Nam Nguyên, phóng viên đài RFA
Đến hôm nay thì chỉ còn một tuần nữa là đến Tết Đinh Hợi, khi hàng triệu người Việt Nam có nhu cầu trở về quê nhà xum họp gia đình đón xuân mới, chuyện tàu xe đi lại bao giờ cũng là đề tài nóng bỏng.
Những phương tiện vận chuyển chính của Việt Nam là hàng không đường sắt và xe đò xe khách. Di chuyển bằng máy bay chỉ vài giờ từ Saigon tới Hà Nội, nhưng đắt tiền chỉ dành cho người có thu nhập cao, và cũng không phải dễ mua vé trong những ngày cao điểm. Tàu hoả, xe lửa cũng bán hết 60 ngàn vé cho những chuyến phục vụ Tết.
Dân Việt Nam vẫn quen gọi là tàu hoả hoặc xe lửa, dù từ vài chục năm nay ngành đường sắt sử dụng đầu máy Diesel không còn chạy đầu máy hơi nước đốt bằng than củi lửa hừng hực trong lò.
“Tàu hoả đã hết vé cho nên nhu cầu đi lại bằng ô tô sẽ tăng lên, chúng tôi cố gắng đáp ứng đủ nhu cầu ấy. Ngoài phương tiện của hàng không và đường sắt ra thì ô tô phải đáp ứng hết.”
Đó là phát biểu của ông Nguyễn Võ Liễu, Tổng Thư Ký Hiệp Hội Vận Tải Ô Tô Việt Nam, với 20 ngàn đầu xe phục vụ hành khách và hàng hoá toàn quốc.
Tăng gấp đôi, gấp ba ngày thường
Theo Vietnam Net lượng khách đi lại trong dịp Tết tại các bến xe ở TP.HCM năm nay có thể tăng gấp đôi, gấp ba ngày thường. Bến Xe Miền Đông rất căng thẳng với hơn nửa triệu hành khách đi lại trong thời gian phục vụ Tết từ ngày 5 /2 tới 16/2/2007 tức là 4 ngày trước khi đưa ông Táo cho tới Ba Mươi Tết. Lượng hành khách như vậy tăng hơn Tết năm ngoái khoảng 100 ngàn người.
Giá vé theo pháp lệnh giá là doanh nghiệp tự định đoạt làm thế nào bảo đảm cân đối kinh doanh có hiệu quả. Cho nên Hiệp Hội cũng không can thiệp, còn về chủ trương thì trong trường hợp xe phải điều động chạy một chiều, thì Nhà xe được quyền tăng thêm để bù chênh lệch không có khách chiều về chẳng hạn. Điều đó người ta được quyền và tự tính toán, miễn là phải công khai công bố giá vé.
Trong lịch chạy Tết giá vé sẽ tăng từ 20 tới 60% tuỳ theo tuyến, riêng Bến Xe Miền Tây tăng giá 40%. về lý do tăng giá vé, ông Nguyễn Võ Liễu TTK hiệp hội vận tải ô tô giải thích:
“Giá vé theo pháp lệnh giá là doanh nghiệp tự định đoạt làm thế nào bảo đảm cân đối kinh doanh có hiệu quả. Cho nên Hiệp Hội cũng không can thiệp, còn về chủ trương thì trong trường hợp xe phải điều động chạy một chiều, thì Nhà xe được quyền tăng thêm để bù chênh lệch không có khách chiều về chẳng hạn. Điều đó người ta được quyền và tự tính toán, miễn là phải công khai công bố giá vé.”
Trên Vietnam Net ông Nguyễn Ngọc Thừa giám đốc Bến Xe Miền Đông mà nay chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên thì, trong những ngày cao điểm từ 11/2 tới 16/2 tức từ 25 tới 30 Tết Bến Xe Miền Đông phục vụ 24/24 giờ.
Trong ba ngày cuối từ 27 tới 30 Tết, Bến Xe Miền Đông chỉ giải quyết bán vé đi ngay, không bán vé trước. Bến Xe bán vé trước cho các tuyến đi từ TP.HCM ra Huế trở ra tới Hà Nội từ ngày 7/2 vừa rồi và còn bán tới ngày 14/2 tức 27 Tết.
Các tuyến miền Trung như Đà Nẵng Tuy Hoà và Cao Nguyên thì bán vé trước tới 28 Tết. vé bán trước ghi rõ ngày giờ xe xuất bến, số ghế, số tài xe và giá vé.
Các kiến nghị với hành khách
Hiệp Hội Vận Tải Ô Tô Việt Nam hy vọng tình trạng xe đò xe khách Tết Đinh Hợi sẽ giảm thiểu tình trạng nhồi nhét hành khách chở quá tải qua các khuyến nghị của mình:
“Kiến nghị hành khách chỉ đi xe thuộc tuyến các doanh nghiệp đã đăng ký, không gặp xe nào cũng lên, yêu cầu hành khách vào bến để mua vé, không lên xe mới mua vé theo các xe chạy hợp đồng, chúng tôi gọi là xe không đăng ký thường xuyên.
Đấy là điều đầu tiên, điều thứ hai là tất cả các xe khởi hành đều phải được giám sát ở tại bến xe. Vì vậy lực lượng thanh tra giao thông công chính phải tăng cường để giám sát các xe khởi hành từ bến.
Kiến nghị hành khách chỉ đi xe thuộc tuyến các doanh nghiệp đã đăng ký, không gặp xe nào cũng lên, yêu cầu hành khách vào bến để mua vé, không lên xe mới mua vé theo các xe chạy hợp đồng, chúng tôi gọi là xe không đăng ký thường xuyên.
Cho nên sẽ không có chuyện chở quá tải, bởi vì từ trước đến nay xem ra cái gọi là nhồi nhét xe và chở quá tải là do các xe chạy theo kiểu: chủ có xe đưa ra các huyện xã ở xa rồi nhận khách chèn khách dọc đường.
Hiện nay chúng tôi đã thông báo yêu cầu tất cả các giám đốc, chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra việc chở qúa tải, nhồi nhét khách và ép giá khách.”
Theo Vietnam Net, bến Xe Miền Đông có 2 ngàn đầu xe và để đủ xe chạy tết đã yêu cầu Tổng Công Ty Cơ Khí Giao Thông Vận Tải tăng cường thêm 421 xe buýt. Bến Xe Miền Tây cần thêm khoảng 220 xe buýt.
Căng thẳng Tàu Xe mùa Tết, nhưng cũng có một tin vui , báoTuổi Trẻ đưa tin từ ngày 29/1 tuyến xe đò Saigon Hà Nội đã có 30 xe đặc biệt mỗi xe 30 giường nằm của công ty TNHH Hoàng Long.
Xe buýt lọai này dài 12 mét, rộng 2,5m nhưng cao 3 mét 85 cao hơn xe đò bình thường gần nửa mét, loại xe này được trang bị kỹ thuật vận hành tối tân, như bầu hơi cân bằng không trang bị nhíp và hệ thống thắng chống bó cứng. Một cư dân TP.HCM tỏ ra phấn khởi về loại xe đò giường nằm:
“Gần Tết tôi có việc phải ra Hà Nội nhưng đâu còn vé tàu mà mua, máy bay thì cũng vậy nếu không quen biết. Tôi định thử đi xe đò giường nằm mới có năm nay, họ quảng cáo là hàng không mặt đất, như đi máy bay vậy, tuy nhiên giá vé hơi mắc khoảng sáu trăm bảy trăm ngàn .”
Không còn tình trạng độc quyền
Ông Nguyễn Võ Liễu Hiệp Hội Vận Tải Ô Tô thì quan niệm đây là sự hội nhập theo kinh tế thị trường của ngành vận tải hành khách, nguồn đầu tư đa dạng và không còn tình trạng quốc doanh độc quyền những những năm trước đây:
“Chúng tôi đang làm một cuộc vận động là nâng cao chất lượng tất cả các tuyến xe đò. Và rồi sẽ không có khái niệm xe chất lượng cao trên các tuyến nữa, mà các tuyến đó phải cạnh tranh bằng chất lượng.
Vì vậy đã có nhiều doanh nghiệp tư nhân đầu tư xe đò chất lượng cao mà chúng tôi thường gọi là Hàng Không Mặt Đất. Ví dụ công ty Hoàng Long ở Hải Phòng đã đầu tư xe khách có giường nằm chạy tuyến Hà Nội TPHCM .”
Nhận thức tình hình tàu xe căng thẳng, các khu công nghiệp chế xuất tổ chức hợp đồng với các đơn vị có xe để đưa công nhân về quê ăn Tết. Riêng khu công nghiệp Tân Bình có khoảng 1.500 công nhân đăng ký về quê theo phương tiên của công ty TANIMEX. Một nữ công nhân cho biết:
“ Tết này mua vé Tàu không được mua vé xe cũng khó lắm, cũng may cận Tết xí nghiệp có tổ chức xe bán vé cho công nhân về quê ăn Tết.”
Kinh tế thị trường rõ ràng đã mang lại nhiều chọn lựa hơn cho người tiêu dùng. Theo Việt Nam Express, Công Ty Dã Ngoại Lửa Việt vốn là một công ty du lịch lữ hành , nhưng cũng tham gia vận tải hành khách trong dịp Tết.
Ông Nguyễn Văn Mỹ phó giám đốc Lửa Việt cho biết công ty ông đáp ứng 13 tuyến đường để đưa đón trong dịp tết, phục vụ sinh viên và công nhân về quê ăn Tết. ông Mỹ cho biết, tuy giá vé có mắc hơn bến xe một chút, nhưng bù lại hành khách sẽ được phục vụ chu đáo.
Hy vọng rằng với sự nỗ lực của ngành giao thông vận tải sẽ không có hành khách nào phải qua đêm giao thừa tại các bến xe.