xin kính chúc quý thính giả gần xa một Năm Mới tràn đầy hạnh phúc và mọi sự thành đạt như ý. Diễn Đàn Bạn Trẻ hẹn gặp lại quý vị vào giờ này, sáng Thứ Tư tuần sau. Trà Mi thân ái kính chào.
Quý vị và các bạn muốn tham gia, hoặc góp tiếng, với "Diễn đàn bạn trẻ", xin email về vietweb@rfa.org hoặc để lại lời nhắn cho chúng tôi qua hộp thư thoại (202) 530 -7775, kèm theo số phone, chúng tôi sẽ liên lạc lại. Từ Việt Nam và các nước khác gọi vào Mỹ, xin bấm số 001 trứơc dãy số (202) 530-7775.